Ramayana — Bala Kanda, Sarga 59, Shloka 8

विश्वामित्रस्य शरणागति-प्रशंसा तथा वासिष्ठपुत्र-शापः

Visvamitra grants refuge; the curse upon Vasishta’s sons

Devanagari script

यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदित:।तत्सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम्।।1.59.8।।

Transliteration

yad anyo vacanaṃ brūyān madvākya-balacoditaḥ |

tat sarvam akhilena uktaṃ mamākhyeyam anādṛtam ||1.59.8||

Translation

“ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜੇ ਕੋਈ ਬੇਅਦਬੀ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ; ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਕਰਨਾ।”

Word by Word

• यत्: whatever/which
• यत्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (object of 'ब्रूयात्/ब्रूयान्')

• अन्यः: someone else
• अन्यः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• वचनम्: speech/word
• वचनम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• ब्रूयात्: should say
• ब्रूयात्: क्रिया (verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मद्-वाक्य-बल-चोदितः: impelled by the force of my words
• मद्-वाक्य-बल-चोदितः: कर्तृ-विशेषण (qualifier of 'अन्यः')
• Type: Adjective
• Root: मद् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + चोदित (चुद्-धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्तान्त कृदन्त; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (मद्वाक्यबलena चोदितः)

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध (correlative to 'यत्')
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; निर्देशक सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'तत्' इत्यस्य विशेषण

• अखिलेन: entirely
• अखिलेन: क्रियाविशेषण (manner)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental used adverbially: 'entirely')

• उक्तम्: spoken
• उक्तम्: विशेषण (of 'तत् सर्वम्')
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्तान्त कृदन्त (said/spoken)

• मम: to me/my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• आख्येयम्: to be reported
• आख्येयम्: विधेय (predicate: 'should be reported')
• Type: Adjective
• Root: आख्येय (आ-ख्या धातु + यत्/अनीयर्-भाव; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विधेय/कर्तव्यार्थक (to be reported)

• अनादृतम्: disrespectfully/without regard
• अनादृतम्: विशेषण (of 'तत् सर्वम्')
• Type: Adjective
• Root: अन्-आ-दृत (दृ/दृश्? actually आदृ-धातु 'to respect' + क्त; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्तान्त कृदन्त; नञ्-समास/उपपद: 'not respected'

Context

If any one should speak with disrespect in response to my order, you may report the matter to me in full".

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• disciples (śiṣya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya within duty: messengers must report truthfully and fully, especially when conflict or disrespect arises in executing a righteous command.

What is the narrative situation?

Before sending disciples to invite sages, Viśvāmitra anticipates resistance and instructs them to report any disrespectful responses without omission.

Which character virtue is emphasized?

Integrity in communication—truthful, complete reporting as a form of dharmic conduct.