Sarga 36

Verse 1

ततस्सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया।सबाष्पमतिनिश्श्वश्य जगादेदं पुनः पुनः।।।।

ਫਿਰ ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ਜ ਦਸ਼ਰਥ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।

Verse 2

सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः।राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम्।।।।

ਹੇ ਸੂਤ! ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਚਤੁਰਵਿਧ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅਨੁਯਾਤਰਾ-ਅਰਥ ਤੁਰੰਤ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 3

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः।।।।

ਸੌੰਦਰਯ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਣਿਕਾਵਾਂ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਧਨੀ ਵਣਜਾਰੇ—ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾ ਕੇ—ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਣ।

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ।।।।

ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ (ਇਸ ਅਨੁਚਰ-ਵਰਗ ਵਿੱਚ) ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ।

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ।।।।

ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ (ਇਸ ਅਨੁਚਰ-ਵਰਗ ਵਿੱਚ) ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ।

Verse 5

आयुधानि च मुख्यानि नागरा श्शकटानि च।अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्य गोचराः।।।।

ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ, ਨਗਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ/ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਰਥ-ਸ਼ਕਟ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ; ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੇ ਵਨਚਰ ਵੀ ਨਾਲ ਜਾਣ।

Verse 6

निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु।नदीश्च विविधाः पश्यन्न राज्यस्य स्मरिष्यति।।।।

ਮਿਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਜੰਗਲ ਦਾ ਮਧੁ ਪੀਂਦਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ—ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।

Verse 7

धान्यकोशश्च यः कश्चिद्धनकोशश्च मामकः।तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने।।।।

ਮੇਰਾ ਜੋ ਕੁਝ ਅਨਾਜ-ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਨ-ਕੋਸ਼ ਹੈ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਨਿਰਜਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ।

Verse 8

यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजं श्चाप्तदक्षिणाः।ऋषिभिश्च समागम्य प्रवत्स्यति सुखं वने।।।।

ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਯਥੋਚਿਤ ਦੱਖਿਣਾ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸੇਗਾ।

Verse 9

भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति।सर्वकामैः सह श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ।।।।

‘ਮਹਾਬਾਹੁ ਭਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮ ਲਈ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ’—ਇਉਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 10

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भय मागतम्।मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि न्यरुध्यत।।।।

ਜਦੋਂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਕੈਕਈ ਉੱਤੇ ਡਰ ਛਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸੁੱਕ ਕੇ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਗਈ।

Verse 11

सा विषण्णा च सन्त्रस्ता मुखेन परिशुष्यता।राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत्।।।।

ਉਦਾਸ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਮੁਖ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਕੈਕਈ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਬੋਲੀ।

Verse 12

राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुरामिव।निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते।।।।

ਹੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਸੁੰਨ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਸ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸਾਰ ਪੀ ਕੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ—ਐਸਾ ਰਾਜ ਭਰਤ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

Verse 13

कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणाम्।राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम्।।।।

ਜਦੋਂ ਕੈਕਈ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਦਈ ਬਚਨ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माऽहिते।अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः।।।।

ਹੇ ਅਨਾਰਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਜੂਏ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਧੁਰਾ ਢੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚੁਭਾਉਂਦੀ ਹੈਂ? ਹੇ ਨੀਚ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੋਕਿਆ?

Verse 15

तस्यैतत्क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना।कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत्।।।।

ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕੈਕਈ ਦੋਗੁਣਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।

Verse 16

वैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रमुपारुधत्।असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति।।।।

ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ—ਅਸਮੰਜ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਾਮ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 17

एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्।व्रीडितश्च जनस्सर्व स्सा च तं नावबुध्यत।।।।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕੇਵਲ ‘ਧਿਕ্!’ ਹੀ ਬੋਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਲੋਕ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ (ਕੈਕਈ) ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੀ।

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत्।।।।

ਉੱਥੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਮਹਾਮਾਤ੍ਰ ਸੀ—ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ—ਉਸ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत्।।।।

ਉੱਥੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਮਹਾਮਾਤ੍ਰ ਸੀ—ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ—ਉਸ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 19

असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि बालकान्।सरय्वाः प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः।।।।

ਦੁਰਮਤਿ ਅਸਮੰਜ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 20

तं दृष्ट्वा नागरा स्सर्वे कृद्धा राजानमब्रुवन्।असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान्वा राष्ट्रवर्धन।।।।

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਰਾਜ-ਵਰਧਨ! ਇੱਕ ਚੁਣੋ—ਕੇਵਲ ਅਸਮੰਜ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ।”

Verse 21

तानुवाच ततो राजा किन्निमित्तमिदं भयम्।ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन्।।।।

ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਡਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੈ?” ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 22

डक्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतनः।सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते।।।।

“ਇਹ ਮਨ-ਭ੍ਰਾਂਤ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ ਨਿੱਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।”

Verse 23

स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः।तं तत्याजाहितं पुत्रं तेषां प्रियचिकीर्षया।।।।

ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰਾਧਿਪ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता।।।।

ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: “ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਕਰੋ।”

Verse 25

स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोडयत्।दिश स्सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत्।।।।

ਉਹ ਕਹੀ (ਫਾਵੜਾ) ਅਤੇ ਟੋਕਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦੁৰ্গਮ ਕਿਲ੍ਹਾ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਦਦਾ ਫਿਰਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪਕਰਮੀ ਨਿਸ਼ਾਨਜ਼ਦ ਹੋਵੇ।

Verse 26

इत्येनमत्यजद्राजा सगरो वै सुधार्मिकः।रामः किमकरोत्पापं येनैवमुपरुध्यते।।।।

“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਰੋਕ ਕੇ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 27

न हि कञ्चन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्।दुर्लभो ह्यस्य निरय श्शशाङ्कस्येव कल्मषम्।।।।

ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲੰਕ ਲੱਭਣਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਦਾਗ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।

Verse 28

अथवा देवि दोषं त्वं कञ्चित्पश्यसि राघवे।तमद्य ब्रूहि तत्वेन तदा रामो विवास्यताम्।।।।

ਜਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਦੇ; ਤਦ ਹੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 29

अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च।निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मनिरोधनात्।।।

ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਤਪਥ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ—ਧਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਕਰਕੇ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 30

तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया।लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने।।।।

ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਬਸ—ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ। ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਦ ਤੋਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 31

श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वनः।शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत्।।।।

ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਹਿਤਕਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ—ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ—ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਟੁੱਟੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਇਉਂ ਬੋਲਿਆ।

Verse 32

एतद्वचो नेच्छसि पापवृत्ते हितं न जानासि ममात्मनो वा।आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा चेष्टा हि ते साधुपथादपेता।।।।

ਪਾਪ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀਏ, ਇਹ ਹਿਤ ਬਚਨ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਤੂੰ ਨਾ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਹਿਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਨਾ ਆਪਣਾ। ਨੀਚ ਰਾਹ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਕੁ-ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਟਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 33

अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामंराज्यं परित्यज्य सुखं धनं च।सहैव राज्ञा भरतेन च त्वंयथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम्।।।।

ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਜ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਤਿਆਗ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਰਕਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰ।