Shloka 6

ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियकरः प्रभुः।पितुर्निदेशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम्।।5.51.5।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया चापि भार्यया।रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमास्थितः।।5.51.6।।

jyeṣṭhas tasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ |

pitur nideśān niṣkrāntaḥ praviṣṭo daṇḍakāvanam ||5.51.5||

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā cāpi bhāryayā |

rāmo nāma mahātejā dharmyaṃ panthānam āsthitaḥ ||5.51.6||

ਉਸ ਦਾ ਜੇਠਾ, ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਧਰ ਕੇ ਧਰਮਮਾਰਗ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

lakṣmaṇenawith Lakshmana
lakṣmaṇena:
Sahakāraka (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
sahatogether with
saha:
Sambandha/Association (सहसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-सहार्थक-निपात (particle meaning 'with')
bhrātrāwith (his) brother
bhrātrā:
Sahakāraka (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
sītayāwith Sita
sītayā:
Sahakāraka (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
apialso
api:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (particle: also/even)
bhāryayāwith (his) wife
bhāryayā:
Sahakāraka (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; नाम-शब्दः (indeclinable usage meaning 'by name')
mahātejāḥgreatly radiant/very mighty
mahātejāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक: महा + तेजस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier of rāmaḥ)
dharmyamrighteous
dharmyam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootdharmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifier of panthānam)
panthānampath
panthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpanthā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
āsthitaḥhaving taken/entered (upon)
āsthitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः 'आस्थित/प्रविष्ट'

"His eldest son, a highly effulgent one, named Rama who was dear to the king, accepting his father's orders went into exile with brother Lakshmana and wife Sita also accepting a righteous path and entered Dandaka forest.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
D
Daṇḍaka forest

FAQs

Dharma is shown as consistency in righteous choice: the tradition repeats Rāma’s dharmic decision to stress its centrality.

Hanumān continues the summary of Rāma’s exile circumstances, emphasizing dharma as the motive.

Rāma’s truthfulness and dutiful endurance; Lakṣmaṇa and Sītā’s loyalty through shared hardship.