
Sukta 1.16
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.16)
Indra
Gāyatrī
ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਕਾਣਵ ਦਾ ਇਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਬੁਲਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੂਰੇ (ਤਾਮ੍ਰ) ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਯਜ੍ਞ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਵੇ ਅਤੇ ਸੋਮ ਪੀਵੇ। ਕਵੀ ਸਤੁਤੀ (ਸਤੋਮ) ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਆਸਨ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਆਸੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਸੋਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਅਰਾਧਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਗਊਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੈ-ਦਾਇਕ ਬਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰੇ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 1
आ त्वा वहन्तु हरयो वृषणं सोमपीतये । इन्द्र त्वा सूरचक्षसः ॥
ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਘੋੜੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵೃಷਣ, ਸੋਮਪਾਨ ਲਈ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਤੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोप वक्षतः । इन्द्रं सुखतमे रथे ॥
ਇਹ ਧਾਣੇ—ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਟਪਕਦੇ—ਹੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗ) ਸ਼ਕਤਿਓ, ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ; ਪਰਮ ਸੁਖਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।
Mantra 3
इन्द्रं प्रातर्हवामह इन्द्रं प्रयत्यध्वरे । इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥
ਪ੍ਰਾਤಃਕਾਲ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ; ਅਧ੍ਵਰ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੋਵੇ ਤਦ ਵੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ; ਸੋਮ ਪਾਨ ਲਈ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ।
Mantra 4
उप नः सुतमा गहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः । सुते हि त्वा हवामहे ॥
ਸਾਡੇ ਕੋਲ, ਸੁਤ (ਪਿਸ਼ਿਤ) ਸੋਮ ਵੱਲ ਆ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਕੇਸ਼ਿਭਿਃ ਹਰਿਭਿਃ—ਚਮਕਦਾਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਤ ਸੋਮ ਲਈ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ।
Mantra 5
सेमं नः स्तोममा गह्युपेदं सवनं सुतम् । गौरो न तृषितः पिब ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਇਸ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਆ; ਯਜ੍ਞ-ਸਤਰ ਦੇ ਇਸ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਤ ਚਮਕਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ—ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ।
Mantra 6
इमे सोमास इन्दवः सुतासो अधि बर्हिषि । ताँ इन्द्र सहसे पिब ॥
ਇਹ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ—ਸੁਤ ਕੀਤੀਆਂ—ਬਰ੍ਹਿਸ਼ਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਸਹਸ (ਬਲ) ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ।
Mantra 7
अयं ते स्तोमो अग्रियो हृदिस्पृगस्तु शंतमः । अथा सोमं सुतं पिब ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਗ੍ਰਿਯ (ਅਗ੍ਰਸਥ) ਸਤੋਮ ਹੈ; ਇਹ ਹ੍ਰਦਿਸਪ੍ਰਿਗ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ੰਤਮ (ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤਿਦਾਇਕ) ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਸੁਤ ਸੋਮ ਪੀ—ਅੰਦਰ ਆਨੰਦ ਸਮਰਸਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਵਜੋਂ ਟਿਕ ਜਾਵੇ।
Mantra 8
विश्वमित्सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गच्छति । वृत्रहा सोमपीतये ॥
ਸਾਰੇ ਸਵਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ-ਰਸ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਤਰ ਵੱਲ ਇੰਦਰ ਮਦ-ਆਨੰਦ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
सेमं नः काममा पृण गोभिरश्वैः शतक्रतो । स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ, ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਰਾਹੀਂ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ—ਸਾਡੀ ਇਹ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਸਵਾਧ੍ਯ (ਸਵਾਧੀਨ) ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
It is a Soma-ritual invitation asking Indra to come quickly, drink the pressed Soma, and then bless the worshippers with strength, success, and prosperity.
The bull image (vṛṣan/gauro) expresses overflowing vitality: Indra is envisioned drinking Soma with powerful eagerness, becoming exhilarated and ready to act for the sacrificer.
Śatakratu is a title of Indra meaning “of a hundred powers/works,” highlighting his many effective capacities to help, protect, and grant boons in response to praise and offering.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.