HomeRamayanaBala KandaSarga 72Shloka 2
Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

वैवाहिकसंबन्ध

निश्चयः / Fixing the Mithila–Ayodhya Marital Alliance

अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव।इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन।।।।

acintyāny aprameyāni kulāni narapuṅgava | ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo 'sti kaścana ||

ਹੇ ਨਰਪੁੰਗਵ! ਇક્ષਵਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਲ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

acintyāniinconceivable
acintyāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of kulāni
TypeAdjective
Rootacintya (कृदन्त-प्रातिपदिक; √cint (धातु) + a- + -ya)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (प्रथमा) Bahuvacana; adjectival participial derivative meaning 'not to be thought of'
aprameyāniimmeasurable
aprameyāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of kulāni
TypeAdjective
Rootaprameya (कृदन्त-प्रातिपदिक; √mā (धातु) with pra- + a- + -ya)
FormNapumsaka, Prathamā Bahuvacana; 'not measurable/immeasurable'
kulānilineages
kulāni:
Karta (कर्ता) / subject of asti
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā Bahuvacana
narapuṅgavaO best of men
narapuṅgava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnara + puṅgava (प्रातिपदिक)
FormSambodhana (सम्बोधन) Ekavacana, Puṃliṅga; tatpuruṣa: 'naraṇāṃ puṅgavaḥ' (best among men)
ikṣvākūṇāmof the Ikṣvākus
ikṣvākūṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) with kulāni
TypeNoun
Rootikṣvāku (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (षष्ठी) Bahuvacana (genitive plural)
videhānāmof the Videhas
videhānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) with kulāni
TypeNoun
Rootvideha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Bahuvacana
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-avyaya (निषेध-अव्यय)
eṣāmof these
eṣām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) with tulyaḥ
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī Bahuvacana (genitive plural), sarvanāma; 'of these'
tulyaḥequal
tulyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of kaścana
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; predicative adjective with kaścana
astiexists/is
asti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्) (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष) Ekavacana
kaścanaanyone
kaścana:
Karta (कर्ता) / subject complement with tulyaḥ
TypeNoun
Rootka (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + cana (अव्यय)
FormPuṃliṅga, Prathamā Ekavacana; indefinite pronoun 'anyone'

"You both brothers are lords of Mithila. You possess countless virtues. You pay regards to many rishis and hosts of kings".

D
Daśaratha
J
Janaka
I
Ikṣvāku dynasty

FAQs

Kuladharma and rājadharma: the verse upholds the idea that noble lineages are measured by their sustained commitment to righteous conduct, not merely by power or wealth.

During marriage negotiations, Janaka honors both dynasties—Ikṣvāku (Rāma’s house) and Videha (Sītā’s house)—to affirm the propriety of the alliance.

Janaka’s humility and discernment: he praises merit and tradition, framing the marriage as a dharmic union between worthy houses.