Adhyaya 30
Svarga KhandaAdhyaya 3041 Verses

Adhyaya 30

The Legend of Hemakuṇḍala: Charity, Decline of the Sons, and Yama’s Judgment

ਨਾਰਦ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਨਾਢ ਵੈਸ਼੍ਯ ਹੇਮਕੁੰਡਲ ਵਪਾਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਅਪਾਰ ਸੋਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ/ਧਾਮ ਬਣਵਾਉਂਦਾ, ਤਲਾਬ ਤੇ ਬਾਵੜੀਆਂ ਖੁਦਵਾਂਦਾ, ਬਾਗ ਲਗਵਾਂਦਾ, ਰੋਜ਼ ਅੰਨਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਵਿਕੁੰਡਲ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਚੋਰੀ ਤੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਹਿੰਸਕ ਮੌਤ ਮਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਮਲੋਕ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਮਗਰੋਂ ਯਮ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । अत्र ते वर्णयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् । पुरा कृतयुगे राजन्निषधे नगरे वरे

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ, ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ—

Verse 2

आसीद्वैश्यः कुबेराभो नामतो हेमकुंडलः । कुलीनः सत्क्रियो देवद्विजपावकपूजकः

ਇੱਕ ਵੈਸ਼੍ਯ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਨਾਮ ਹੇਮਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਕੁਲੀਂ, ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਭਗਤ-ਪੂਜਕ ਸੀ।

Verse 3

कृषिवाणिज्यकर्त्तासौ विविधक्रयविक्रयी । गोघोटकमहिष्यादि पशुपोषणतत्परः

ਉਹ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਮਹਿਸ਼ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ-ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 4

पयो दधीनि तक्राणि गोमयानि तृणानि च । काष्ठानि फलमूलानि लवणाद्रा र्दिपिप्पली

ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਮੱਠਾ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਘਾਹ; ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਕੜ, ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ, ਅਤੇ ਲੂਣ, ਅਦਰਕ ਤੇ ਪਿੱਪਲੀ (ਲੰਮੀ ਮਿਰਚ) ਵੀ।

Verse 5

धान्यानि शाकतैलानि वस्त्राणि विविधानि च । धातूनिक्षुविकारांश्च विक्रीणीते स सर्वदा

ਉਹ ਸਦਾ ਅਨਾਜ, ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਤੇਲ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਵੇਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 6

इत्थं नानाविधैर्वैश्य उपायैरपरैस्तथा । उपार्जयामास सदा अष्टौ हाटककोटयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਾਅਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਸ਼੍ਯ ਸਦਾ ਹੀ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

Verse 7

एवं महाधनः सोथ हाकर्णपलितोभवत् । पश्चाद्विचार्य संसारक्षणिकत्वं स्वचेतसि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤਿ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪੱਕੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਛਣਭੰਗੁਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਮੁੜ ਸੋਚਿਆ।

Verse 8

तद्धनस्य षडंशेन धर्मकार्यं चकार सः । विष्णोरायतनं चक्रे गृहं चक्रे शिवस्य च

ਉਸ ਧਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਆਲਯ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਵੀ ਨਿਵਾਸ-ਗ੍ਰਿਹ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 9

तडागं खानयामास विपुलं सागरोपमम् । वाप्यश्च पुष्करिण्यश्च बहुधा तेन कारिताः

ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਲਾਬ ਖੁਦਵਾਇਆ। ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬਾਵੜੀਆਂ ਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਬਣਵਾਏ।

Verse 10

वटाश्वत्थाम्रकंकोल जंबू निंबादि काननम् । स्वसत्वेन तदा चक्रे तथा पुष्पवनं शुभम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਟ, ਅਸ਼ਵਤੱਥ, ਆਮ, ਕਂਕੋਲ, ਜੰਬੂ, ਨਿੰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਬਨ ਬਣਾਏ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਉਪਵਨ ਵੀ ਰਚਿਆ।

Verse 11

उदयास्तमनं यावदन्नपानं चकार सः । पुराद्बहिश्चतुर्दिक्षु प्रपां चक्रेऽतिशोभनाम्

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਉਹ ਅੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਪਿਆਉ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਬਣਵਾਏ।

Verse 12

पुराणेषु प्रसिद्धानि यानि दानानि भूपते । ददौ तानि सधर्म्मात्मा नित्यं दानपरस्तदा

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ ਹਨ, ਉਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਦਾ ਦਾਨ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।

Verse 13

यावज्जीवकृते पापे प्रायाश्चित्तमथाकरोत् । देवपूजापरो नित्यं नित्यं चातिथिपूजकः

ਜੀਵਨ ਭਰ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀਤੇ; ਉਹ ਨਿੱਤ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 14

तस्येत्थं वर्त्तमानस्य संजातौ द्वौ सुतौ नृप । तौ सुप्रसिद्ध नामानौ श्रीकुंडल विकुंडलौ

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ; ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ—ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਵਿਕੁੰਡਲ।

Verse 15

तयोर्मूर्ध्नि गृहं त्यक्त्वा जगाम तपसे वनम् । तत्राराध्य परं देवं गोविंदं वरदं प्रभुम्

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਵਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮ ਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 16

तपःक्लिष्ट शरीरोऽसौ वासुदेवमनाः सदा । प्राप्तः स वैष्णवं लोकं यत्र गत्वा न शोचति

ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਲਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨ ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 17

अथ तस्य सुतौ राजन्महामान समन्वितौ । तरुणौ रूपसंपन्नौ धनगर्वेण गर्वितौ

ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ; ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਰੂਪਵਾਨ, ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਫੂਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 18

दुःशीलौ व्यसनासक्तौ धर्मकर्माद्यदर्शकौ । न वाक्यं चागतौ मातुर्वृद्धानां वचनं तथा

ਉਹ ਕੁਸੰਸਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਵਿਅਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਨ। ਨਾ ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਵੀਕਾਰਦੇ।

Verse 19

कुमार्गगौ दुरात्मानौ पितृमित्रनिषेधकौ । अधर्मनिरतौ दुष्टौ परदाराभिगामिनौ

ਉਹ ਕੁਮਾਰਗ ਦੇ ਰਾਹੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਅਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲ ਲਪਕਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 20

गीतवादित्रनिरतौ वीणावेणुविनोदिनौ । वारस्त्रीशतसंयुक्तौ गायंतौ चेरतुस्तदा

ਉਹ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਵੀਣਾ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਗਨ। ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।

Verse 21

चाटुकारजनैर्युक्तौ बिंबोष्ठीषु विशारदौ । सुवेषौ चारुवसनौ चारुचंदनरूषितौ

ਉਹ ਚਾਟੂਕਾਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਿੱਠੀ ਲੁਭਾਉਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਗਾਰ ਤੇ ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੰਦਨ ਲੇਪ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 22

तथा सुगंधिमालाढ्यौ कस्तूरीलक्ष्मलक्षितौ । नानालंकारशोभाढ्यौ मौक्तिकाहारहारिणौ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਨਾਨਾ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਛਟਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 23

गजवाजिरथौघेन क्रीडंतौ तावितस्तदा । मधुपानसमायुक्तौ परस्त्रीरतिमोहितौ

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ-ਕੂਦਦੇ ਰਹੇ; ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਭਟਕੇ ਹੋਏ।

Verse 24

नाशयंतौ पितृद्रव्यं सहस्रं ददतुः शतम् । तस्थतुः स्वगृहे रम्ये नित्यं भोगपरायणौ

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਸੌ ਹੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਸਦਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿਚ ਲੀਨ।

Verse 25

इत्थं तु तद्धनं ताभ्यां विनियुक्तमसद्व्ययैः । वारस्त्री विट शैलूष मल्ल चारण बंदिषु

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਨ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅਸੱਤ ਖਰਚਾਂ ਵਿਚ ਲਾਇਆ—ਵਾਰ-ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਵਿਟਾਂ, ਨਟਾਂ, ਮੱਲਾਂ, ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ।

Verse 26

अपात्रे तद्धनं दत्तं क्षिप्तं बीजमिवोषरे । न सत्पात्रे च तद्दत्तं न ब्राह्मणमुखे हुतम्

ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਧਨ ਉਸ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਤਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿਚ ਹਵਨ-ਆਹੁਤੀ ਪਾਈ ਹੀ ਨਾ ਗਈ ਹੋਵੇ।

Verse 27

नार्चितो भूतभृद्विष्णुः सर्वपापप्रणाशनः । उभयोरेव तद्द्रव्यमचिरेण क्षयं ययौ

ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।

Verse 28

ततस्तौ दुःखमापन्नौ कार्पण्यं परमं गतौ । शोचमानौ तु मुह्यंतौ क्षुत्पीडादुःखपीडितौ

ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ; ਰੋਣੇ-ਧੋਣੇ ਕਰਦੇ, ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ, ਭੁੱਖ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਰਹੇ।

Verse 29

तयोस्तु तिष्ठतोर्गेहे नास्ति यद्भुज्यते तदा । स्वजनैर्बांधवैस्सर्वैः सेवकैरुपजीविभिः

ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਦ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ।

Verse 30

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे त्रिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 31

राजतो लोकतो भीतौ स्वपुरान्निःसृतौ तदा । चक्रतुर्वनवासं तौ सर्वेषामुपपीडितौ

ਤਦ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ; ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਨਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 32

जघ्नतुः सततं मूढौ शितैर्बाणैर्विषार्पितैः । नानापक्षिवराहांश्च हरिणान्रोहितांस्तथा

ਉਹ ਦੋ ਮੂਰਖ ਸਦਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ ਲਪੇਟੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ—ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਰੋਹਿਤਾ ਜਿਹੇ ਮ੍ਰਿਗ ਵੀ।

Verse 33

शशकाञ्छल्लकान्गोधान्श्वापदांश्चेतरान्बहून् । महाबलौ भिल्लसंगावाखेटकभुजौ सदा

ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ—ਖਰਗੋਸ਼, ਸੱਲਕ (ਸਾਹੀ), ਗੋਧਾ, ਜੰਗਲੀ ਦਰਿੰਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੇ; ਮਹਾਬਲੀ ਭਿੱਲਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੇ।

Verse 34

एवं मांसमयाहारौ पापाहारौ परंतप । कदाचिद्भूधरं प्राप्तो ह्येकोऽन्यश्च वनं गतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਸ-ਆਹਾਰੀ, ਪਾਪ-ਆਹਾਰੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ! ਇਕ ਵਾਰ ਐਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 35

शार्दूलेन हतो ज्येष्ठः कनिष्ठः सर्पदंशितः । एकस्मिन्दिवसे राजन्पापिष्ठौ निधनं गतौ

ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸ਼ਾਰਦੂਲ (ਬਾਘ) ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਛੋਟਾ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਨਾਲ; ਇਕੋ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 36

यमदूतैस्ततोबद्ध्वा पापैर्नीतौ यमालयम् । गत्वाभिजगदुःसर्वे ते दूताः पापिनावुभौ

ਫਿਰ ਯਮਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਯਮਾਲਯ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਅਧਰਮੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 37

धर्मराज नरावेतावानीतौ तव शासनात् । आज्ञां देहि स्वभृत्येषु प्रसीद करवाम किम्

ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ! ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼; ਕਿਰਪਾ ਕਰ—ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?

Verse 38

आलोच्य चित्रगुप्तेन तदा दूताञ्जगौ यमः । एकस्तु नीयतां वीर निरयं तीव्रवेदनम्

ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਤਦ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਇਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ—ਤੀਬਰ ਵੇਦਨਾ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ।”

Verse 39

अपरः स्थाप्यतां स्वर्गेयत्र भोगा ह्यनुत्तमाः । कृतांताज्ञां ततः श्रुत्वा दूतैश्च क्षिप्रकारिभिः

“ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਭੋਗ ਅਤੁੱਲ ਹਨ।” ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਯਮ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਜ਼-ਕਰਮ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 40

निक्षिप्तो रौरवे घोरे यो ज्येष्ठो हि नराधिप । तेषां दूतवरः कश्चिदुवाच मधुरं वचः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਦੂਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ, ਕੋਮਲ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 41

विकुंडल मया सार्द्धमेहि स्वर्गं ददामि ते । भुंक्ष्व भोगान्सुदिव्यांस्त्वमर्जितान्स्वेन कर्मणा

“ਹੇ ਵਿਕੁੰਡਲ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਤੂੰ ਭੋਗ।”