Rig Veda Sukta 14
Mandala 1Sukta 1412 Mantras

Sukta 14

Sukta 1.14

Rishi

Kaṇva

Devata

Agni (with Viśve Devāḥ as accompanying powers)

Chandas

Gāyatrī (likely for RV 1.14.1; short 3×8 structure typical of the opening of many sūktas)

ਰਿਗਵੇਦ 1.14 ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਇਕ ਆਹਵਾਨਾਤਮਕ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਹੈ। ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਮੇਤ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਯਜ੍ਞ ਸੰਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਜਨ ਅਗਨੀ ਦੀ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਾਹਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ “ਇੱਥੇ” ਲਿਆਉਣਾ, ਋ਤ (ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਆਨੰਦ (ਮਧੁ/ਸੋਮ) ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ।

Mantras

Mantra 1

ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिः सोमपीतये । देवेभिर्याहि यक्षि च ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ—ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆ; ਅਤੇ ਯਜਨ ਵੀ ਕਰ: ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਕੇ ਹਵਿ-ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਋ਤ-ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਜਸਵੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਵੇ।

Mantra 2

आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः । देवेभिरग्न आ गहि ॥

ਕਣਵਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਹੈ; ਵਿਪ੍ਰ ਆਪਣੀ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇੱਥੇ ਆ।

Mantra 3

इन्द्रवायू बृहस्पतिं मित्राग्निं पूषणं भगम् । आदित्यान्मारुतं गणम् ॥

ਇੰਦਰ-ਵਾਯੁ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਮਿਤ੍ਰ-ਅਗਨੀ, ਪੂਸ਼ਣ, ਭਗ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਗਣ—(ਹੇ ਅਗਨੀ) ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਉਣ।

Mantra 4

प्र वो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः । द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਅੱਗੇ ਵਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੱਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ; ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਦੇ ਟਪਕੇ, ਜੋ ਚਮੂਸ਼ (ਪਿਆਲੇ) ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 5

ईळते त्वामवस्यवः कण्वासो वृक्तबर्हिषः । हविष्मन्तो अरंकृतः ॥

ਕਣਵ—ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਯਾਚਕ—ਹੇ (ਅਗਨੀ), ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਵਿਛਾਇਆ ਹੈ, ਹਵਿਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ। ਸਾਡੀ ਸੁਸਜੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਸੰਕਲਪ ਤੇਰਾ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇਣ।

Mantra 6

घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः । आ देवान्त्सोमपीतये ॥

ਘ੍ਰਿਤਪ੍ਰਿਸ਼ਠ—ਘ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ—ਮਨੋਯੁਜ, ਮਨ ਨਾਲ ਜੋਤੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਵਹਨੀ ਤੈਨੂੰ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਆਨੰਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।

Mantra 7

तान्यजत्राँ ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि । मध्वः सुजिह्व पायय ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਯਜਤ੍ਰ—ਪੂਜਨੀਯ—ਅਤੇ ਋ਤਵ੍ਰਿਧ—਋ਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ—ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਵਤ (ਸਹਚਰ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਕਰ। ਹੇ ਸੁਜਿਹਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁਰ ਆਨੰਦ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਾ।

Mantra 8

ये यजत्रा य ईड्यास्ते ते पिबन्तु जिह्वया । मधोरग्ने वषट्कृति ॥

ਜੋ ਯਜ੍ਯ ਹਨ, ਜੋ ਸਤੁਤਿ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਆਹਵਾਨ-ਯੋਗ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੀ ਜ੍ਵਾਲਾ-ਰੂਪ ਜੀਭ ਨਾਲ ਮਧੁਰ ਮਧੂ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ। ਹੇ ਵਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤਿ, ਵਸ਼ਟ੍-ਕਾਰ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁਹਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ।

Mantra 9

आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान्देवाँ उषर्बुधः । विप्रो होतेह वक्षति ॥

ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕ ਤੋਂ, ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜਾਗਿਆ ਵਿਪ੍ਰ—ਹੋਤ੍ਰ—ਇੱਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਯਜ੍ਯ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 10

विश्वेभिः सोम्यं मध्वग्न इन्द्रेण वायुना । पिबा मित्रस्य धामभिः ॥

ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁਰ ਮਧੂ ਪੀ, ਹੇ ਅਗਨੀ—ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਨਾਲ; ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਧਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਹਿਮਤਿ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਠੀਕ ਮਾਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀ।

Mantra 11

त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि । सेमं नो अध्वरं यज ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਮਨੂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈਂ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਅਧਵਰ-ਯਜਨ ਨੂੰ ਯਜ—ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਰਪਣ-ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਰਾ ਕਰ।

Mantra 12

युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः । ताभिर्देवाँ इहा वह ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਰਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਦੋ ਅਰੁਸ਼ੀ (ਲਾਲੀਮਾਵਾਨ) ਜੋੜ; ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਹਰਿਤ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ—ਉੱਚੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਣ।

Frequently Asked Questions

It asks Agni to come with all the gods for Soma-drinking, to carry out the sacrifice correctly, and to bring the divine powers into the ritual space.

Because Agni is the inviter and carrier; the hymn calls the ‘All-Gods’ as a complete set of divine forces to participate in the offering and strengthen ṛta (right order).

In ritual terms it means making the deities present at the altar to receive offerings; inwardly it suggests drawing higher qualities and clarity into one’s consciousness through the awakened inner fire (Agni).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App