Adhyaya 24
Svarga KhandaAdhyaya 2438 Verses

Adhyaya 24

Pilgrimage Itinerary and Merits: Sindhu–Sarasvatī–Ocean Confluences and Named Tīrthas

ਅਧਿਆਇ 24 ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਰਦ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਸ਼ੀ-ਵਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਤੀਰਥ-ਗਣਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ-ਮਾਰਗ ਦੱਖਣੀ ਸਿੰਧੁ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਮਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਮਣਵਤੀ, ਅਰਬੁਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਪਿੰਗਾ ਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਸਰਸਵਤੀ-ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਗਮ, ਵਰਦਾਨ, ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ, ਪਿੰਡਾਰਕ, ਤਿਮੀ/ਤਿਮਿਰਾਤ੍ਰ, ਵਸੁਧਾਰਾ, ਸਿੰਧੁਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਤੁੰਗ, ਰੇਣੁਕਾ-ਤੀਰਥ, ਪੰਚਨਦ, ਭੀਮਾ, ਗਿਰਿਕੁੰਜ, ਵਿਮਲਾ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ, ਪੂਜਾ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਤਰਨਪਣ ਦੇ ਫਲ ਕਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਮਹਾਨ ਵੈਦਿਕ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ-ਨਾਸ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अथान्यानि तु तीर्थानि वसिष्ठोक्तानि मे वद । श्रुत्वा यानि च पापानि विलयं यांति नारद

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਪਾਪ ਲਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 2

नारद उवाच । शृणुष्वात्र हि तीर्थानि वसिष्ठोक्तानि पार्थिव । दक्षिणं सिंधुमासाद्य ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ (ਰਾਜਾ), ਇੱਥੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਤੀਰਥ ਸੁਣੋ। ਦੱਖਣੀ ਸਿੰਧੁ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ—ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।

Verse 3

अग्निष्टोममवाप्नोति विमानं चाधिरोहति । चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः

ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਿਯਮ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

रंतिदेवाभ्यनुज्ञातो अग्निष्टोमफलं लभेत् । ततो गच्छेत धर्मज्ञ हिमवत्सुतमर्बुदम्

ਰੰਤਿਦੇਵ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਹਿਮਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 5

पृथिव्या यत्र वै छिद्रं पूर्वमासीद्युधिष्ठिर । तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतं

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਛਿਦ੍ਰ ਸੀ, ਓਥੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 6

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् । पिंगातीर्थमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਸਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਿੰਗਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਜਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

कपिलानां नरव्याघ्र शतस्य फलमाप्नुयात् । ततो गच्छेत धर्मज्ञ प्रभासं लोकविश्रुतम्

ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 8

यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयमेव हुताशनः । देवतानां मुखं वीर अनलोऽनिलसारथिः

ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਆਪ ਹੀ ਸਦਾ ਸਨ੍ਹਿਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਅਨਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 9

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमम् । गोसहस्रफलं प्राप्य स्वर्गलोके महीयते

ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

दीप्यमानोऽग्निवन्नित्यं प्रभया भरतर्षभ । तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः

ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਲਰਾਜ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਯਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 12

त्रिरात्रमुषितस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । विराजति यथा सोमो वाजिमेधं च विंदति

ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम । विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर

ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੋ; ਜਿੱਥੇ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 14

वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । ततो द्वारवतीं गच्छेन्नियतो नियताशनः

ਵਰਦਾਨੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 15

पिंडारके नरः स्नात्वा लभेद्बहुसुवर्णकम्

ਪਿੰਡਾਰਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

तस्मिंस्तीर्थे महाराज पद्मलक्षणलक्षिताः । अद्यापि मुद्रा दृश्यंते तदद्भुतमरिंदम

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਕਮਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਮੋਹਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ।

Verse 17

त्रिशूलांकानि पद्मानि दृश्यंते कुरुनंदन । महादेवस्य सान्निध्यं तत्रैव भरतर्षभ

ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸਾਨ্নਿਧਤਾ ਹੈ।

Verse 18

सागरस्य च सिंधोश्च संगमं प्राप्य भारत । तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ।

Verse 19

तर्पयित्वा पितॄन्देवानृषींश्च भरतर्षभ । प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानः स्वतेजसा

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ।

Verse 20

शंकुकर्णेश्वरं देवमर्चयित्वा युधिष्ठिर । अश्वमेधं दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਸ਼ੰਕੁਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੀਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ । तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ਹੇ ਭਰਤ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ! ਸ਼ੁਭ ਦੱਖਿਣਾਵਰਤ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੋ—ਕੁਰੂਵਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 22

तिमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् । यत्र शक्रादयो देवा उपासंते महेश्वरम्

ਇਹ ‘ਤਿਮੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर्वृतम् । जन्मप्रभृति पापानि कृतानि नुदते नरः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

तिमिरत्र नरश्रेष्ठ सर्वदेवैरभिष्टुतः । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ हयमेधमवाप्नुयात्

ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿਮਿਰਤ੍ਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

जित्वा तत्र महाप्राज्ञ विष्णुना दितिनंदनम् । पुरा शौचं कृतं राजन्हत्वा दैवतकंटकान्

ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟੇ ਸਮਾਨ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ।

Verse 26

ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसुधारामभिष्टुताम् । गमनादेव तस्यां हि हयमेधमवाप्नुयात्

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਵਸੁਧਾਰਾ ਵੱਲ ਜਾਵੇ ਜੋ ਸਤੁਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਕੇਵਲ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 27

स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा तु मानवः । तर्पयित्वा पितॄन्देवान्विष्णुलोके महीयते

ਹੇ ਕੁਰੂਵਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

तीर्थं चापि परं तत्र वसूनां भरतर्षभ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतो भवेत्

ਹੇ ਭਾਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

सिंधुतममिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद्बहुसुवर्णकम्

ਇਹ “ਸਿੰਧੁਤਮ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

ब्रह्मतुंगं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः । ब्रह्मलोकमवाप्नोति सुकृती विरजा नरः

ਬ੍ਰਹਮਤੁੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਪੁਣਯਾਤਮਾ ਤੇ ਰਾਗ-ਰਹਿਤ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ शक्रलोकमवाप्नुयात्

ਕੁਮਾਰਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਇਹ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਜਨ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 32

रेणुकायाश्च तत्रैव तीर्थं देवनिषेवितम् । स्नात्वा तत्र भवेद्विप्रो विमलश्चंद्रमा इव

ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੇਣੁਕਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ।

Verse 33

अथ पंचनदं गत्वा नियतो नियताशनः । पंचयज्ञानवाप्नोति क्रमशो ये तु कीर्तिताः

ਫਿਰ ਪੰਚਨਦ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਪੰਜ ਯੱਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

ततो गच्छेत धर्मज्ञ भीमायाः स्थानमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा न योन्यां वै नरो भरतसत्तम

ਤਦ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਭੀਮਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 35

देव्याः पुत्रो भवेद्राजन्तत्र कुंडलविग्रहः । गवां शतसहस्रस्य फलं चैवाप्नुयान्महत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ (ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ) ਦੇਵੀ-ਸੁਭਾਵੀ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਇਕ ਲੱਖ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 36

गिरिकुंजं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत्

ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਰਿਕੁੰਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थमुत्तमम् । अद्यापि यत्र दृश्यंते मत्स्याः सौवर्णराजताः

ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਵਿਮਲ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਣ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 38

तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ वाजपेयमवाप्नुयात् । सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत्परमिकां गतिम्

ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।