HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि ॥

त्वम॑ग्ने शशमा॒नाय॑ सुन्व॒ते रत्नं॑ यविष्ठ दे॒वता॑तिमिन्वसि । तं त्वा॒ नु नव्यं॑ सहसो युवन्व॒यं भगं॒ न का॒रे म॑हिरत्न धीमहि ॥

tvám agne śaśamānā́ya sunvaté rátnam yáviṣṭha devátātim invasi | táṃ tvā nú návyaṃ sahaso yúvan vayáṃ bhágam ná kāré mahí-ratna dhīmahi ||

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਣ ਵਾਲੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਤੂੰ ਰਤਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਵਕ, ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਭਗ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਮਹਾਰਤਨਧਾਰੀ, ਆਤਮਿਕ ਧਨ ਦੇ ਵਾਹਕ।

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । श॒श॒मा॒नाय॑ । सु॒न्व॒ते । रत्न॑म् । य॒वि॒ष्ठ॒ । दे॒वता॑तिम् । इ॒न्व॒सि॒ । त्वम् । त्वा॒ । नु । नव्य॑म् । स॒ह॒सः॒ । यु॒व॒न् । व॒यम् । भग॑म् । न । का॒रे । म॒हि॒ऽर॒त्न॒ । धी॒म॒हि॒ ॥त्वम् । अग्ने । शशमानाय । सुन्वते । रत्नम् । यविष्ठ । देवतातिम् । इन्वसि । त्वम् । त्वा । नु । नव्यम् । सहसः । युवन् । वयम् । भगम् । न । कारे । महिरत्न । धीमहि ॥tvam | agne | śaśamānāya | sunvate | ratnam | yaviṣṭha | devatātim | invasi | tvam | tvā | nu | navyam | sahasaḥ | yuvan | vayam | bhagam | na | kāre | mahi-ratna | dhīmahi

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शशमानायto the striving (worshipper)
शशमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple (adjectival)
Rootशम् (धातु; ‘शमुँ’/‘शम्’ = शांतौ/श्रम-भावे; here RV usage: ‘to exert oneself, strive’)
सुन्वतेto the Soma-presser
सुन्वते:
सम्प्रदान
TypeParticiple (substantival)
Rootसु (धातु; सुनोति = सोम-प्रसवने)
रत्नम्treasure, gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootयुव (प्रातिपदिक) → यविष्ठ (superlative)
देवततिम्divine status, godhead
देवततिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवता-ति (प्रातिपदिक; देवता + ति ‘state/condition’)
इन्वसिyou further/impel, you bestow
इन्वसि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु; इन्वति = प्रेरणे/प्रापणे ‘to set in motion, bestow, further’)
तम्him/that (Agni)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object): you
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
नव्यम्new, fresh
नव्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
सहसःof might, of strength
सहसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
युवन्वयम्we, the young (men)/we as youthful ones
युवन्वयम्:
कर्तृ
TypeCompound/phrase
Rootयुवन् (प्रातिपदिक) + वयम् (सर्वनाम)
भगम्Bhaga; fortune, share
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
कारेin the hymn/act of praise
कारे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकार (प्रातिपदिक; ‘praise/poetic act’, also ‘work’ in RV)
महि-रत्नgreat-treasured, rich in gifts
महि-रत्न:
कर्म
TypeCompound adjective
Rootमहि (अव्यय/उपसर्गवत् ‘great’) + रत्न (प्रातिपदिक)
धीमहिwe place/establish (in thought/praise), we set (before us)
धीमहि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु; दधाति; here RV: धा/धी = ‘to place, set’; in 1pl middle: ‘we set/establish’)