Shloka 5

जामदग्न्य

रामसंवादः — Parashurama Confronts Rama with the Vaishnava Bow

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा।विषण्णवदनो दीन: प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।

Transliteration

tasya tad vacanaṃ śrutvā rājā daśarathas tadā | viṣaṇṇavadano dīnaḥ prāñjalir vākyam abravīt ||

Translation

ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ—ਉਦਾਸ ਮੁਖ ਅਤੇ ਦਿਨ ਹੋ ਕੇ—ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘राजा’ इत्यस्य अप्पोजिशन्

• तदा: then
• तदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• विषण्णवदनः: with a dejected face
• विषण्णवदनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विषण्ण + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (विषण्णं वदनं यस्य)

• दीनः: distressed
• दीनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘राजा’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्राञ्जलिः: with joined palms
• प्राञ्जलिः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘राजा’ इत्यस्य विशेषणम् (hands joined)

• वाक्यम्: words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

When king Dasaratha heard these words, his face fell. He humbly pleaded with him his hands folded:

Characters & Entities

• Daśaratha
• Paraśurāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Humility before danger and reverence toward ascetic power: a righteous king responds with restraint and supplication rather than rash pride.

What is the narrative situation?

Daśaratha, alarmed by Paraśurāma’s challenge, prepares to plead for his sons’ safety.

Which character virtue is emphasized?

Daśaratha’s protective compassion and humility.