Sukta 170
Sukta 1.170
Agastya
Indra–Maruts dialogue frame (this sukta is often read as a tension/conciliation hymn involving Indra, Maruts, and the seer)
Triṣṭubh (general for the hymn; this verse shows compact, gnomic style)
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਸੰਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਮੰਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੱਧਸਥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਕਤਿਵਾਕੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਨ’ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਮੁੜ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਤ (ਕੌਸਮਿਕ ਕ੍ਰਮ) ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਿ/ਆਹੁਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਤੁਅਲਕ ਵੀ ਹੈ (ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ) ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ–ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵੀ (ਇੱਛਾ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ)।
Mantras
Mantra 1
न नूनमस्ति नो श्वः कस्तद्वेद यदद्भुतम् । अन्यस्य चित्तमभि संचरेण्यमुताधीतं वि नश्यति ॥
ਨਾ ਹੁਣ, ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ—ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੂਜੇ ਦਾ ਚਿੱਤ ਤਾਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖੋਜੀ ਜ਼ਿਆਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਤ (ਸੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ) ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਏ, ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
Mantra 2
किं न इन्द्र जिघांससि भ्रातरो मरुतस्तव । तेभिः कल्पस्व साधुया मा नः समरणे वधीः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮਰੁਤ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਲੈ; ਸਮਰ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਵੱਢੀਂ।
Mantra 3
किं नो भ्रातरगस्त्य सखा सन्नति मन्यसे । विद्मा हि ते यथा मनोऽस्मभ्यमिन्न दित्ससि ॥
ਹੇ ਭਰਾ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਮਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
Mantra 4
अरं कृण्वन्तु वेदिं समग्निमिन्धतां पुरः । तत्रामृतस्य चेतनं यज्ञं ते तनवावहै ॥
ਵੇਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ; ਅੱਗੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਨ। ਉੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯਜ੍ਞ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰੀਏ—ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਵਿਧੀ ਰਚ ਕੇ, ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ।
Mantra 5
त्वमीशिषे वसुपते वसूनां त्वं मित्राणां मित्रपते धेष्ठः । इन्द्र त्वं मरुद्भिः सं वदस्वाध प्राशान ऋतुथा हवींषि ॥
ਹੇ ਵਸੁਪਤੇ, ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਤਾ-ਸੰਪੱਤਾ ਦੇ ਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਿਤ੍ਰਪਤੇ, ਮਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰ-ਸੰਵਾਦ ਕਰ; ਫਿਰ ਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਠੀਕ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ।
Frequently Asked Questions
It portrays a tension between Indra and the Maruts and moves toward reconciliation, asking Indra to align in speech and intention with the Maruts so the offerings are accepted in ṛta (right order).
It stresses that outcomes and “wonders” cannot be fully predicted and that the mind is unstable; therefore the seeker and sacrificer should ground action in ṛta rather than shifting opinions or moods.
It is suited to recitation in Indra-related offerings (often alongside Marut invocations) when seeking strength, unity among forces or people, and a return to clear, truthful cooperation.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.