HomeRig VedaMandala 1Sukta 143Mantra 8
Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 1.143

Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अप्रयुच्छन्नप्रयुच्छद्भिरग्ने शिवेभिर्नः पायुभिः पाहि शग्मैः । अदब्धेभिरदृपितेभिरिष्टेऽनिमिषद्भिः परि पाहि नो जाः ॥

अप्र॑युच्छ॒न्नप्र॑युच्छद्भिरग्ने शि॒वेभि॑र्नः पा॒युभि॑: पाहि श॒ग्मैः । अद॑ब्धेभि॒रदृ॑पितेभिरि॒ष्टेऽनि॑मिषद्भि॒: परि॑ पाहि नो॒ जाः ॥

aprayucchann aprayucchadbhir agne śivebhir naḥ pāyubhiḥ pāhi śagmaiḥ | adabdhebhir adṛpitebhir iṣṭe 'nimiṣadbhir pari pāhi no jāḥ ||

ਅਪ੍ਰਯੁਚ੍ਛਨ (ਅਵਿਰਤ) ਅਗਨੀ, ਅਪ੍ਰਯੁਚ੍ਛਦ (ਅਵਿਰਤ) ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ—ਸ਼ਿਵ (ਮੰਗਲ) ਅਤੇ ਸ਼ਗਮ (ਬਲਵਾਨ) ਪਾਯੂਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਅਦਬ੍ਧ (ਧੋਖਾ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਅਤੇ ਅਦ੍ਰੁਪਿਤ (ਅਸਫਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ਼ਟ (ਇੱਛਿਤ) ਤੂੰ, ਅਨਿਮਿਸ਼ਦ (ਅਨਿਮੇਸ਼) ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਜਾਃ—ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ—ਚੌਫੇਰੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਬਚਾ।

अप्र॑ऽयुच्छन् । अप्र॑युच्छत्ऽभिः । अ॒ग्ने॒ । शि॒वेभिः॑ । नः॒ । पा॒युऽभिः॑ । पा॒हि॒ । श॒ग्मैः । अद॑ब्धेभिः । अदृ॑पितेभिः । इ॒ष्टे॒ । अनि॑मिषत्ऽभिः । परि॑ । पा॒हि॒ । नः॒ । जाः ॥अप्रयुच्छन् । अप्रयुच्छत्भिः । अग्ने । शिवेभिः । नः । पायुभिः । पाहि । शग्मैः । अदब्धेभिः । अदृपितेभिः । इष्टे । अनिमिषत्भिः । परि । पाहि । नः । जाः ॥apra-yucchan | aprayucchat-bhiḥ | agne | śivebhiḥ | naḥ | pāyu-bhiḥ | pāhi | śagmaiḥ | adabdhebhiḥ | adṛpitebhiḥ | iṣṭe | animiṣat-bhiḥ | pari | pāhi | naḥ | jāḥ

अप्रयुच्छन्O (Agni), not withdrawing / unceasing
अप्रयुच्छन्:
सम्बोधन-विशेषण (अग्ने) / संबोधन
TypeAdjective (participle)
Rootप्र-युज् (धातु) / अप्रयुच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) अव्ययभावे
अप्रयुच्छद्भिःwith unceasing (ones)
अप्रयुच्छद्भिः:
करण (पा-धातोः साधनम्) — ‘(रक्षकैः) अप्रयुच्छद्भिः’
TypeAdjective (participle)
Rootप्र-युज् (धातु) / अप्रयुच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शिवेभिःwith auspicious
शिवेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
नःus / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (रक्षणस्य लाभभाजः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पायुभिःwith protectors / guardians
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/पालक’)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्ष’
शग्मैःwith strong/helpful (ones)
शग्मैः:
करण
TypeAdjective
Rootशग्म (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सहायक/उपकारी’)
अदब्धेभिःwith unbeguiled / uninjured
अदब्धेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअ-दब्ध (प्रातिपदिक; √दभ् ‘हिंस/छद्म’ इत्यस्य निषेधः)
अदृपितेभिःwith unarrogant / un-intoxicated
अदृपितेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअ-दृपित (प्रातिपदिक; √दृप् ‘मद/दर्प’ + क्त, निषेधः)
इष्टेO desired/beloved (one)
इष्टे:
सम्बोधन-विशेषण (अग्ने)
TypeAdjective
Rootइष्ट (प्रातिपदिक; √यज् ‘पूज’ + क्त ‘पूजित/इष्ट’)
अनिमिषद्भिःwith unblinking (watchful ones)
अनिमिषद्भिः:
करण
TypeAdjective (participle)
Rootअ-निमिषद् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मिष् ‘निमेष’ + शतृ, निषेधः)
परिaround; on all sides
परि:
क्रियाविशेषण (परितः/सर्वतः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्ष’
नःus
नः:
कर्म (पाहि—कं? नः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
जाःthe peoples / offspring (clans)
जाः:
कर्तृ/सम्बन्ध (रक्षितव्य-समूहः; ‘we, the peoples’)
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन/प्रजा/जात’—समूहवाची)