Adhyaya 26

Verse 1

नारदौवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र कुरुक्षेत्रमभिष्टुतम् । पापेभ्यो विप्रमुच्यंते तद्गताः सर्वजंतवः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ! ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਭ ਜੀਵ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 2

कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम् । य एवं सततं ब्रूयात्सर्वपापैः प्रमुच्यते

“ਮੈਂ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।” ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तत्र मासं वसेद्धीरः सरस्वत्यां नराधिप । यत्र ब्रह्मादयो देवा यत्र ब्रह्मर्षिचारणाः

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੱਸੇ—ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਰਣ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 4

गंधर्वाप्सरसो यक्षाः पन्नगाश्च महीपते । ब्रह्मक्षेत्रं महापुण्यमभिगच्छंति भारत

ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

मनसाप्यभिकामस्य कुरुक्षेत्रे युधिष्ठिर । पापानि विप्रणश्यंति ब्रह्मलोकं च गच्छति

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

गत्वा हि श्रद्धया युक्तः कुरुक्षेत्रं कुरूद्वह । वाजपेयाश्वमेध्याभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

ਹੇ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

ततो मत्तर्णकं राजन्द्वारपालं महाबलम् । यं वै समभिवाद्यैव गोसहस्रफलं लभेत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੁਆਰਪਾਲ ਮੱਤਰਨਕ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 8

ततो गच्छेत धर्मज्ञ विष्णोः स्थानमनुत्तमम् । सततं नाम राजेंद्र यत्र सन्निहितो हरिः

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਤਤ’ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਹੈ।

Verse 9

तत्र स्नात्वा च दृष्ट्वा च त्रिलोकप्रभवं हरिम् । अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਕਾਰਣ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

ततः पारिप्लवं गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

ਤਦੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰਿਪਲਵ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਮਨੁੱਖ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

पृथिव्यां तीर्थमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् । ततः शाल्विकिनीं गत्वा तीर्थसेवी नराधिप

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵੀ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਾਲਵਿਕਿਨੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 12

दशाश्वमेधिके स्नात्वा तदेव लभते फलम् । सर्पनीविं समासाद्य नागानां तीर्थमुत्तमम्

ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਰਪਨੀਵੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ—ਉੱਚਤਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 13

अग्निष्टोममवाप्नोति नागलोकं च गच्छति । ततो गच्छेत धर्मज्ञ द्वारपालमतर्णकम्

ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਗਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਅਤਰਨਕ ਨਾਮਕ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਕੋਲ ਜਾਵੇ।

Verse 14

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् । ततःपंचनदंगत्वानियतोनियताशनः

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਚਨਦ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮਵਾਨ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਰਤਾਂ ਕਰੇ।

Verse 15

कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् । अश्विनीतीर्थमागम्य रूपवानभिजायते

ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

ततो गच्छेत धर्मज्ञ वाराहं तीर्थमुत्तमम् । विष्णुर्वाराहरूपेण पुरा यत्र स्थितोऽभवत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਵਾਰਾਹ-ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 17

तत्र स्थित्वा नरव्याघ्र अग्निष्टोमफलं लभेत् । ततो जयिन्यां राजेंद्र सोमतीर्थं समाविशेत्

ਉੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਘ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਜਯਿਨੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮ-ਤੀਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 18

स्नात्वा फलमवाप्नोति राजसूयस्य मानवः । एकहंसे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਏਕਹੰਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

कृतशौचं समासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । पुंडरीकमवाप्नोति कृतशौचो भवेच्च सः

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨਾਮਕ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

ततो मुंजावटं नाम महादेवस्य धीमतः । तत्रोष्य रजनीमेकां गाणपत्यमवाप्नुयात्

ਤਦੋਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ‘ਮੁੰਜਾਵਟ’ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

तत्रैव च महाराज जयां लोकपरिश्रुताम् । स्नात्वाभिगम्य राजेंद्र सर्वकाममवाप्नुयात्

ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਜਯਾ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਦ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 22

कुरुक्षेत्रस्य तद्द्वारं विश्रुतं भरतर्षभ । प्रदक्षिणमुपावृत्य तीर्थसेवी समावृतः

ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਆਰ—ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਦੱਖਿਣਾਵਰਤ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ—ਤੀਰਥਸੇਵੀ ਯਾਤਰੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 23

संस्मृते पुष्कराणां तु स्नात्वार्च्य पितृदेवताः । जामदग्न्येन रामेण आहूते वै महात्मना

ਜਦ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ-ਨੰਦਨ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 24

कृतकृत्योभवेद्राजन्नश्वमेधं च विंदति । ततो रामह्रदं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੀਰਥਸੇਵੀ ਯਾਤਰੀ ਰਾਮਹ੍ਰਦ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 25

यत्र रामेण राजेंद्र तरसा दीप्ततेजसा । क्षत्रमुत्सार्य वीर्येण ह्रदाः पंच निषेविताः । पूरयित्वा नरव्याघ्र रुधिरेणेति नः श्रुतम्

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਕਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 26

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे षड्विंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

रामराम महाभाग प्रीताः स्म तव भार्गव । अनया पितृभक्त्या च विक्रमेण च तेऽनघ

“ਰਾਮ, ਰਾਮ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਭਾਰਗਵ! ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।”

Verse 28

वरं वृणीष्व भद्रं ते किमिच्छसि महामते । एवमुक्तः स राजेंद्र रामः प्रवदतां वरः

“ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ—ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ! ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਰਾਮ ਬੋਲਿਆ।

Verse 29

अब्रवीत्प्रांजलिर्वाक्यं पितॄन्स गगने स्थितान् । भवंतो यदि मे प्रीता यद्यनुग्राह्यता मयि

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ,”

Verse 30

पितृप्रसादादिच्छेयं तपसाप्यायनं पुनः । यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं मया

ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਵਰਣ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।

Verse 31

ततश्च पापान्मुच्येयं युष्माकं तेजसा ह्यहम् । ह्रदाश्च तीर्थभूता मे भवेयुर्भुवि विश्रुताः

ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹ੍ਰਦ (ਝੀਲਾਂ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੀਰਥ-ਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

Verse 32

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं रामस्य पितरस्तदा । प्रत्यूचुः परमप्रीता रामं तोषसमन्विताः

ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

तपस्ते वर्द्धतां भूयः पितृभक्त्या विशेषतः । यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं त्वया

ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਵਰਣ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕੀਤਾ—

Verse 34

ततश्च पापान्मुक्तस्त्वं निहतास्ते स्वकर्म्मणा । ह्रदाश्च तव तीर्थत्वं गमिष्यंति न संशयः

ਤਦ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹ੍ਰਦ (ਤਾਲਾਬ) ਵੀ ਤੀਰਥ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 35

ह्रदेष्वेतेषु यः स्नात्वा पितॄन्संतर्पयिष्यति । पितरस्तस्य वै प्रीता दास्यंति भुवि दुर्ल्लभम्

ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 36

ईप्सितं मनसः कामं स्वर्गलोकं सशाश्वतम् । एवं दत्त्वा वरं राजन्रामस्य पितरस्तदा । आमंत्र्य भार्गवं प्रीतास्तत्रैवांतर्दधुस्ततः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ—ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ, ਅਰਥਾਤ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਸਵਰਗਲੋਕ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 37

एवं रामह्रदाः पुण्या भार्गवस्य महात्मनः । स्नात्वा ह्रदेषु रामस्य ब्रह्मचारी शुभव्रतः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਰਾਮ-ਹ੍ਰਦ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਹ੍ਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

राममभ्यर्च्य राजेंद्र लभेद्बहुसुवर्णकम् । वंशमूलं समासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਰਾਮ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸੁਵਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੰਸ਼-ਮੂਲ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵੀ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 39

स्ववंशमुद्धरेद्राजन्स्नात्वा वै वंशमूलके । कायशोधनमासाद्य तीर्थं भरतसत्तम

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੰਸ਼ਮੂਲਕ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਉੱਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਾਇਆਸ਼ੋਧਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 40

शरीरशुद्धिमाप्नोति स्नातस्तस्मिन्न संशयः । शुद्धदेहस्तु संयाति शुभांल्लोकाननुत्तमान्

ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਹ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਹ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

ततो गच्छेत राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यदुर्लभम् । लोका यत्रोद्धृताः पूर्वं विष्णुना प्रभविष्णुना

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰਿਆ ਸੀ।

Verse 42

लोकोद्धारं समासाद्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । स्नात्वा तीर्थवरे राजन्लोकानुद्धरते स्वकान्

ਲੋਕੋੱਧਾਰ ਨਾਮਕ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

श्रीतीर्थं च समासाद्य विंदते श्रियमुत्तमाम् । कपिलातीर्थमासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः

ਸ਼੍ਰੀ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸਮਾਧਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਧਰਮ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च देवानिह पितॄंस्तथा । कपिलानां सहस्रस्य फलं विंदति मानवः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀਆਂ) ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

सूर्यतीर्थं समासाद्य स्नात्वा नियतमानसः । अर्चयित्वा पितॄन्देवानुपवासपरायणः

ਸੂਰਯ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਪਵਾਸ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

अग्निष्टोममवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति । गवांभवनमासाद्य तीर्थसेवी यथाक्रमम्

ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਯ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਵਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 47

तत्राभिषेकं कुर्वाणो गोसहस्रफलं लभेत् । गंगातीर्थं समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप

ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਗੰਗਾ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 48

केव्यास्तीर्थे नरः स्नात्वा लभते वीर्यमुत्तमम् । ततो गच्छेत राजेंद्र द्वारपालं लवर्णकम्

ਕੇਵਿਆ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਮ ਵੀਰਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਲਵਰਣਕ ਨਾਮਕ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 49

तस्य तीर्थे सरस्वत्यां यथेंद्रस्य महात्मनः । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

ततो गच्छेत धर्मज्ञ ब्रह्मावर्तं नराधिप । ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

ततो गच्छेत धर्मज्ञ सुतीर्थकमनुत्तमम् । यत्र सन्निहिता नित्यं पितरो दैवतैः सह

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਅਤਿਉੱਤਮ ਸੁਤੀਰਥਕ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਹਨ।

Verse 52

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । अश्वमेधमवाप्नोति पितृलोकं च गच्छति

ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

ततोऽन्यतीर्थं धर्मज्ञ समासाद्य यथाक्रमम् । काशीश्वरस्य तीर्थेषु स्नात्वा भरतसत्तम

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਾਸ਼ੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ,

Verse 54

सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । मातृतीर्थं च तत्रैव यत्र स्नातस्य पार्थिव

ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਮਾਤ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ—ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਨ—ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

प्रजा विवर्द्धते राजन्स्वर्गतिं समवाप्नुयात् । ततः शीतवनं गच्छेन्नियतो नियताशनः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮਬੱਧ, ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੀਤਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 56

तीर्थं तत्र महाराज महदन्यत्र दुर्लभम् । पुनाति दर्शनादेव दंडेनैकं नराधिप

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ; ਅਤੇ ਇਕੋ ਹੀ ਦੰਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 57

केशानावप्य वै तस्मिन्पूतो भवति भारत । तत्र तीर्थवरं चान्यत्स्नात लोकार्तिहं स्मृतम्

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਕੇਸ ਧੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਥਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਲੋਕ-ਦੁਖ ਨਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 58

तत्र विप्रा नरव्याघ्र विद्वांसस्तत्र तत्पराः । गतिं गच्छंति परमां स्नात्वा भरतसत्तम

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਤਤਪਰ—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸੱਤਮ, ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 59

स्वर्णलोमापनयने तीर्थे भरतसत्तम । प्राणायामैर्निर्हरंति स्वलोमानि द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਭਰਤਸੱਤਮ, ਸਵਰਣਲੋਮਾਪਨਯਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 60

पूतात्मानश्च राजेन्द्र प्रयांति परमां गतिम् । दशाश्वमेधिके चैव तस्मिंस्तीर्थे महीपते

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਨਾਮਕ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

Verse 61

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र गच्छंति परमां गतिम् । ततो गच्छेत राजेंद्र मानुषं लोकविश्रुतम्

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਮਾਨੁਸ਼’ ਨਾਮਕ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 62

तत्र कृष्णामृगा राजन्व्याधेन शरपीडिताः । विगाह्य तस्मिन्सरसि मानुषत्वमुपागताः

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ—ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ—ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 63

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः । सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਾਂਗ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

मानुषस्य तु पूर्वेण क्रोशमात्रं महीपते । आपगा नाम विख्याता नदी सिद्धनिषेविता

ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ, ਮਾਨੁਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਮਾਤਰ ਦੂਰੀ ‘ਆਪਗਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਸੇਵਦੇ ਹਨ।

Verse 65

श्यामाक भोजनं तत्र यः प्रयच्छति मानवः । देवान्पितॄन्समुद्दिश्य तस्य धर्मफलं महत्

ਉਸ ਅਵਸਰ ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਆਮਾਕ (ਬਾਜਰਾ/ਕੰਗਨੀ) ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄंस्तथा

ਜੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਨੋ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 67

उषित्वा रजनीमेकामग्निष्टोमफलं लभेत् । ततो गच्छेत धर्म्मज्ञ ब्रह्मणः स्थानमुत्तमम्

ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 68

ब्रह्मानुस्वरमित्येवं प्रकाशं भुवि भारत । तत्र सप्तर्षिकुंडेषु स्नातस्य भरतर्षभ

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਬ੍ਰਹਮਾਨੁਸ੍ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 69

केदारे चैव राजेंद्र कपिलस्य महात्मनः । ब्रह्माणमभिगम्याथ शुचिः प्रयतमानसः

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਕੇਦਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਕਪਿਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ, ਏਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 70

सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोकं प्रपद्यते । कपिष्ठलस्य केदारं समासाद्य सुदुर्लभम्

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਪਿਸ਼ਠਲ ਦੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਕੇਦਾਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ।

Verse 71

अंतर्धानमवाप्नोति तपसा दग्धकिल्बिषः । ततो गच्छेत राजेंद्र सर्वकं लोकविश्रुतम्

ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸਾੜ ਕੇ ਉਹ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਰਵਕਾ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 72

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामभिगम्य वृषध्वजं । लभते सर्वकामान्हि स्वर्गलोकं च गच्छति । तिस्रःकोट्यश्च तीर्थानां प्रवरं कुरुनंदन

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵृषਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਪੂਜਨ ਲਈ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 73

रुद्रकोटी तथा कूपे ह्रदेषु च समंतकः । इलास्पदं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम

ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੂਏਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ। ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੰਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾਸਪਦ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੈ—ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 74

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि पितॄनपि । न दुर्गतिमवाप्नोति वाजपेयं च विंदति

ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

किंदाने च नरः स्नात्वा किंजपे च महीपते । अप्रमेयमवाप्नोति दानं यज्ञं तथैव च । कलश्यां वार्य्युपस्पृश्य श्रद्दधानो जितेंद्रियः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿੰਦਾਨ ਅਤੇ ਕਿੰਜਪ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਦਾਨ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਲ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 76

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । सरकस्य तु पूर्वेण नारदस्य महात्मनः

ਮਨੁੱਖ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਰਕ ਦੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 77

कुरुश्रेष्ठ शुभं तीर्थं रामजन्मेति विश्रुतम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा प्राणांश्चोत्सृज्य भारत

ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਠ, ‘ਰਾਮ-ਜਨਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 78

नारदेनाभ्यनुज्ञातो लोकानाप्नोति दुर्ल्लभान् । शुक्लपक्षे दशम्यां तु पुंडरीकं समाविशेत्

ਨਾਰਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਰਲਭ ਹਨ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 79

तत्र स्नात्वा नरो राजन्पुंडरीकफलं लभेत् । ततस्त्रिविष्टपं गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ‘ਪੁੰਡਰੀਕ-ਫਲ’ ਨਾਮਕ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 80

तत्र वैतरणी पुण्या नदी पापप्रमोचनी । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च शूलपाणिं वृषध्वजम्

ਉੱਥੇ ਪੁੰਨਮਈ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 81

सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् । ततो गच्छेत राजेंद्र फलकीवनमुत्तमम्

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਫਲਕੀਵਨ ਨਾਮਕ ਬਾਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

तत्र देवाः सदा राजन्फलकीवनमाश्रिताः । तपश्चरंति विपुलं बहुवर्षसहस्रकम्

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਫਲਕੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 83

दृषत्पाने नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं विंदति मानवः

ਦ੍ਰਿਸ਼ਤਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।

Verse 84

तीर्थे च सर्वदेवानां स्नात्वा भरतसत्तम । गोसहस्रस्य राजेंद्र फलमाप्नोति मानवः

ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 85

पाणिख्याते नरः स्नात्वा तर्पयित्वा च देवताः । अवाप्नुते राजसूयमृषिलोकं च गच्छति

ਪਾਣਿਖ੍ਯਾਤ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 86

ततो गच्छेत धर्मज्ञ मिश्रकं लोकविश्रुतम् । तत्र तीर्थानि राजेंद्र मिश्रितानि महात्मना

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਸ਼੍ਰਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 87

व्यासेन नृपशार्दूल द्विजार्थमिति नः श्रुतम् । सर्वतीर्थेषु स स्नाति मिश्रके स्नाति यो नरः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਰ ਮਿਸ਼੍ਰਕ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

ततो व्यासवनं गच्छेन्नियतो नियताशनः । मनोजवे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਫਿਰ ਨਿਯਮਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਵਿਆਸ-ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਮਨੋਜਵ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 89

गत्वा मधुवनीं चापि देव्याः स्थानं नरः शुचिः । तत्र स्नात्वार्चयेद्देवान्पितॄंश्च नियतः शुचिः

ਮਧੁਵਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਨਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮਧਾਰੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 90

सदेव्या समनुज्ञातो गोसहस्रफलं लभेत् । कौशिक्याः संगमे यस्तु दृषद्वत्याश्च भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 91

स्नातो वै नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो व्यासस्थली नाम यत्र व्यासेन धीमता

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਵਿਆਸਸਥਲੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਰਤਵ ਕੀਤਾ।

Verse 92

पुत्रशोकाभितप्तेन देहत्यागाय निश्चयः । कृतो देवैश्च राजेंद्र पुनरुत्थापितस्तथा

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ; ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 93

अभिगम्य स्थलद्यं तस्य गोसहस्रफलं लभेत् । ऋणांतं कूपमासाद्य तिलप्रस्थं प्रदाय च

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੀਮਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕੂਏਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 94

गच्छेत परमां सिद्धिमृणैर्मुक्तो नरेश्वर । वेदीतीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੇਦੀ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 95

अहश्च सुदिनश्चैव द्वे तीर्थे नृप दुर्लभे । तयोः स्नात्वा नरः श्रेष्ठ सूर्यलोकमवाप्नुयात्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ‘ਅਹ’ ਅਤੇ ‘ਸੁਦਿਨ’ ਦੋ ਦੁਰਲਭ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਸੂਰਯਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 96

मृगधूमं ततो गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र रुद्रपदे स्नात्वा समभ्यर्च्य च मानवः

ਫਿਰ ਮ੍ਰਿਗਧੂਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰਪਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਭਕਤ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 97

शूलपाणिं महात्मानमश्वमेधफलं लभेत् । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 98

अथ वामनकं गत्वा त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र विष्णुपदे स्नात्वा समभ्यर्च्य च वामनम्

ਫਿਰ ਵਾਮਨਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 99

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकमवाप्नुयात् । कुलंपुने नरः स्नात्वा पुनाति स्वकुलं नरः

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 100

पवनस्य ह्रदं गत्वा मरुतां तीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र वायुलोके महीयते

ਪਵਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ—ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ—ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਯੁ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 101

अमराणां ह्रदे स्नात्वा समभ्यर्च्यामराधिपम् । अमराणां प्रभावेण स्वर्गलोके महीयते

ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਮਰਾਧਿਪ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 102

शालिहोत्रस्य राजेंद्र शालिसूर्ये यथाविधि । स्नात्वा नरवरश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत्

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਾਲਿਸੂਰਯ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਨਰਵਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 103

श्रीकुंजं च सरस्वत्यां तीर्थं भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत्

ਹੇ ਭਰਤ-ਸੱਤਮ, ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਜ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 104

ततो नैमिषिकुंजं च समासाद्य सुदुर्लभम् । ऋषयः किल राजेंद्र नैमिषेयास्तपोधनाः

ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਨੈਮਿਸ਼ਿਕੁੰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਨੈਮਿਸੇਯ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀਗਣ (ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ) ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 105

तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य कुरुक्षेत्रे गताः पुरा । ततः कुंजः सरस्वत्यां कृतो भरतसत्तम

ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੁੰਜ (ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਗ) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 106

ऋषीणामवकाशः स्याद्यथा तुष्टिकरो महान् । तस्मिन्कुंजे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੁੰਜ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।