Sarga 42

Verse 1

ततस्तेराक्षसास्तत्रगत्वारावणमन्दिरम् ।न्यवेदयन्पुरींरुद्धांरामेणसहवानरैः ।।।।

ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਉੱਥੋਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 2

रुद्धांतुनगरींश्रुत्वाजातक्रोधोनिशाचरः ।विधानंद्विगुणंश्रुत्वाप्रासादंसोऽध्यरोहत ।।।।

ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਧਿਪਤੀ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ; ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੋਗੁਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

Verse 3

सददर्शावृतांलङ्कांसशैलवनकाननाम् ।असङ्ख्येयैर्हरिगणैःसर्वतोयुद्धकाङ्क्षिभिः ।।।।

ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ—ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ-ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ—ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਨਰ-ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਸਭ ਯੁੱਧ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 4

सदृष्ट्वावानरैःसर्वांवसुधांकवलीकृताम् ।कथंक्षपयितव्याःस्युरितिचिन्तापरोऽभवत् ।।।।

ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਉਂ ਫੈਲਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਗਲ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ: “ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?”

Verse 5

सचिन्तयित्वासुचिरंधैर्यमालम्ब्यरावणः ।राघवंहरियूथांश्चददर्शायतलोचनः ।।।।

ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਾਂ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 6

राघवःसहसैन्येनमुदितोनामपुप्लुवे ।लङ्कांददर्शगुप्तांवैसर्वतोराक्षसैर्वृताम् ।।।।

ਰਾਘਵ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 7

दृष्ट्वादाशरथिर्लङ्कांचित्रध्वजपताकिनीम् ।जगामसहसासीतांदूयमानेनचेतसा ।।।।

ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਨੇ ਨਾਨਾ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਧੁੱਜਾਂ ਤੇ ਪਤਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਸੀਤਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਹਿਰਦਾ ਸੜਨ ਲੱਗਾ।

Verse 8

अत्रसामृगशावाक्षीमत्कृतेजनकात्मजा ।पीड्यतेशोकसन्तप्ताकृशास्थण्डिलशायिनी ।।।।

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮ੍ਰਿਗ-ਸ਼ਾਵਾਕਸ਼ੀ ਜਨਕ-ਨੰਦਿਨੀ ਸੀਤਾ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਦਗਧ ਹੋ ਕੇ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 9

पीड्यमानांसधर्मात्मावैदेहीमनुचिन्तयन् ।क्षिप्रमाज्ञापयामासवानरान्द्विषतांवधे ।।।।

ਪੀੜਤ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਵੈਰੀ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਗਿਆ ਦੇ ਬੈਠਾ।

Verse 10

एवमुक्तेतुवचनेरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।संघर्षमाणाःप्लवगाःसिम्हनादैरनादयन् ।।।।

ਜਦੋਂ ਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਵੀਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਪਲਵਗ ਸਿੰਹਨਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਜਨਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 11

शिखरैर्विकिरामैनांलङ्कांमुष्टिभिरेववा ।इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरियूथपाः ।।।।

ਸਾਰੇ ਹਰਿ-ਯੂਥਪਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ: “ਅਸੀਂ ਇਸ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਤੋੜ ਦੇਵਾਂਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।”

Verse 12

उद्यम्यगिरिशृङ्गाणिशिखराणिमहान्तिच ।तरूंश्चोत्पाट्यविविधांस्तिष्ठन्तिहरियूथपाः ।।।।

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਜੜ੍ਹੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 13

प्रेक्षतोराक्षसेन्द्रस्यतान्यनीकानिभागशः ।राघवप्रियकामार्थंलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਉਹ ਦਲ ਟੋਲੀਆਂ-ਟੋਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਤਦ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

Verse 14

तेताम्रवक्त्राहेमाभारामार्थेत्यक्तजीविताः ।लङ्कामेवाभ्यवर्तन्तसालतालशिलायुधाः ।।।।

ਕੁਝ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ—ਰਾਮ-ਕਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਉਹ ਵਾਨਰ, ਸਾਲ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਝਪਟ ਪਏ।

Verse 15

तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चमुष्टिभिश्चप्लवङ्गमाः ।प्राकाराग्राण्यरण्यानिममन्थुस्तोरणानिच ।।।।

ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ, ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਪਲਵੰਗਮਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਤੋਰਣ-ਦੁਆਰ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਦਿੱਤੇ।

Verse 16

पारिखाःपूरयन्तिस्मप्रसन्नसलिलायुताः ।पांसुभिःपर्वताग्रैश्चतृणैःकाष्ठैश्चवानराः ।। ।।

ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਮਿੱਟੀ, ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਣ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 17

ततःसहस्रयूथाश्चकोटीयूथाश्चवानराः ।कोटीशतयुताश्चान्येलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

ਤਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਟੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।

Verse 18

काञ्चनानिप्रमृद्नन्तस्तोरणानिप्लवङ्गमाः ।कैलासशिखराभानिगोपुराणिप्रमथ्यच ।।।।

ਪਲਵੰਗਮਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੋਰਣ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਗੋਪੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ-ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

आप्लवन्तःप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।लङ्कांतामभिधावन्तिमहावारणसंनिभाः ।।।।

ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਉੱਛਲਦੇ ਅਤੇ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਪਲਵੰਗਮ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਜਥੇ ਬਣ ਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 20

जयत्यतिबलोरामोलक्ष्मणश्चमहाबलः ।राजाजयतिसुग्रीवोराघवेणाभिपालितः ।।।।

“ਅਤਿਬਲੀ ਰਾਮ ਦੀ ਜੈ! ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਜੈ! ਰਾਘਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਪਾਲਿਤ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਵੀ ਜੈ!”

Verse 21

इत्येवंघोषयन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।अभ्यधावन्तलङ्कायाःप्राकारंकामरूपिणः ।।।।

ਇਉਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਗਰਜਨਾ ਕਰਦੇ, ਕਾਮਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਲਵੰਗਮ ਵਾਨਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਪਏ।

Verse 22

वीरबाहुःसुबाहुश्चनलश्चवनगोचरः ।निपीड्योपनिविष्टास्तेप्राकारंहरियूथपाः ।एतस्मिन्नन्तरेचक्रुःस्कन्धावारनिवेशनम् ।। ।।

ਵੀਰਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਨਲ—ਇਹ ਹਰੀਯੂਥਪਤੀ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਟ ਗਏ; ਇਸੀ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੰਧਾਵਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ ਸੈਨਿਕ ਛਾਵਣੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।

Verse 23

पूर्वद्वारंतुकुमुदःकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौहरिभिर्जितकाशिभिः ।।।।

ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਕੁਮੁਦ ਨੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਡਟ ਗਿਆ।

Verse 24

साहाय्यार्थंतुतस्यैवनिविष्टःप्रघसोहरिः ।पनसश्चमहाबाहुर्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।।।।

ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਘਸ ਨਾਮ ਦਾ ਹਰੀ ਉੱਥੇ ਡਟ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਪਨਸ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਮਦਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 25

दक्षिणंद्वारमागम्यवीरःशतबलिःकपिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौविंशत्याकोटिभिर्वृतः ।।।।

ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੀਰ ਸ਼ਤਬਲੀ ਕਪੀ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਡਟ ਗਿਆ।

Verse 26

सुषेणःपश्चिमद्वारंगतस्तारापिताहरिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौषष्टिकोटिभिरावृतः ।।।।

ਤਾਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਸ਼ੇਣ ਵਾਨਰ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਮਹਾਬਲੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 27

उत्तरंद्वारमासाद्यरामःसौमित्रिणासह ।आवृत्यबलवांस्तस्थौसुग्रीवश्चहरीश्वरः ।।।।

ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਮ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨਾਲ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਡਟ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 28

गोलाङ्गूलोमहाकायोगवाक्षोभीमदर्शनः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਜਾਤ ਦਾ, ਮਹਾਕਾਇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਗਵਾਕਸ਼ ਮਹਾਵੀਰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 29

ऋक्षाणांभीमवेगानांधूम्रःशत्रुनिबर्हणः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਰਿੱਛਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ ਧੂਮ੍ਰ ਮਹਾਵੀਰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰਿੱਛਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 30

सन्नद्धस्तुमहावीर्योगदापाणिर्विभीषणः ।वृतोयस्तैस्तुसचिवैस्तस्थौतत्रमहाबलः ।।।।

ਮਹਾਵੀਰ ਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨੱਧ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਉਹਨਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 31

गजोगवाक्षोगवयःशरभोगन्धमादनः ।समन्तात्परिधावन्तोररक्षुर्हरिवाहिनीम् ।।।।

ਗਜ, ਗਵਾਕ੍ਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੌੜਦੇ ਫਿਰਦੇ ਕਾਵਲ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 32

ततःकोपपरीतात्मारावणोराक्षसेश्वरः ।निर्याणंसर्वसैन्यानांद्रुतमाज्ञापयत्तदा ।।।।

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

एतच्छ्रुत्वाततोवाक्यंरावणस्यमुखोद्गतम् ।सहसाभीमनिर्घोषमुद्घुष्टंरजनीचरैः ।।।।

ਰਾਵਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹੀ, ਰਜਨੀਚਰਾਂ ਨੇ ਇਕਦਮ ਭਿਆਨਕ ਨਾਅਰਾ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

ततःप्रचोदिताभेर्यश्चन्द्रपाण्डरपुष्कराः ।हेमकोणाहताभीमाराक्षसानांसमन्ततः ।।।।

ਫਿਰ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਭੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੱਜਾਇਆ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ।

Verse 35

विनेदुश्चमहाघोषाःशङ्खाःशतसहस्रशः ।राक्षसानांसुघोराणांमुखमारुतपूरिताः ।।।।

ਤਦ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੂਕੇ ਗਏ ਸ਼ੰਖ ਲੱਖਾਂ-ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।

Verse 36

तेबभुःशुभनीलाङ्गाःसशङ्खारजनीचराः ।विद्युन्मण्डलसन्नद्धाःसबलाकाइवाम्बुदाः ।।।।

ਸ਼ੁਭ ਨੀਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖ ਧਾਰੇ ਉਹ ਰਜਨੀਚਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ—ਬਗਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸੇ।

Verse 37

निष्पतन्तिततःसैन्याहृष्टारावणचोदिताः ।समयेपूर्यमाणस्यवेगाइवमहोदधेः ।।।।

ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੌਸਲੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਸੈਨਿਕ ਫਿਰ ਝਪਟ ਪਏ—ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ।

Verse 38

ततोवानरसैन्येनमुक्तोनादःसमन्ततः ।मलयःपूरितोयेनससानुप्रस्थकन्दरः ।।।।

ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਛੱਡਿਆ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਲਯ ਪਰਬਤ ਆਪਣੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ, ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।

Verse 39

शङ्खदुन्दुभिसंघुष्टःसिम्हनादस्तरस्विनाम् ।पृथिवींचान्तरिक्षंचसागरंचैवनादयन् ।।।।

ਸ਼ੰਖਾਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਿੰਹਨਾਦ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੂੰਜਾ ਗਿਆ।

Verse 40

गजानांबृंहितैःसार्धंहयानांहेषितैरपि ।रथानांनेमिघोषैश्चरक्षसाम्वदनस्वनः ।। ।।

ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾੜਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟਾਂ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾ-ਕੋਲਾਹਲ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਚੌਫੇਰ ਫੈਲ ਗਿਆ।

Verse 41

एतस्मिन्नन्तरेघोरःसङ्ग्रामःसमवर्तत ।रक्षसांवानराणांचयथादेवासुरेपुरा ।।।।

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਛਿੜ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 42

तेगदाभिःप्रदीप्ताभिःशक्तिशूलपरश्वधैः ।निजघ्नुर्वानरान्घोराःकथयन्तःस्वविक्रमान् ।।।।

ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸ਼ੂਲਾਂ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਰਾਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 43

राजाजयतिसुग्रीवइतिशब्दोमहानभूत् ।राजन्जयजयेत्युक्त्वास्वस्वनामकथान्ततः ।।।।

“ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜਿੱਤ ਗਿਆ!” ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਾਅਰਾ ਉੱਠਿਆ; ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੋਲਾਹਲ ਵਿੱਚ “ਰਾਜਨ, ਜੈ ਜੈ!” ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵੀ ਪੁਕਾਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 44

तथावृक्षैर्महाकायाःपर्वताग्रैश्चवानराः ।निजघ्नुस्तानिरक्षांसिनखैर्दन्तैश्चवेगिताः ।।।।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਕਾਇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਾਵਾ ਕਰਕੇ ਨਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 45

राक्षसास्त्वपरेभीमाःप्राकारस्थामहीगतान् ।भिन्दिपालैश्चखड्गैश्चशूलैश्चैवव्यदारयन् ।।।।

ਪਰ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਭਿੰਦੀਪਾਲਾਂ, ਖੜਗਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਚੀਰਦੇ ਸਨ।

Verse 46

वानराश्चापिसङ्क्रुद्धाःप्राकारस्थान्महीगताः ।राक्षसान्पातयामासुःसमाप्लुत्यप्लवङ्गमाः ।।।।

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਾਨਰ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸੀਲਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦੇਂਦੇ ਸਨ।

Verse 47

ससम्प्रहारस्तुमुलोमांसशोणितकर्दमः ।रक्षसांवानराणांचसम्बभूवाद्भुतोपमाः।।।।

ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਤੂਮੁਲ ਹੋ ਉਠਿਆ; ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿਕੜ ਵਾਂਗ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕਤਾ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਸੀ।