Shloka 5

दितितपः-शक्रपरिचर्या-गर्भभेदः

Diti’s Penance, Indra’s Service, and the Severing of the Embryo

Devanagari script

एवं भवतु, भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने।जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे।।1.46.5।।

Transliteration

evaṃ bhavatu, bhadraṃ te śucir bhava tapo-dhane | janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakra-hantāram āhave || 1.46.5 ||

Translation

ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੀਂ; ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਂਗੀ।”

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Manner adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• भवतु: let it be
• भवतु: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भद्रम्: welfare, prosperity
• भद्रम्: प्रयोजन/आशीः (Benediction)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; आशीर्वादार्थे (benedictive usage)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनम् (Genitive/Dative sg); अत्र ‘तुभ्यम्/ते’ अर्थे (to you)

• शुचिः: pure
• शुचिः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; कर्तृपदस्य विशेषणम् (त्वम्)

• भव: become
• भव: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तपोधने: O one whose wealth is austerity
• तपोधने: सम्बोधन (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: तपो-धन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; समासः: तपस् + धन (षष्ठी-तत्पुरुष)

• जनयिष्यसि: you will give birth to
• जनयिष्यसि: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) (णिच् causative: जनय-)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• शक्रहन्तारम्: slayer of Śakra (Indra)
• शक्रहन्तारम्: कर्म (Object apposition to ‘पुत्रम्’)
• Type: Noun
• Root: शक्र-हन्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः: शक्रस्य हन्ता (षष्ठी-तत्पुरुष)

• आहवे: in battle
• आहवे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आहव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

Context

"O one vested with the wealth of austerities! be it so. Prosperity to you! Remain chaste, you will deliver a son who will kill Indra in the battle.

Characters & Entities

• Kāśyapa
• Diti
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as fidelity to vows: the promised result depends on śauca (purity) and disciplined conduct.

What is the narrative situation?

Kāśyapa grants Diti her desired boon but conditions it upon her maintaining purity and observance.

Which character virtue is emphasized?

Diti is directed toward self-control (saṃyama) and purity; Kāśyapa exemplifies truthful, conditional blessing.