Adhyaya 75

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा महेश्वराद्वाक्यं देवाः शक्रपुरोगमाः । दुद्रुवुर्दैत्यसंघांस्तान्सर्वे सर्वान्समंततः

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦੌੜ ਪਏ ਅਤੇ ਚੌਫੇਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯ-ਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।

Verse 2

आजगाम महाबाहुः कुंभो नाम महासुरः । नैरृतो यक्षराजानं गदया चाहनद्भृशम्

ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੁ ਮਹਾਸੁਰ ਕੁੰਭ ਨਾਮ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੀਖੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਿਆ।

Verse 3

गुह्यकेशो गदापातैर्जघान भृशमुत्तमम् । ततोन्योन्यं गदायुद्धमभवद्भीषणं तयोः

ਗੁਹ੍ਯਕੇਸ਼ ਨੇ ਗਦਾ ਦੇ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਬਲੀ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਦਹਿਸ਼ਤਨਾਕ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘਾਟਾਂ ਦੇਂਦੇ ਰਹੇ।

Verse 4

चक्रबंधं महाबंधं पुरोवध्यनिबंधनम् । प्राचुरं भीषणं यानं स्फोटतैलाभिवास्तिकम्

ਚੱਕਰ-ਬੰਧ, ਮਹਾ-ਬੰਧ, ਅੱਗੇ ਸਜ਼ਾ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਨਿਬੰਧਨ—ਇਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੁਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੰਤਰ, ਜੋ ਛਾਲੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਸੀ।

Verse 5

तेन कृत्वा महायुद्धमवसाने धनेश्वरः । पातयामास तं स्फोटं तस्य कुंभस्य चोरसि

ਉਸ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਕੁੰਭ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਫੋਟ (ਸੂਜਨ) ਪਾ ਕੇ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫਟ ਪਿਆ।

Verse 6

भग्नदंष्ट्रस्ततः कुंभो निपपात महीतले । स्यंदनस्थो महावीर्यो जंभो हरिहयं तदा

ਤਦ ਕੁੰਭ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਵੀਰ ਜੰਭ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 7

जघानशरसंघैश्च तथैवैरावणं भृशम् । वासवो भिदुरेणैव संबिभेदासुरोत्तमम्

ਉਸਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ; ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

स पपात धरापृष्ठे गतासुर्लोहितोक्षितः । तथारण्यं सुघोरं च अघोरं घोरमेव च

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ - ਬੇਜਾਨ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ; ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

चतुरो गणमुख्यांश्च शक्त्या बिभेद संयुगे । सेनान्यश्चैव प्रत्येकं पातयामास लाघवात्

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਨਾਲ ਗਣਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

सौरभं शरसंघैश्च जयंतो वशमानयत् । शक्तिहस्तं च संह्रादं यमदंडं नरांतकम्

ਜਯੰਤ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸੌਰਭ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀਹਸਤ, ਸੰਹਰਾਦ, ਯਮਦੰਡ ਅਤੇ ਨਰਾਂਤਕ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 11

हत्वा च पातयामास स भस्मीकृतविग्रहः । कालश्च खड्गपातेन पातयामास बाभ्रवम्

ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੇ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਬਭਰਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ।

Verse 12

शक्त्या मृत्युर्बिभेदाश्वं तथा निर्घृणकं रणे । अग्निना दह्यमानाश्च सप्तैते च महाबलाः

ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਰਘ੍ਰਿਣਕ ਨੂੰ ਵੀ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ—ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਸਨ।

Verse 13

भद्रबाहुर्महाबाहुः सुगंधो गंध एव च । भौरिको वल्लिको भीम एते सेनाग्रगामिनः

ਭਦ੍ਰਬਾਹੁ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗੰਧ; ਅਤੇ ਭੌਰਿਕ, ਵੱਲਿਕ, ਭੀਮ—ਇਹ ਸੈਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਅਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਗਵਾਨ ਹਨ।

Verse 14

रणे संदग्धदेहाश्च पेतुरुर्व्यां गतासवः । पाशबद्धा महावीर्या वरुणस्य महात्मनः

ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਹ ਸੜ ਗਏ; ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ।

Verse 15

पेतुरुर्व्यां महासत्वाः शूराः शूरभयानकाः । शूरस्य रश्मिजालेन निहताः पञ्चदानवाः

ਉਹ ਮਹਾਸੱਤਵ ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਰਸ਼ਮਿ-ਜਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਗਏ।

Verse 16

तुरुतुंबुरुदुर्मेधस्साधका साधकाभिधाः । क्रूर क्रौंच रणेशान मोदसंमोद षण्मुखाः

‘ਤੁਰੁਤੁੰਬੁਰੂ, ਦੁਰਮੇਧਸ, ਸਾਧਕ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ; ਕ੍ਰੂਰ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਰਣੇਸ਼ਾਨ, ਮੋਦਸੰਮੋਦ ਅਤੇ ਸ਼ਣਮੁਖ।’

Verse 17

शरैर्निपातिता दैत्याः संयुगे मातरिश्वना । नैरृतो गदया भीमं पातयामास भूतले

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੈਤ੍ਯ ਢਹਿ ਪਏ; ਅਤੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

शूलपातैश्च रुद्राणां शतशो दैत्यदानवाः । निपेतुः संयुगे भीताः संमुखा रणपंडिताः

ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢੇ ਜਾ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੈਤ੍ਯ ਤੇ ਦਾਨਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਘਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਰ ਗਏ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਰਣ-ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।

Verse 19

वसूनां शरपातैश्च शूराणां रश्मिमालिनाम् । मेघानां करकाभिश्च वज्रपातैस्सुदारुणैः

ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਤੀਰ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਕਿਰਣ-ਮਾਲਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਓਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ—ਉਪਰੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵਜ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਵੀ ਹੋਏ।

Verse 20

निपातिता रणे दैत्याः शतशो बलशालिनः । कुबेरस्य गदापातैर्निपतंति सहस्रशः

ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ੍ਯ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਪਏ; ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਗਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ।

Verse 21

शक्रस्य भिदुरेणैव भेदिता दैत्यपुंगवाः । असंख्याताः पतंत्युर्व्यां स्कंदशक्त्या तथा हताः

ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਭਿਦੁਰ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਚੀਰ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ; ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲੇ) ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 22

गणेशपर्शुपातेन पतंति मुख्यमुख्यकाः । वैकुंठकरमुक्तेन चक्रेण तीव्रकर्मणा

ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਪਰਸ਼ੂ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗੇਵਾਨ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਖੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 23

दैत्यानां प्रवराणां च शिरांसि निपतंति कौ । शमनो यमदंडेन कोटिकोटिसहस्रशः

ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ—ਅਣਗਿਣਤ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿਚ; ਸ਼ਮਨ (ਯਮ) ਯਮਦੰਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ।

Verse 24

अपातयत्तदा भूम्यां कालः खड्गेन दानवान् । मृत्युश्शक्त्या तथा दैत्यान्पाशी पाशेन चापरान्

ਤਦ ਕਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹਿਆ; ਅਤੇ ਪਾਸਧਾਰੀ ਨੇ ਹੋਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।

Verse 25

पातेन तक्षकादीनां सुधांशोः शिशिरेण च । अश्वारोही खरोमन्योहनिपाशस्तथा गजान्

ਡਿੱਗਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਆਦਿ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਨਾਲ ਵੀ। ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਅਤੇ ਖਰੋਮਨ੍ਯ, ਅਤੇ ਹਨਿਪਾਸ਼ ਨੇ ਭੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 26

परिघेण गजं कुंभे दैत्यानां नाशयत्ततः । एवमश्वान्गजांश्चैव लाघवात्स न्यपातयत्

ਫਿਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੁੰਭ (ਕਨਪੱਟ) ਉੱਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁਰਤੀਲੇ ਲਾਘਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

एवं सिद्धैश्च गंधर्वैरप्सरोभिर्महाबलैः । अन्याभिर्देवताभिश्च समातृगणनायकैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਮਾਤ੍ਰਿਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 28

निपातिता महोघोरा ये ते प्रलयदानवाः । शरैश्च खड्गपातैश्च शूलशक्तिपरश्वधैः

ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਲਯ-ਦਾਨਵ ਡਾਹੇ ਗਏ—ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਪਰਸ਼ੂਆਂ (ਯੁੱਧ ਕੁਹਾੜੀਆਂ) ਨਾਲ।

Verse 29

यष्टिपरिघकुंतैश्च पातयंत्यसुरान्सुराः । एवं संक्षीयमाणेषु दैत्यराट्समपद्यत

ਲਾਠੀਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੁਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਉਪਾਅ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।

Verse 30

आदित्यरथसंकाशं रथरत्नविभूषितम् । शातकुंभमयं दिव्यं घंटाचामरभूषितम्

ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਰਥ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਾਤਕੁੰਭ-ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ, ਅਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ।

Verse 31

पताकाध्वजसंपूर्णं रम्यं शक्ररथोपमम् । समारुह्य महावीरो हिरण्याक्षोऽसुराधिपः

ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਧੁਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਰਥ ਸਮਾਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਹਾਵੀਰ ਅਸੁਰਾਧਿਪ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 32

जघान शरजालैश्च दुर्निवार्यः सुरासुरैः । ससैन्यानि गजान्वीरो रथांश्च सह सैंधवान्

ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ—ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਭੀ ਅਦਮ੍ਯ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ—ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

पातयामास भूमौ च शतशोथ सहस्रशः । एवं चरन्स वृंदेषु निखिलेषु दिवौकसाम्

ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ—ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਸਭ ਦਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 34

पातयामास दैत्येंद्रः शरौघान्मृत्युसन्निभान् । क्रमेण समरे चाथ देवसैन्यान्यमंथत

ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਮੌਤ ਸਮਾਨ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਰਸਾਏ; ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦੇਵ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

यथा पुष्करिणीवृंदे गजः कंजवनं शितैः । शरपातैरथो वेगात्सिंहनादैः पुनः पुनः

ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਚੀਰਦਾ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਿੰਹਾਂ ਦੀ ਗੱਜਨਾ ਨਾਲ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਕੇ—

Verse 36

धरण्यां पतिता वेगात्तदा दैत्येश्वरस्य च । दशभिश्च सुतीक्ष्णाग्रैर्जयंतं स जघान ह

ਤਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਯੰਤ ਨੂੰ—ਦੈਤ-ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਦਸ ਅਤਿ-ਤਿੱਖੇ ਅਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

Verse 37

रेमंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु । चित्ररथं विंशतिभिःपंचविंशतिभिर्गुहम्

ਉਸ ਨੇ ਰੇਮੰਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨੂੰ ਵੀਹ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗੁਹ (ਕਾਰ্তਿਕੇਯ) ਨੂੰ ਪੱਚੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।

Verse 38

हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम् । तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च

ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਹੇਰੰਬ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਚਾਲੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਨੂੰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੂੰ ਵੀ—ਉਸ ਤੋਂ ਦੋਗੁਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ—ਘਾਇਲ ਕੀਤਾ।

Verse 39

गुह्यकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः । षडिभश्च सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक्पृथक्

ਦਸ ਅਤੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਗੁਹ੍ਯਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਅਤੇ ਛੇ ਤੇ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ—ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ—ਘਾਇਲ ਕੀਤਾ।

Verse 40

वसून्सर्वांश्च सशरैः सिद्धगंधर्वपन्नगान् । दशाष्टदशभिः षडिभर्युद्धे देवान्भिनत्त्यसौ

ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਜ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

ओजौघादतिवीर्यात्तु शीघ्रलाघवर्दशनान् । आपत्प्राप्ताः सुरा भीत्या प्रतिकर्तुं न चेश्वराः

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਵੀਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਫੁਰਤੀਲੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਕਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਨਾ ਰਹੇ।

Verse 42

महेशशूलसंकाशैः शरैर्मर्मविभेदिभिः । ताडिता निर्जरा युद्धे मूर्च्छिता धरणीं ययुः

ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਰਗੇ, ਮਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਗਣ ਘਾਇਲ ਹੋਏ; ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 43

तस्यैव संमुखे स्थातुं न शेकुः प्रवरास्सुराः । ततो देवा विनिर्धूतास्त्रिदिवेशेन संयुताः

ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਖਾਮੁਖੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਅਗੇਵਾਨ ਦੇਵ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਾ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਹਟਾਏ ਜਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 44

शरण्यं ते हरिं तत्र शरणं ताडिता ययुः । एतस्मिन्नंतरे विष्णुः प्राह जिष्णुं खगेश्वरम्

ਪਿੱਟੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਿਤ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਗਏ। ਇਸ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਖਗੇਸ਼ਵਰ ਜਿਸ਼ਣੂ (ਗਰੁੜ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 45

अधुना गच्छ दैत्यस्य संमुखं रणमूर्धनि । नाशाय सततस्तूर्णं गतस्तस्यांतिकं जवात्

ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ—ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਦੈਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਜਲਦੀ ਕਰ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ।

Verse 46

सरथं मार्गणैर्भित्वा विष्णुमारोधयज्जवम् । रथस्य संमुखे दैत्य उवाच विष्णुमव्ययम्

ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ ਦੈਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 47

अन्य सृष्टिं करोम्यद्य हत्वा त्वां च सनिर्ज्जरम् । ततो विष्णुरुवाचेदं गर्जंतं दैत्यपुंगवम्

“ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਹਾਰ ਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਾਂਗਾ।” ਤਦ ਗੱਜਦੇ ਦੈਤ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 48

शक्तस्त्वं स्पर्द्धने पाप यदि युद्धे स्थिरो भव । ततः शरशतैरेव जघान विष्णुमव्ययम्

“ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ; ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈਂ ਤਾਂ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੁ।” ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 49

असंभ्रांतः स चिच्छेद यमदंडनिभान्शरान् । पुनः शरसहस्राणि प्रेरयामास तं रणे

ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯਮਦੰਡ ਸਮਾਨ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ। ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣ ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ।

Verse 50

तांश्च छित्वा शरैः शौरिस्तं च विव्याध मार्गणैः । प्रगौरवादहार्याभैः संस्पर्शाद्बाडवानलैः

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਵੀਰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ—ਤੇਜਸਵੀ, ਅਟੱਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੀ ਬਾਡਵਾਨਲ ਵਰਗਾ ਦਹਕਦਾ ਸੀ।

Verse 51

शरैश्च भेदकैस्तीक्ष्णैः खगमैश्च मनोजवैः । लाघवात्केशवास्त्रस्य तूलशुष्कतृणोपमैः

ਤੀਖੇ, ਭੇਦਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ, ਮਨੋਵੇਗ ਸਮਾਨ ਤੇਜ਼ ਮਿਸ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ—ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਲਾਘਵਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੂਈ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਤਿਨਕਿਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।

Verse 52

हैमैः शरसहस्रैस्तु ताडितो दैत्यपुंगवः । बाधयाभ्यर्दितः क्रुद्धो धृत्वा शिखरिणं रणे

ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ ਗਿਆ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾਨ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰ-ਧਾਰੀ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 53

जघान माधवं वेगाद्धिरण्याक्षो महाबलः । तं च संचूर्णयामास गदया लीलया हरिः

ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 54

एवं पर्वतसाहस्रं पातितं तु क्रमेण हि । तथैव लाघवाच्चूर्णं हरिणा दानवारिणा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਬਤ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਡਿਗਾਏ ਗਏ; ਅਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਰਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਪੀਸ ਦਿੱਤਾ।

Verse 55

पुनर्बाहुसहस्राणि कृत्वासौ दानवोत्तमः । शरैः शक्तिभिरत्युग्रैः शूलैः परशुकादिभिः

ਫਿਰ ਉਸ ਦਾਨਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਧਾਰ ਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸ਼ੂਲਾਂ, ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਗਿਆ।

Verse 56

ववर्ष बहुभिर्विष्णुं क्रोधाविष्टेन चेतसा । तांस्तु तेनैव प्रहितांश्चिच्छेद सुरसत्तमः

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਅਸਤ੍ਰ ਵਰਸਾਏ; ਪਰ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ, ਉਹੀ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰ, ਕੱਟ ਕੇ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 57

शरैर्दीप्तैर्महाघोरैरसुराणां भयंकरैः । विव्याध सर्वगात्रेषु शंभुशूलोपमैश्शरैः

ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ, ਅਤਿ ਘੋਰ ਤੇ ਜ੍ਵਾਲਾਮਈ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸਮਾਨ ਤੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 58

दानवाधिपतिः संख्ये ह्यव्ययो हरिरीश्वरः । स च कश्मलतां गत्वा सर्वशक्तिमनुत्तमाम्

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਮੋਹ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ, ਅਨੁੱਤਮ ਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 59

कालजिह्वोपमां घोरामष्टघंटासमन्विताम् । हरेरुरसि पीने च विद्रुत्या पातयद्द्रुतम्

ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਜੀਭ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਦੌੜ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹਰਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪੀਨੇ ਵਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 60

शुशुभे स सुरश्रेष्ठस्तडित्त्वत्सान्द्रमेघवत् । ततश्च चुक्रुशुर्दैत्या जयेति साधुवादिनः

ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ‘ਜੈ!’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਧੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ।

Verse 61

ततश्चक्रं दैत्यसैन्ये दानवारिर्व्यसर्जयत् । तेषां शिरांसि संच्छिद्य माधवं पुनरागमत्

ਤਦ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮਾਧਵ ਨੇ ਦੈਤ-ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਮਾਧਵ ਕੋਲ ਹੀ ਆ ਗਿਆ।

Verse 62

स दैत्यं शक्तिपातेन पातयामास वै रणे । चिरात्संज्ञां समालंब्य वह्निबाणेन केशवम्

ਉਸਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਰਛੇ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕੇਸ਼ਵ 'ਤੇ ਅਗਨੀ-ਬਾਣ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।

Verse 63

निजघान रणे क्रुद्धो हरिः कौबेरमाक्षिपत् । ततो मुमोच मायास्त्रं चासुरं चातिदारुणम्

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੌਬੇਰ ਅਸਤਰ ਚਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮਾਇਆ-ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ—ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸੀ।

Verse 64

सिंहव्याघ्रलुलायांश्च तद्वद्द्विप सरीसृपान् । जघान समरे विष्णुं हिरण्याक्षः प्रतापवान्

ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 65

ततो मायास्त्रसंभूतान्शस्त्रास्त्रौघान्रणे हरिः । प्रचिच्छेद शरैरेव शूलेनैवमताडयत्

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂਈ ਅਸਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 66

स विह्वलित सर्वांगस्तत्क्षणं लोहितोक्षितः । विचकर्ष हरन्विष्णुरसृग्विप्लुतविग्रहः

ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਸੀਟਿਆ—ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 67

तच्छूलं च त्रिभिर्बाणैः प्रविव्याध सुराधिपः । वरूथं सध्वजं केतुं रथं चैवातपत्रकम्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਵਰੂਥ, ਧਵਜ, ਕੇਤੁ, ਰਥ ਅਤੇ ਛਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੱਢ ਮਾਰਿਆ।

Verse 68

यंतारं च प्रचिच्छेद दशभिश्च हरिः शरैः । पातिते च रथे दैत्यः संप्लुत्याथ रथं परम्

ਹਰੀ ਨੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਥਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਡਾਲਿਆ। ਰਥ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਤੇ ਦੈਤ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

Verse 69

आरुरोह स दैत्येंद्रः संमुखं चाकरोद्बली । ततो युद्धं महाघोरमभवल्लोमहर्षणम्

ਫਿਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤਿੰਦ੍ਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਡਟਿਆ। ਤਦ ਇਕ ਮਹਾ-ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 70

हिरण्याक्षस्य च हरेर्लोकविस्मापनं महत् । अस्त्रयुद्धं तथान्योन्यं कृतप्रतिकृतं च तत्

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ—ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।

Verse 71

ततो नियुद्धे सततं दिव्यवर्षशतं गतम् । ततो दैत्यो महासत्वो ववृधे वामनो यथा

ਫਿਰ ਨਿਯੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ। ਤਦ ਉਹ ਮਹਾ-ਸੱਤਵ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਵਧਦਾ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਵਾਮਨ (ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਹੋ ਕੇ) ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 72

मुखेन जग्राह रुषा त्रैलोक्यं सचराचरम् । भूमंडलं समुद्धृत्य विवेश च रसातलम्

ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ—ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ; ਭੂਮੰਡਲ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 73

शेषाश्च विविशुर्दैत्यास्तमनु प्रीतिसंयुताः । ततो विष्णुर्महातेजा ज्ञात्वा दैत्यबलं महत्

ਬਾਕੀ ਦਾਨਵ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਅਤਿ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ (ਕਰਵਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ)।

Verse 74

दधार रूपं वाराहं दैत्यराजजिघांसया । धृत्वा क्रोडतनुं विष्णुर्विवेश तमनुद्रुतम्

ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਸੂਅਰ-ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਭੱਜਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 75

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवासुरसंग्रामसमाप्तौ विजयस्तोत्रंनाम पंचसप्ततितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਉਪਰੰਤ, “ਵਿਜਯਸਤੋਤ੍ਰ” ਨਾਮਕ ਪਚਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 76

तां धृत्वा गच्छतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः । समाजगाम दैत्येंद्रो धृष्टं वाग्भिस्तुदन्ननु

ਉਸ ਅਮਿਤਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਸਮੇਂ, ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਧਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 77

मायाक्रोडतनुर्विष्णुर्दुर्वचांसि सहन्रुषा । जलोपरि दधारेमां धरां भूधर एव च

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਜਲਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਾਨੋ ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਭੂਧਰ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 78

तस्यां न्यस्य स्वसत्वं च स चकार तदाचलाम् । ततः पश्चात्स संलग्नो दैत्यराट्समुपस्थितः

ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਤ੍ਵ-ਤੱਤਵ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਲ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਲਈ ਜੁੜ ਗਿਆ।

Verse 79

क्रोधेन महताविष्टो जघान गदया हरिम् । मायया सूकरो विष्णुस्तां गदां समवंचयत्

ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਰਿ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਗਦਾ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 80

योगयुक्तो यथा मृत्युं कौमोदक्याहनच्च तम् । ततः पुना रुषाविष्टो हिरण्याक्षो महाबलः

ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਆਪ ਵਾਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਮੁੜ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 81

मुष्टिना प्राहरद्देवं दक्षिणे तु भुजे प्रभोः । एवं युद्धं महाघोरं सव्यासव्यं गतागतम्

ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ—ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਝੂਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 82

परिभ्रमणविक्षेपं कृतानुकरणं तथा । ततो ब्रह्मादयो देवा युद्धं पश्यंति खे स्थिताः

ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਕਰਦਿਆਂ; ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।

Verse 83

स्वस्ति प्रजाभ्यो देवेभ्य ऋषिभ्यश्चेति चाब्रुवन् । ऊचुश्च देवदेवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम्

ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਪ੍ਰਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 84

मा क्रीड बालवद्देव जह्यमुं देवकंटकम् । ततो विष्णुर्महातेजा मायावाराहरूपधृत्

“ਹੇ ਦੇਵ! ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਦੇਵ-ਕੰਟਕ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ।” ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 85

ब्रह्माद्यनुमतिं प्राप्य चक्रं प्राक्षिपदुल्बणम् । सहस्रसूर्यसंकाशं सहस्रारं महाप्रभम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਸੁੱਟਿਆ—ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਰੇ ਵਾਲਾ, ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ।

Verse 86

दैत्यांतकरणं रौद्रं प्रलयाग्निसमप्रभम् । तच्चक्रं विष्णुना मुक्तं हिरण्याक्षं महाबलम्

ਉਹ ਚੱਕਰ—ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰੌਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਲਯ-ਅਗਨੀ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ।

Verse 87

चकार भस्मसात्सद्यो ब्रह्मादीनां च पश्यताम् । दैत्यांतकरणं रौद्रं चक्रं चागमदच्युतम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦਾ ਰੌਦ੍ਰ ਚਕ੍ਰ—ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 88

ततो ब्रह्मादयो देवाः शक्रमुख्याश्च लोकपाः । दृष्ट्वा च विजयं विष्णोः स्तुवंति स्म समागताः

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੋਕਪਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 89

देवा ऊचुः । नताः स्म विष्णुं जगदादिभूतं सुरासुरेंद्रं जगतां प्रपालकम् । यन्नाभिपद्मात्किल पद्मयोनिर्बभूव तं वै शरणं गताः स्मः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਜਗਤ ਦਾ ਆਦਿ-ਮੂਲ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ; ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸੇ ਦੀ ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ।

Verse 90

नमोनमो मत्स्यवपुर्द्धराय नमोस्तु ते कच्छपरूपधारिणे । नमः प्रकुर्मश्च नृसिंहरूपिणे तथा पुनर्वामनरूपिणे नमः

ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮੋ—ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜਿਸ ਨੇ ਕੱਛਪ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 91

नमोस्तु ते क्षत्रविनाशनाय रामाय रामाय दशास्यनाशिने । प्रलंबहंत्रे शितिवाससे नमो नमोस्तु बुद्धाय च दैत्यमोहिने

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ; ਰਾਮ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਦਸ-ਮੁਖੇ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ। ਪ੍ਰਲੰਬ ਦੇ ਵਧਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਿਆਮ-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮੋ; ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮੋ ਨਮੋ—ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 92

म्लेच्छांतकायापि च कल्किनाम्ने नमः पुनः क्रोडवपुर्धराय । जगद्धितार्थं च युगेयुगे भवान्बिभर्ति रूपं त्वसुराभवाय

ਮਲੇੱਛਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਕੀ ਨਾਮਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋੜ-ਵਪੁ, ਵਰਾਹ-ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਗਤ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯੁਗ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ।

Verse 93

निषूदितोऽयं ह्यधुना किल त्वया दैत्यो हिरण्याक्ष इति प्रगल्भः । यश्चेंद्रमुख्यान्किललोकपालान्संहेलया चैव तिरश्चकार

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਧਿੱਠ ਦੈਤ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 94

स वै त्वया देवहितार्थमेव निपातितो देववर प्रसीद । त्वमस्य विश्वस्य विसर्गकर्ता ब्राह्मेण रूपेण च देवदेव

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਡਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੇਵਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਿਸਰਗ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋ।

Verse 95

पाता त्वमेवास्य युगेयुगे च रूपाणि धत्से सुमनोहराणि । त्वमेव कालाग्निहरश्च भूत्वा विश्वं क्षयं नेष्यसि चांतकाले

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯੁਗ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿ ਦੇ ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਲਯ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 96

अतो भवानेव च विश्वकारणं न ते परं जीवमजीवमीश । यत्किंच भूतं च भविष्यरूपं प्रवर्त्तमानं च तथैव रूपम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਾ ਜੀਵ ਹੈ ਨਾ ਅਜੀਵ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ।

Verse 97

सर्वं त्वमेवासि चराचराख्यं न भाति विश्वं त्वदृते च किंचित् । अस्तीति नास्तीति च भेदनिष्ठं त्वय्येव भातं सदसत्स्वरूपम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ‘ਹੈ’ ਅਤੇ ‘ਨਹੀਂ ਹੈ’ ਦਾ ਭੇਦ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਹੀ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈਂ।

Verse 98

ततो भवंतं कतमोपि देव न ज्ञातुमर्हत्यविपक्वबुद्धिः । ऋते भवत्पादपरायणं जनं तेनागता स्मश्शरणं शरण्यम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਪਕੁੱਵ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ—ਹੇ ਸ਼ਰਨਯੋਗ, ਸਭ ਦੀ ਸ਼ਰਨ!

Verse 99

व्यास उवाच । ततो विष्णुः प्रसन्नात्मा उवाच त्रिदिवौकसः । तुष्टोस्मि देवा भद्रं वो युष्मत्स्तोत्रेण सांप्रतम्

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੁਰਲੋਕ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।”

Verse 100

य इदं प्रपठेद्भक्त्या विजयस्तोत्रमादरात् । न तस्य दुर्लभं देवास्त्रिषुलोकेषु किंचन

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇਸ ਵਿਜਯ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੁਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 101

गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति कीर्तनाच्छ्रवणान्नरः

ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 102

सर्वकामप्रदं नित्यं देवदेवस्य कीर्तनम् । अतः परं महाज्ञानं न भूतं न भविष्यति

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਨਿੱਤ ਕੀਰਤਨ ਸਦਾ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਹਾਜ਼ਿਆਨ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।