HomeRig VedaMandala 1Sukta 106Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.106

Rishi: Likely Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.106) or associated seer-family in anukramaṇī; requires confirmation by specific śākha anukramaṇī
Devata: Viśvedevāḥ / collective invocation (Indra, Mitra, Varuṇa, Agni, Maruts, Aditi; addressed also to Vasus)
Chandas: Jagatī (probable for RV 1.106.1 by syllable length; needs metrical verification)

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमूतये मारुतं शर्धो अदितिं हवामहे । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमू॒तये॒ मारु॑तं॒ शर्धो॒ अदि॑तिं हवामहे । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

índraṁ mitráṁ váruṇam agním ūtáye mā́rutaṁ śárdho áditiṁ havāmahe | ráthaṁ na durgā́d vasavaḥ su-dānavo víśvasmān no áṁhaso níṣ pipartana ||

ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨਿ, ਮਰੁਤ-ਗਣ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਸੂਓ, ਸੁਦਾਨਵੋ—ਉਦਾਰ ਦਾਤੋ—ਕਠਿਨ ਦਰਰੇ ਤੋਂ ਰਥ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤੰਗੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਹਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ।

इन्द्र॑म् । मि॒त्रम् । वरु॑णम् । अ॒ग्निम् । ऊ॒तये॑ । मारु॑तम् । शर्धः॑ । अदि॑तिम् । ह॒वा॒म॒हे॒ । रथ॑म् । न । दुः॒ऽगात् । व॒स॒वः॒ । सु॒ऽदा॒नवः॒ । विश्व॑स्मात् । नः॒ । अंह॑सः । निः । पि॒प॒र्त॒न॒ ॥इन्द्रम् । मित्रम् । वरुणम् । अग्निम् । ऊतये । मारुतम् । शर्धः । अदितिम् । हवामहे । रथम् । न । दुःगात् । वसवः । सुदानवः । विश्वस्मात् । नः । अंहसः । निः । पिपर्तन ॥indram | mitram | varuṇam | agnim | ūtaye | mārutam | śardhaḥ | aditim | havāmahe | ratham | na | duḥ-gāt | vasavaḥ | su-dānavaḥ | viśvasmāt | naḥ | aṃhasaḥ | niḥ | pipartana

इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (हवामहे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
मारुतम्the Marut-host (Marut-related)
मारुतम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
शर्धःhost, troop
शर्धः:
कर्म (मारुतं शर्धः = मरुतां गणम्)
TypeNoun
Rootशर्धस् (प्रातिपदिक)
अदितिम्Aditi
अदितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke, we call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति/हवते) धातु
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (निष्पिपर्तन इत्यस्य; उपमान-आधारः)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
दुर्गात्from difficulty, from a hard pass
दुर्गात्:
अपादान
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
वसवःO Vasus (good ones/gods)
वसवः:
कर्तृ (निष्पिपर्तन इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सुदानवःbountiful, good-giving
सुदानवः:
कर्तृ (वसवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (vocative-like nominative)
Rootसु-दानु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः: ‘सु’ + ‘दानु/दान’)
विश्वस्मात्from every (side), from all
विश्वस्मात्:
अपादान (अंहसः इत्यस्य विशेषणम्: ‘from every…’)
TypePronoun/Adjective
Rootविश्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अंहसःfrom distress, from sin/anguish
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
निष्पिपर्तनmay they lead out / deliver (us)
निष्पिपर्तन:
क्रिया (वसवः कर्तारः)
TypeVerb
Root√पॄ/√पॢ (पिपर्ति ‘to bring across, to save’; वैदिके ‘निष्-’ उपसर्गेण)