Adhyaya 80
Somārcana — Worship and Pacification of Soma (Moon) within Graha-Rites
ਅਧਿਆਇ 80 ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਗ੍ਰਹ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਉਪਾਯਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਰਯ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਖਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਕਾਲ-ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਸਰਵਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸੌਮ੍ਯਤਾ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਧੀ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪੱਤੇ, ਘੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਰੋਗ-ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ/ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਵਾਰ ਅਤੇ ਤਿਥੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਯ-ਕ੍ਰਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ/ਪੂਰਨਿਮਾ ਆਦਿ। ਅਗੇ ਸੋਮ ਦਾ ਮਹਿਮਾ-ਗਾਨ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਮਸਤਕ-ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਉਪਮਾ। ਪ੍ਰਾਤಃਕਾਲ ਜਪਣ ਯੋਗ ਸੋਮ-ਮੰਤ੍ਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਦਾਨ-ਵਿਧੀ (ਪਾਤ੍ਰ, ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ) ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
वैशंपायन उवाच । श्रुतो ग्रहेश्वरस्यैष प्रभावस्त्वत्प्रसादतः । रव्यादीनां ग्रहाणां च साधनं नो वद द्विज
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗ੍ਰਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਉਪਾਯ (ਸਾਧਨ) ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
Verse 2
के ते रव्यादयस्तेषां कथं तोषः कथं प्रियम् । काले देशे तु संप्राप्ते दर्शनं तच्छिवाशिवम्
ਉਹ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਕੌਣ ਹਨ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
व्यास उवाच । ग्रहादयो ये लोके तु भुंजंति पुण्यपातकम् । शिवाशिवं च कुर्वंति विश्वकर्मक्षयाय वै
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹ ਆਦਿ ਜੋ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਘਟਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਮ-ਸੰਚਯ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲਈ।
Verse 4
सूरः कालोंतको ज्ञेयो जनेषु च ग्रहेषु च । तिग्मसौम्याच्च योगात्स निग्रहानुग्रहे प्रभुः
ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੇ ਕੋਮਲ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜੋ ਰੋਕ ਵੀ ਲਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 5
ग्रहभावाच्च तस्यैव संतोषं निगदाम्यहम् । उदुम्बरपलाशाभ्यां पल्लवाभ्यां जुहोति यः
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਗ੍ਰਹ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਉਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ/ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 6
आकृष्णेनेति मंत्रेण मूलकेनाथ शांतये । जुहुयादाज्ययुक्ताभ्यामभीष्टफलहेतवे
ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ “ਆਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣੇਨੇਤਿ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਮੂਲਕ (ਮੂਲ) ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਘੀ ਮਿਲੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ; ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਨ ਕਰੇ।
Verse 7
शांतये सर्वरोगाणां वधबंधविमोचने । एकैकेन तु मंत्रेण होतव्यं च शतंशतम्
ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਵਧ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਹਰ ਇਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੌ-ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 8
शितं चच्छागलं दद्यात्सूरायादित्यवासरे । भोजयेद्ब्राह्मणान्शक्त्या हव्यकव्यैर्मनोहरैः
ਐਤਵਾਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੱਕਰਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਹਵ੍ਯ-ਕਵ੍ਯ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ—ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ।
Verse 9
सप्तम्यां च सिते पक्षे पंचदश्यां तथैव च । रोगाद्विमुच्यते रोगी न रोगात्कृच्छ्रमेष्यति
ਚਮਕਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਮੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਦਰਹੀਂ ਨੂੰ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
Verse 10
परमं चामरं सत्वमाब्रह्मस्तंबमात्रके । ब्रह्मांडे चाणुमात्रे च सूरः संभावयिष्यते
ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਮਰ ਤੱਤ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤਿੰਕੇ ਤੱਕ—ਵਿਦਵਾਨ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣੂ ਦੇ ਅਤਿਸੂਖਮ ਵਿੱਚ।
Verse 11
संहारांतं क्रमात्सर्वमुत्पत्तिस्थितिकारणात् । प्राणसर्गे जनानां स पाता विश्वचरस्तनौ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ—ਦੇਹਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
Verse 12
मृत्युकाले तनोर्मध्यात्प्राणेन सह गच्छति । शीर्षान्तस्थः सदा चंद्रो द्विरष्टकलया युतः
ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਦੇਹ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਸਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
Verse 13
अहर्निशं सुधावृष्टिं देहे वर्षत्यधोमुखः । जंतवस्तेन जीवंति महासत्वानुमात्रकाः
ਦਿਨ ਰਾਤ ਅਧੋਮੁਖ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਸੁਧਾ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ—ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਮਹਾਸੱਤਵ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ।
Verse 14
उर्व्यां सस्यानि पुष्णाति तथा स्थावरजंगमान् । एताभ्यां पुष्पवद्भ्यां च धारितं जनितं जगत्
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਸਲਾਂ ਪਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ ਜੀਵ ਵੀ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਪ-ਸਮ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 15
तयोराराधनात्पुष्टिः सदा पुण्यापरार्धिका । साधयेत्सर्वकार्याणि साधकः सर्वदा शुचिः
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਕ—ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ—ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 16
न पूजयति यो मोहात्सुधांशुं मानवाधमः । आयुस्तस्य क्षयं याति नरकं चाधिगच्छति
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਿਆਨ ਵਸ਼ ਸੁਧਾਂਸ਼ੁ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਰਾਧਮ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
निष्कलंक कलाधार गंगाधर शिरोमणे । द्वितीयायां जगन्नाथ तुभ्यं चंद्र नमोस्तु ते
ਹੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਗੰਗਾਧਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ! ਦੂਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਹੇ ਚੰਦਰ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
Verse 18
तिथिमन्यामनुप्राप्य नमस्कारं विधोरपि । प्रकरोति नरो यस्तु सोभीष्टं फलमाप्नुयात्
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੂ—ਚੰਦਰਮਾ—ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 19
अत्रिनेत्रोद्भव श्रीमन्क्षीरोद मथनोद्भव । महेशमुकटावास तुभ्यं चंद्र नमोस्तुते
ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਚੰਦਰਮਾ! ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਥਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਉੱਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ—ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਚੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।
Verse 20
दिव्यरूप नमस्तुभ्यं सुधाकर जगत्पते । शुक्लपक्षे तथा कृष्णे त्रियामायां विदुर्बुधाः
ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸੁਧਾਕਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
Verse 21
ऊं ह्रां ह्रीं सोमाय नमः इति जप्यमंत्रः । प्रभाते जपनीयः । एवं यः पूजयेत्सोमं श्रावयेच्च शृणोति वा । स पीयूषसमो लोके भवेज्जन्मनि जन्मनि
“ਊਂ ਹ੍ਰਾਂ ਹ੍ਰੀਂ—ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ”: ਇਹ ਜਪਣ ਯੋਗ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਜਪ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਚਾਹੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਸੁਣਾਵੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਸੁਣ ਲਵੇ—ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ।
Verse 22
एवं सहस्रनाम्ना यः स्तौति पूजयते भुवि । सोऽक्षयं लभते स्वर्गं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ (ਪੁਨਰਜਨਮ) ਨਾਲ ਖੋਹਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
Verse 23
इति सोमपूजा । पित्तले भाजने कांस्ये दधिपूर्णे घृते शिवे । न्यूनोऽधिकस्तु विभवाच्छ्रुत्वा कर्मविमत्सरः
ਇਹ ਹੈ ਸੋਮ-ਪੂਜਾ। ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਅਰਪਣ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਅਰਪਣ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਜਾਂ ਰੋਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰੋ।
Verse 24
स्वर्णे वा राजते वारे सौम्ये कृष्णभवे बुधम् । संस्थाप्य सर्वसंस्थाने दद्याद्बहुसुताय च
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬੁੱਧ (ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ) ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਬਹੁ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 25
परं भवति सौभाग्यं पीयूषादधिकं भृशम् । स्त्रीणां च पुरुषाणां च न दौर्भाग्यं कदाचन
ਉਤਮ ਤੋਂ ਉਤਮ ਸੁਭਾਗ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 26
रूपसौभाग्यकामोहं दधिपूर्णं च भाजनम् । ददामि कांस्यपात्रस्थं देहि सौभाग्यरूपकम्
ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਹ ਭਾਂਡਾ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੁਭਾਗ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 27
द्विजाय वाक्यपूर्वेण दद्याद्विमत्सरो नरः । शक्तितो दक्षिणा देया तथा वस्त्रादिकं नवम्
ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਰ-ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 28
भोज्यान्नं सर्वसम्पूर्णं तांबूलं सुमनोहरम् । पुष्पमालादिकं दद्याद्रूपसौभाग्यहेतवे
ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ, ਮਨੋਹਰ ਤੰਬੂਲ (ਪਾਨ), ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 29
एवं यः कुरुते दानं सोमोद्दिष्टं द्विजातये । स्वर्लोके नरलोके वा रूपसौभाग्यभुग्भवेत्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦਾ ਭੋਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 80
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे सोमार्चनं । नामाशीतितमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਸੋਮਾਰਚਨ (ਸੋਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ)” ਨਾਮਕ ਅੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।