Adhyaya 74

Verse 1

व्यास उवाच । चतुर्भिस्तुरगैर्जुष्टं रथं सूर्यसमप्रभं । त्रैपुरिः संरुरोहाथाब्रवीद्वाक्यं गणाधिपं

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰੈਪੁਰੀ ਨੇ ਗਣਾਧਿਪ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 2

पिता मे निहतः पित्रा तव यस्माद्गणाधिप । तस्मात्त्वामद्य विशिखैर्नयामि यमसादनं

ਹੇ ਗਣਾਧਿਪ! ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 3

ततस्तमब्रवीद्देवो गणेशस्त्रिपुरात्मजं । तव तातेन दुष्टेन सुराणामहितं पुरा

ਤਦੋਂ ਦੇਵ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।”

Verse 4

कृतं कर्ममहत्पापं श्रुतं नो जनकेन हि । पापकर्मरतं दुष्टं ज्ञात्वा ज्ञानबलेन च

ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਮਹਾਂ ਪਾਪਕਰਮ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ…

Verse 5

अवधीत्तं शरैकेन पितरं ते बलेन च । पंकात्प्रतारितो मोहात्प्रेषितो यममंदिरं

ਇੱਕੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀ; ਫਿਰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਹ ਕੀਚੜ ਤੋਂ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 6

त्वां चाहं तत्पथं दैत्य प्रेषयामि क्षणादिह । उक्तवंतं महाप्राज्ञं सुराणां च गणाधिपं

ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਮੈਂ ਇਸੇ ਪਥ ਉੱਤੇ ਇਸੀ ਛਿਨ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਦੇਵਗਣਾਂ ਦਾ ਗਣਾਧਿਪ।

Verse 7

विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः कालानलसमप्रभैः । ततः शरसहस्रैस्तु दैत्यं विव्याध साहसात्

ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਦਹਕਦੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

यमदंडसमैर्बाणैः क्षुरप्रैश्च शिलीमुखैः । कंकपत्रैर्महातीक्ष्णैर्वज्रानलसमप्रभैः

ਯਮ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ—ਖ਼ੁਰ-ਧਾਰ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਅਤਿ ਤਿੱਖੇ ਕਂਕਪੱਤਰ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ ਸਨ।

Verse 9

विचकर्त शरांश्चास्य लंबोदरः सुरार्चितः । पुनर्विव्याध विशिखैः सहसाभि दुरोपमैः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਲੰਬੋਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੁੱਲ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

शरैरर्दितसर्वांगो मूर्च्छितस्त्वपतद्भुवि । ततो भद्रश्च सौभद्रो भीषणो निर्जरांतकः

ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦਰਿਆ ਤੇ ਕੁਚਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦੋਂ ਭਦ੍ਰ, ਸੌਭਦ੍ਰ, ਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨਿਰਜਰਾਂਤਕ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 11

स्वां स्वां गदां समादाय दुद्रुवुस्तं विनायकम् । युगपत्ते गदापातैर्निजघ्नुर्गणनायकम्

ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਨਾਇਕ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਗਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 12

लाघवात्तु वृथा कृत्वा गदास्तेषां महाबलः । भद्रकस्य तु शीर्षे चाहनत्परशुना तदा

ਪਰ ਆਪਣੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭਦ੍ਰਕ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 13

सौभद्रस्योत्तमांगं च असिनाग्रे निपातितम् । भीषणस्य कुठारेण खड्गेन निर्जरांतकम्

ਸੌਭਦ੍ਰ ਦਾ ਉੱਤਮ ਅੰਗ, ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਦੇਵ-ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਕੁਹਾੜੇ ਤੇ ਖਡਗ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 14

पातयित्वा च हेरम्बो महागिरिसमांस्तदा । चतुरो गणमुख्यांश्च अन्यांश्चापातयद्द्विषः

ਫਿਰ ਹੇਰੰਬ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਵੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

ततः संज्ञां समालभ्य त्रैपुरिश्चासुरोत्तमः । समारुह्य रथं स्वं च जघान सुरसत्तमम्

ਤਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤ੍ਰੈਪੁਰੀ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਆਘਾਤ ਕਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

विशिखैरर्धचंद्रैश्च क्षुरप्रैर्भल्लकैस्तथा । तांस्तु चिच्छेद धर्मात्मा पुनर्विव्याध तं शरैः

ਬਿਨਾ-ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ, ਅਰਧਚੰਦਰ ਮੁਖੀ ਤੀਰਾਂ, ਛੁਰੇ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਲਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

चतुर्भिः सैंधवांश्चैव शरैकेन च सारथिम् । शरैः संपातयामास धरण्यां गणनायकान्

ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਧਵ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਕੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ; ਫਿਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

लाघवात्तु रथं चान्यं गत्वा त्रिपुरनंदनः । विशिखैर्वज्रसंकाशैः संबिभेद गणाधिपम्

ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਨੰਦਨ ਹੋਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

रुधिरेणावसिक्तांगो रुषा घोर यमप्रभः । ललाटे च त्रिभिर्बाणैस्सप्तभिश्च स्तनांतरे

ਯਮਪ੍ਰਭਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਸੀ—ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤ ਹੋਰ ਬਾਣ ਲੱਗੇ ਸਨ।

Verse 20

चतुर्भिर्नाभिदेशे च पंचभिर्मुष्टिमस्तके । संबिभेद महाक्रोधो बलिनं शंभुनंदनः

ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ—ਨਾਭੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਵਾਰ।

Verse 21

शरैरर्दितसर्वांगः स दैत्यो रणमूर्धनि । कश्मलं परमं गत्वा संपपात रथोपरि

ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਛਿਦੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 22

ततः सूतेन धीरेण अपनीतो रणाजिरात् । विमुखं नाहनच्छूरो विनायकः सुरार्चितः

ਤਦ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਵਿਨਾਇਕ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਪਰਾਜਯ ਵਾਂਗ ਮੁਖ ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ।

Verse 23

चिरात्संज्ञां समालभ्य यंतारं चाब्रवीद्वचः । गच्छ सूत रणे भीरुं विनायकं हरात्मजम्

ਚਿਰ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ, ਜਾ—ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੈਭੀਤ ਵਿਨਾਇਕ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ।”

Verse 24

ततो यंताब्रवीद्वाक्यं सत्यं पथ्यं च कोमलम् । हरात्मजशरान्सोढुं कस्समर्थो रणाजिरे

ਤਦ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਸੱਚੇ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਕੋਮਲ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹਰ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਣ ਸਹਿਣ ਜੋਗਾ ਕੌਣ ਹੈ?”

Verse 25

तस्मान्मोहगतस्त्वं च मयानीतः प्रभासुत । एतज्ज्ञात्वा त्विदानीं भो यद्युक्तं तद्विधीयताम्

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭਾ-ਸੁਤ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे राज्ञा प्रेरितः कविसत्तमः । औषधादिप्रयोगेण गजः संज्ञामबोधयत्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਔਖਧੀ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

अकारयच्छतगुण प्राणं च जयमादिशत् । प्राग्जलं मंत्रितं दत्वा रुरोधास्याङ्गकव्रणान्

ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ ਜੈ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਲ ਪਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਘਾਵ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 28

स गजो दशनैरेव स्फोटयामास वै गिरिम् । एवं शतसहस्राणि सैन्यानि सैन्यपालकान्

ਉਹ ਗਜ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

पातयामास समितौ गजः परमदुर्जयः । स दैत्यस्तस्य पृष्ठस्थः शरैः कालानलप्रभैः

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤਿ-ਅਜਿਤ ਗਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਉਹ ਦੈਤ ਕਾਲਾਗਨਿ ਵਰਗੇ ਦਹਕਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਿੱਢਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 30

हत्वा त्वपातयच्चोर्व्यां मुख्यमुख्यान्सुराधिपान् । शरैस्तस्य तदा देवा यमदंडसमप्रभैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 31

निपतंति महावीर्या रुधिरौघपरिप्लुताः । यस्मिन्यस्मिंश्च मार्गे तु स दैत्यः सगजो गतः

ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਯੋਧੇ ਲਹੂ ਦੇ ਸੈਲਾਬਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਅਤੇ ਜਿਸ-ਜਿਸ ਰਾਹ ਉਹ ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਗਜ ਸਮੇਤ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਖਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।

Verse 32

तत्र तत्र चकाराशु भीषणं संचितं शरैः । गजेन पातिताः केचिद्गजारोहेण चापरे

ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਗਜ ਨੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਗਜਾਰੋਹੀ ਨੇ ਮਾਰ ਡਾਹੇ।

Verse 33

वेगेन भ्रमणेनैव सुराः केचित्प्रतापिताः । एवं सुरगणाध्यक्षाः शस्त्रास्त्रैर्विविधैश्च तम्

ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਘੁੰਮਦੀ ਚਾਲ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਸੜ ਕੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 34

सगजं युद्धनिर्भीता निजघ्नुर्बहुभिः शरैः । तथापि तद्गजं योद्धुं न शक्तास्ते महाबलाः

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਤਾਂ ਵੀ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕੇ।

Verse 35

क्षिप्रं तांस्तु गजो दंतैस्त्रैपुरोऽपातयच्छरैः । न गता ये धरण्यां च देवा जर्जरविग्रहाः

ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤ੍ਰੈਪੁਰ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।

Verse 36

शरण्यं गणपं जग्मुर्भीतास्ते वेदनातुराः । देवानां कदनं दृष्ट्वा गणाधीशः प्रतापवान्

ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਰਨਦਾਤਾ ਗਣਪ (ਗਣੇਸ਼) ਕੋਲ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਗਣਾਧੀਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 37

स गजं ताडयामास वज्रानलसमैः शरैः । स गजो वेगसंरुद्धः शरेण च समुत्थितः

ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਹਾਥੀ ਵੇਗ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 38

अथोतौ द्वौ शरैरेव बिभिदाते परस्परम् । उभौ तौ नर्दमानौ च अन्योन्यं जयमैच्छताम्

ਤਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਣ ਲੱਗੇ। ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪਰਸਪਰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Verse 39

शोणितैर्लिप्तसर्वांगौ वीरमुख्यौ सुरासुरौ । अथाखुं स गजो मत्तो बिभेद दशनैः स्वकैः

ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 40

आखुनाभिद्रुतो नागो घोरयुद्धं तयोः परम् । अधोर्ध्वं संविभागे च चतुर्भिर्युद्धमद्भुतम्

ਨਿਵਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਉਸ ਨਾਲ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਿਆ। ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਅਦਭੁਤ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।

Verse 41

सशब्दं तुमुलं युद्धं सर्वलोकभयंकरम् । दशनैर्दशनैरेव शरैरेव शरोत्तमैः

ਘੋਰ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਯੁੱਧ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਸੀ—ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਟਕਰਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰ।

Verse 42

तद्घोरमभवद्युद्धं देवदानवसंगरे । आखुको भेदयांचक्रे महानांगं महाबलम्

ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਂਬਲਵਾਨ ਆਖੁਕ ਨੇ ਮਹਾਨਾਂਗ ਨਾਮਕ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 43

पर्शुना पृष्ठवंशाग्रे स्थित्वा तेनाहनत्पुनः । दैत्यस्य दशनद्वारे हृदिस्कंधेथ लाघवात्

ਦੈਤ੍ਯ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 44

सगजः स पपातोर्व्यां गतासुर्लोहितं वमन् । शशंसुर्मुनयो देवास्साधुसाध्विति चाब्रुवत्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਲਹੂ ਉਗਲਣ ਲੱਗਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, “ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!”

Verse 45

अत्रान्येस्त्रैरमोघैश्च दैत्यानाजघ्नुराहवे । यावत्तु सेनयोर्नैव जययुद्धं समापयेत्

ਫਿਰ ਹੋਰ ਅਚੂਕ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ—ਜਦ ਤੱਕ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 74

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे त्रैपुरिविमर्दोनाम चतुस्सप्ततितमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਤ੍ਰੈਪੁਰੀ-ਵਿਮਰਦਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।