HomeRamayanaBala KandaSarga 45Shloka 7
Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

विशालानगरीप्रवेशः

Entry toward Viśālā and the Indra–Kṣīrodamathana Legend

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।1.45.6।।नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।1.45.7।।

tarāma saritāṃ śreṣṭhāṃ puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm |

naur eṣā hi sukhāstīrṇā ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām |

bhagavantam iha prāptaṃ jñātvā tvaritam āgatā ||

ਆਓ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀਏ। ਪੁੰਨਕਰਮੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸੁਖ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਇਹ ਨੌਕਾ, ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।

तरामlet us cross
तराम:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Root√तॄ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/Optative sense 'let us'), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
सरिताम्of rivers/among rivers
सरिताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग
श्रेष्ठाम्best
श्रेष्ठाम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to नदीम्
पुण्याम्holy
पुण्याम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to नदीम्
त्रिपथगाम्flowing in three courses
त्रिपथगाम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि + पथ + गा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative: 'going in three paths'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to नदीम्
नदीम्river (Gaṅgā)
नदीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
नौःboat
नौः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
एषाthis
एषा:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to नौः
हिindeed/for
हि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु (emphatic/causal particle)
सुखास्तीर्णाcomfortably spread/laid out
सुखास्तीर्णा:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसुख + स्तीर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formकर्मधारय (descriptive: 'comfortably spread'); क्त-प्रत्यय (Past participle/क्त from √स्तॄ), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to नौः
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग
पुण्यकर्मणाम्of pious-deeded (ones)
पुण्यकर्मणाम्:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य + कर्मन् (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय (descriptive: 'whose deeds are pious'); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् to ऋषीणाम्
भगवन्तम्the venerable one
भगवन्तम्:
कर्म (Karma/Object of knowing)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
इहhere
इह:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
प्राप्तम्arrived
प्राप्तम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Root√प्राप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past participle/क्त), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् to भगवन्तम्
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव
त्वरितम्quickly
त्वरितम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootत्वरित (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (adverbial accusative/क्रियाविशेषण)
आगताhas come
आगता:
क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past participle/क्त), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; कर्तरि-प्रयोगे विधेय to नौः

We will cross over Ganga, the best of rivers, the sacred river that flows in three directions.This boat of pious saints which is well laid-out has come here swiftly, having come to know that you, O Venerable one! have arrived".

R
Rāma
V
Viśvāmitra
G
Gaṅgā (Tripathagā)
Ṛṣis
B
Boat

FAQs

Honoring and assisting the righteous (ṛṣis) and treating sacred spaces with reverence are dharmic; service (sevā) supports the continuity of spiritual life.

Rāma proposes crossing the Gaṅgā and notes that a boat has arrived promptly, prepared for sages, upon learning of Viśvāmitra’s presence.

Readiness to serve and reverence: Rāma’s words reflect respect for the sage and awareness of sacred geography.