
Sukta 1.135
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.135)
Vāyu (with Indra-Vāyu as associated dyad in the hymn)
Jagatī (probable for RV 1.135; verse shows extended cadence typical of Jagatī)
ਰਿਗਵੇਦ 1.135 ਇੱਕ ਸੋਮ-ਆਹਵਾਨ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਨੂੰ—ਅਕਸਰ ਇੰਦਰ-ਵਾਯੂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਨਾਲ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛਾਏ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਲੀ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਾਯੂ ਦੀਆਂ ਅਟੱਲ/ਅਪਰਿਹਾਰ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨੇੜੇ ਆਵੇ, ਪਹਿਲਾ ਪਾਨ ਸਵੀਕਾਰੇ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ/ਮਦਕਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਰਾਦਾ (ਕ੍ਰਤੁ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Mantra 1
स्तीर्णं बर्हिरुप नो याहि वीतये सहस्रेण नियुता नियुत्वते शतिनीभिर्नियुत्वते । तुभ्यं हि पूर्वपीतये देवा देवाय येमिरे । प्र ते सुतासो मधुमन्तो अस्थिरन्मदाय क्रत्वे अस्थिरन् ॥
ਬਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਰ੍ਹਿ (ਯਜ्ञ-ਆਸਨ) ਹੈ; ਹੇ ਵਾਯੁ, ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਵੀਤਯ (ਯਜ्ञ-ਭੋਜਨ) ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ—ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਯੁਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇਜ਼ ਨਿਯੁਤਾਂ ਵਾਲਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਵਪੀਤ (ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵ ਲਈ ਹਵਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਧੁਮੰਤ ਸੁਤਾਸੋ (ਮਿੱਠੇ ਸੋਮ-ਨਿਚੋੜ) ਮਦ ਲਈ, ਕ੍ਰਤੁ (ਯਜ्ञ-ਬੁੱਧੀ/ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ—ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
Mantra 2
तुभ्यायं सोमः परिपूतो अद्रिभिः स्पार्हा वसानः परि कोशमर्षति शुक्रा वसानो अर्षति । तवायं भाग आयुषु सोमो देवेषु हूयते । वह वायो नियुतो याह्यस्मयुर्जुषाणो याह्यस्मयुः ॥
ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੋਮ ਅਦ੍ਰਿਭਿਃ (ਨਿਚੋੜਨ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ) ਪਰਿਪੂਤ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ) ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਪਾਰ੍ਹ (ਇੱਛਣਯੋਗ) ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਚਮਕ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕੋਸ਼ (ਪਾਤਰ) ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਸ਼ੁ (ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਵਿਚ ਇਹ ਤੇਰਾ ਭਾਗ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਮ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਨਿਯੁਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਆ; ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ (ਅਸ੍ਮਯੁ) ਕੋਲ, ਜੁਸ਼ਾਣ (ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ) ਹੋਇਆ ਆ—ਅਸ੍ਮਯੁ ਕੋਲ ਆ।
Mantra 4
आ वां रथो नियुत्वान्वक्षदवसेऽभि प्रयांसि सुधितानि वीतये वायो हव्यानि वीतये । पिबतं मध्वो अन्धसः पूर्वपेयं हि वां हितम् । वायवा चन्द्रेण राधसा गतमिन्द्रश्च राधसा गतम् ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ, ਨਿਯੁਤਾਂ (ਜੁਤੀ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲਿਆਵੇ—ਵਿਤੀ ਲਈ ਸੁਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਯਜ્ઞ-ਭੇਟਾਂ ਵੱਲ; ਹੇ ਵਾਯੁ, ਹਵਿਆਂ ਵੱਲ, ਵਿਤੀ ਲਈ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਸੌਮ-ਰਸ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਘੂਟ ਨਿਯਤ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸਮ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਆਓ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਆਵੇ।
Mantra 5
आ वां धियो ववृत्युरध्वराँ उपेममिन्दुं मर्मृजन्त वाजिनमाशुमत्यं न वाजिनम् । तेषां पिबतमस्मयू आ नो गन्तमिहोत्या । इन्द्रवायू सुतानामद्रिभिर्युवं मदाय वाजदा युवम् ॥
ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ (ਚਿੰਤਨ-ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਯਜ्ञ ਵੱਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਇਸ ਸੌਮ-ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਮਾਂਜਦੀਆਂ ਹਨ—ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ। ਹੇ ਸਾਡੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨਕਰਤਾਓ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਨ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਾਯੁ, ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਸੁਤ ਸੌਮ ਤੋਂ—ਮਦ (ਆਨੰਦੋਨਮਾਦ) ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਓ; ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ।
Mantra 6
इमे वां सोमा अप्स्वा सुता इहाध्वर्युभिर्भरमाणा अयंसत वायो शुक्रा अयंसत । एते वामभ्यसृक्षत तिरः पवित्रमाशवः । युवायवोऽति रोमाण्यव्यया सोमासो अत्यव्यया ॥
ਇਹ ਸੌਮ-ਰਸ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੀਸ ਕੇ ਸੁਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਧਵਰਯੁ ਯਾਜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢੋਏ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ—ਹੇ ਵਾਯੁ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ। ਜਵਾਨ ਤੇ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਸੌਮ-ਧਾਰਾਂ ਰੋਮ (ਊਨ) ਉੱਤੇ ਕੂਦਦੀਆਂ ਹਨ—ਊਨ ਦੀ ਛਾਣਨੀ ਉੱਤੇ ਕੂਦਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 7
अति वायो ससतो याहि शश्वतो यत्र ग्रावा वदति तत्र गच्छतं गृहमिन्द्रश्च गच्छतम् । वि सूनृता ददृशे रीयते घृतमा पूर्णया नियुता याथो अध्वरमिन्द्रश्च याथो अध्वरम् ॥
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਸਦਾ ਚਲਦੇ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਆ; ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਤੋਂ ਆ। ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰਾਵਾ (ਸੋਮ-ਪੀਸਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ) ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ—ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਜਾਓ। ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ (ਸੱਚੀ-ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ) ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ; ਘ੍ਰਿਤ (ਪਵਿੱਤਰ ਘੀ) ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਨਿਯੁਤ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੇ ਰਥ-ਅਸ਼ਵ/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਅਧਵਰ (ਯਜ੍ਞ) ਵੱਲ ਜਾਓ—ਅਧਵਰ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਅਧਵਰ ਵੱਲ ਜਾਓ।
Mantra 8
अत्राह तद्वहेथे मध्व आहुतिं यमश्वत्थमुपतिष्ठन्त जायवोऽस्मे ते सन्तु जायवः । साकं गावः सुवते पच्यते यवो न ते वाय उप दस्यन्ति धेनवो नाप दस्यन्ति धेनवः ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਮਧੁ-ਆਹੁਤੀ ਵਹਿੰਦੇ ਹੋ—ਜਿੱਥੇ ਸਖੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਖੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਰਹਿਣ। ਇਕੱਠੇ ਗਾਵಃ (ਕਿਰਣਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਧਾਰਾਂ) ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਯਵ (ਅੰਨ/ਬਲ ਦਾ ਧਾਨ) ਪੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਧੇਨਵಃ (ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ/ਦੁੱਧ-ਧਾਰਾਂ) ਕਦੇ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਪਾਲਣਹਾਰ ਧਾਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀਆਂ।
Mantra 9
इमे ये ते सु वायो बाह्वोजसोऽन्तर्नदी ते पतयन्त्युक्षणो महि व्राधन्त उक्षणः । धन्वञ्चिद्ये अनाशवो जीराश्चिदगिरौकसः । सूर्यस्येव रश्मयो दुर्नियन्तवो हस्तयोर्दुर्नियन्तवः ॥
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਸੁ-ਬਾਹ੍ਵੋਜਸ (ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ; ਨਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਰਗੇ ਉਕਸ਼ਣਃ (ਬਲਵਾਨ ਊਰਜਾਂ) ਮਹਾਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਨ੍ਵ (ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ) ਪਾਰ ਵੀ ਇਹ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੀਆਂ; ਗਿਰਿਔਕਸ (ਪਹਾੜ-ਨਿਵਾਸੀ) ਉਚਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੀਆਂ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਦੁਰਨਿਯੰਤਵਃ (ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਔਖੀਆਂ) ਹਨ—ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਔਖੀਆਂ।
The hymn is primarily addressed to Vāyu (the Wind/Breath), with Indra-Vāyu appearing as an associated pair in the Soma-ritual context.
In Soma rites Vāyu is traditionally invited to drink first (pūrvapā/pūrvapītaye), meaning the offering is prepared for his swift arrival at the earliest pressing to quicken vitality and exhilaration.
It refers to Soma being clarified through the woolen strainer (pavitra/āvya). The image of swift streams running beyond the filter highlights purity, brightness, and readiness for offering to the deity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.