Adhyaya 52

Verse 1

द्विज उवाच । मांडव्यस्य मुनेर्विष्णोश्शूलाघातः कथं तनौ । पत्यौ पतिव्रतायाश्च कथं कुष्ठं कलेवरे

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਮੁਨੀ ਮਾਂਡਵ੍ਯ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂੰਟੀ (ਸ਼ੂਲ) ਦਾ ਘਾਅ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ? ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋੜ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?”

Verse 2

हरिरुवाच । शिशुभावाच्च मांडव्यो झिल्लिकायामभानतः । वस्तिदेशे तृणं दत्वा मोहात्स च मुमोच ताम्

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮਾਂਡਵ੍ਯ ਨੇ ਬਾਲਕ-ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਬੋਲਦਿਆਂ ਝੀਂਗੁਰ (ਝਿੱਲਿਕਾ) ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮੂਤਰਾਸ਼ਯ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।”

Verse 3

तेनापवाददोषेण धर्मस्याज्ञातुरेव च । अहोरात्रं व्यथा कृच्छ्रा भुक्ता तेन द्विजन्मना

ਉਸ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨ ਜਾਣਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕਠਿਨ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ।

Verse 4

किंतु समाधिना तेन न ज्ञातं शूलसंभवम् । कृच्छ्रं च मुनिना कृत्स्नं योगाभ्यासाद्भृशादपि

ਪਰ ਉਸ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਉਤਪੱਤਿ-ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ। ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ—ਤੀਬਰ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਹੋਣ ਬਾਵਜੂਦ—ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹੀ।

Verse 5

कुष्ठिनो ब्रह्मणो घातादजितेंद्रियकारणात् । पूतिगंधं तनौ कुष्ठं संजातं द्विजसत्तम

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਜਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਕੋੜ੍ਹ ਉਪਜ ਆਇਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 6

पुरा विप्राय तेनैव दत्तं गौरीचतुष्टयम् । कन्यकात्रितयं विप्र तेन तस्य पतिव्रता

ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੌਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣੀ।

Verse 7

अस्यास्तु कारणादेव स च मत्समतां व्रजेत् । अत्र ते विस्मयः कुत्र वेदकर्मपुरातनम्

ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਅਚੰਭਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਇਹ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਵਿਧੀ ਹੈ।

Verse 8

द्विज उवाच । कृत्या नारी न यस्यैव तस्य स्वर्गो भवेद्ध्रुवम् । यथैतच्चरितं नाथ सर्वेषां शिवमिष्यते

ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਥ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 9

हरिरुवाच । संति कृत्याः स्त्रियः काश्चित्पुंसः सर्वस्वदस्य च । तत्राप्यरक्षणीयां च मनसापि न धारयेत्

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਵਰਗੀਆਂ—ਅਪਕਾਰਕ ਤੇ ਵਿਨਾਸਕ—ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਰਸ਼ ਐਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਧਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 10

न स्त्रीणामप्रियः कश्चित्प्रियो वापि न विद्यते । गावस्तृणमिवारण्ये प्रार्थयंति नवंनवम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਦਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਘਾਹ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 11

पुमांसं वित्तहीनं च विरूपं गुणवर्जितम् । अकुलीनं च भृत्यं च कामिनी भजते ध्रुवम्

ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਨਹੀਨ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨੀਚ ਕੁਲ ਦਾ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਮਾਤਰ ਹੋਵੇ।

Verse 12

भर्तारं च गुणोपेतं कुलीनं च महाधनम् । सुंदरं रतिदक्षं च त्यक्त्वा नीचं भजेद्वधूः

ਗੁਣਵਾਨ, ਕੁਲੀਂ, ਮਹਾਧਨਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੀ, ਵਧੂ ਕਦੇ ਨੀਚ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 13

उमानारदसंवादमाख्यानं विद्धि भूसुर । येन विद्यास्त्रियाश्चेष्टा विविधाः कृत्स्नशो द्विज

ਹੇ ਭੂਸੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਉਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ; ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਨਾ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਰਣਿਤ ਹਨ।

Verse 14

स्वभावान्नारदो विप्र विश्वजिज्ञासको मुनिः । स्वांते विमृश्याथ गतः कैलासं गिरिमुत्तमम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਉਤਸੁਕ ਸੀ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 15

वृषकेतुसदाख्यान सप्रतिष्ठे हिमे गिरौ । प्रणिपत्य महात्मा वै पप्रच्छ पार्वतीं मुनिः

ਹਿਮਾਲਯ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸਥਾਨ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤੁ-ਸਦਾਖਿਆਨ’ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 16

देवि सीमंतिनीनांतु दुश्चेष्टां ज्ञातुमुत्सहे । कौतुकेन त्वया चर्या वधूनां संप्रयुज्यते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਅਉਚਿਤ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੌਤੁਹਲ ਵਸ਼ ਤੁਸੀਂ ਵਧੂਆਂ ਦੀ ਚਰਿਆ ਨੂੰ ਪਰਖਣ/ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋ।

Verse 17

सर्वासामपि नारीणां स्वान्तं जानासि तत्त्वतः । तन्मां कथय सर्वेषु विनीतमज्ञमत्र च

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਮਨ ਨੂੰ ਤੱਤਵਤಃ ਜਾਣਦੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨਿਮਰ ਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਹੋ।

Verse 18

देव्युवाच । युवतीनां सदा चित्तं पुंसु तिष्ठत्यसंशयम् । अस्मिन्योनौ सुसंयोग्ये संगते वाप्यसंगते

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਦਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸੰਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ।

Verse 19

सुवेषं पुरुषं दृष्ट्वा भ्रातरं यदि वा सुतम् । योनिः क्लिद्यति नारीणां सत्यं सत्यं हि नारद

ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਗਾਰਿਆ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ—ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਯੋਨੀ ਨਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।

Verse 20

स्थानं नास्ति क्षणं नास्ति नास्ति प्रार्थयिता नरः । तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

ਉਥੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਛਿਨ ਦੀ ਵੀ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ; ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਸੀ ਕਾਰਣ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸਤੀਤਾ (ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 21

घृतकुंभसमा नारी तप्तांगारसमः पुमान् । तस्माद्घृतं च वह्निं च नैकस्थाने च धारयेत्

ਨਾਰੀ ਘਿਉ ਦੇ ਘੜੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪੁਰਖ ਤਪਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਘਿਉ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਇਕੋ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 22

यथैवमत्तमातंगं सृणिमुद्गरयोगतः । स्ववशं कुरुते यंता तथा स्त्रीणां प्ररक्षकः

ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਗਦਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮਹਾਵਤ ਮੱਤੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 23

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । पुत्राश्च स्थाविरे भावे न स्त्री स्वातंत्र्यमर्हति

ਕੁਆਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

Verse 24

ततः स्वातंत्र्यभावाच्च स्वेच्छया च वरांगना । पुरुषेणार्थिता धीरा प्रेरणादिचरी भवेत्

ਇਸ ਲਈ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਉੱਤਮ ਅੰਗਨਾ—ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਅਰਥਿਤ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕੇਵਲ ਸੰਕੇਤ/ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੇ, ਬਲਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 25

अरक्षणाद्यथा पाकः श्वकाकवशगो भवेत् । तथैव युवती नारी स्वच्छंदाद्दुष्टतां व्रजेत्

ਜਿਵੇਂ ਰਾਖੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੱਚਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਔਰਤ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 26

पुनरेव कुलं दुष्टं तस्यास्संसर्गतो भवेत् । परबीजेन यो जातः स च स्याद्वर्णसंकरः

ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਏ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

जारजः संकरः पापो नरके नियतं वसेत् । कीटजातौ गता जाताः पुनः सर्वे महीतले

ਵਿਭਚਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 28

ततो म्लेच्छमुपानीतं कुलं स्याद्द्विजनंदन । कुलक्षयो भवेद्यस्मात्तस्माद्दुष्टां न धारयेत्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਫਿਰ ਉਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਮਲੇਛਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਸ਼ਟ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 29

ज्ञात्वैव योषितां दोषं क्षमते यो नराधमः । स तिष्ठेन्निरये घोरे रौरवे पितृभिः सह

ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

काचित्पातयते नारी काचिदुद्धरते कुलम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुलजामुद्वहेद्बुधः

ਕੋਈ ਨਾਰੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਡਾਹ ਲਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਕੁਲਜਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਕਰੇ।

Verse 31

कुलद्वयं समा नारी समयित्वा तु तिष्ठति । साध्वी तारयते वंशान्दुष्टा पातयति ध्रुवम्

ਵਿਆਹ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਾਰੀ ਦੋਹਾਂ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਧਵੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦੀ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਟਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਡਾਹ ਲਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 32

दारेष्वधीनं स्वर्गं च कुलं पंकं यशोऽयशः । पुत्रं दुहितरं मित्रं संसारे कथयंति च

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਕੁਲ ਕਦੇ ਕੀਚੜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਆਸਰਾ; ਯਸ਼ ਤੇ ਅਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ—ਸਭ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।

Verse 33

तस्मादेकां द्वितीयां वा वामामुद्वाहयेद्बुधः । संतानार्थात्तु कामाच्च बहुदोषाश्रिता च सा

ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇੱਕ ਹੀ—ਅਥਵਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਜੀ—ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਕਰੇ, ਚਾਹੇ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁ-ਵਿਵਾਹ ਅਨੇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।

Verse 34

रजस्वलां च वनितां नावगच्छति यः पतिः । ब्रह्महा भ्रूणहा सोपि दुर्गतिं चाधिगच्छति

ਜੋ ਪਤੀ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰੂਣ-ਹੰਤਾ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

यो मोहाद्दुर्भगां कृत्वा साध्वीं त्यजति पापकृत् । तस्या वधेन यत्पापं तद्भुक्त्वा नरकं व्रजेत्

ਜੋ ਪਾਪੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਸਾਧਵੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੁર્ભਾਗੀ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪ ਭੋਗ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

वनिताहरणं कृत्वा चांडलकुलतां व्रजेत् । तथैव वनिताहानात्पतितो जायते नरः

ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਚਾਂਡਾਲ ਕੁਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

रामां विन्यस्य स्कंधे च चिरं यमपुरे वसेत् । मलमूत्रं शिरोदेशे नित्यं तस्य च संपतेत्

ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਮਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

एवं वर्षसहस्राणि भारं वहति दुर्मतिः । पुनर्यावन्ति लोमानि तावत्स रौरवं व्रजेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਭਾਰ ਢੋਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

पुनः कीटेषु संतीर्णस्तदा मानुषतां व्रजेत् । ततश्च कलहं शोकं प्राप्नोति पूर्वकल्मषात्

ਫਿਰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਤਦ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪੂਰਵ ਕਲਮਸ਼ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਝਗੜਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਹੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

एवं जन्मत्रयं प्राप्य मुच्यते पातकान्नरः । तत्कालं नरकं भुक्त्वा सा तु काकी तु वञ्चकी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਔਰਤ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਰਕ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਕਾਂ (ਕਾਕੀ) ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 41

उच्छिष्टनरकं भुक्त्वा मानुषे विधवा भवेत् । यः पुनश्चांत्यजां गच्छेन्म्लेछां वा पुल्कसां नरः

ਉਚਿਸ਼ਟ ਨਰਕ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਅਛੂਤ ਔਰਤ, ਮਲੇਛ ਔਰਤ ਜਾਂ ਪੁਲਕਸ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 42

द्वित्रिचतुर्गुणं भुक्त्वा तत्र संचीर्णवंचकः । मातरं गुरुभार्यां च ब्राह्मणीं महिषीं तथा

ਉੱਥੇ ਦੋ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ—ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 43

अन्यां वा प्रभुपत्नीं च गत्वा यात्यपुनर्भवं । भगिनीं तत्पुत्रभार्यां तथा दुहितरं स्नुषाम्

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੈਣ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਧੀ ਜਾਂ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ।

Verse 44

पितृव्यां मातुलानीं तु तथैव च पितृष्वसाम् । मातृष्वस्रादिकामन्यां गत्वा नास्ति च निष्कृतिः

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਚਾਚੀ, ਮਾਮੀ, ਭੂਆ ਜਾਂ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗਲਤ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਰਾਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 45

ब्रह्महा स भवेदंधो वचसा जडतां व्रजेत् । कर्णयोर्बधिरो जातश्च्यवते नास्ति निष्कृतिः

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰੇ, ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੋਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਜੜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹਿਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ।

Verse 46

उक्त्वा अश्लीलमत्यर्थमखिलं स्त्रीकृतेन हि । द्विज उवाच । एवं दुष्कृतमासाद्य कथं मोक्षो भवेत्पुनः

ਇੱਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤਿ ਅਸ਼ਲੀਲ ਬਚਨ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਿਆਂ, ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?”

Verse 47

तत्समाचक्ष्व भगवन्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । श्रीभगवानुवाच । तासां च गमनं कृत्वा तप्तां लोहस्य पुत्तलद्यं

“ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ; ਮੈਂ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।”

Verse 48

समालिंग्य त्यजेत्प्राणं शुचिर्लोकांतरं व्रजेत् । यो वै गृहाश्रमं त्यक्त्वा मच्चित्तो जायते नरः

ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ; ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 49

नित्यं स्मरति गोविंदं सर्वपापक्षयो भवेत् । ब्रह्महत्यायुतं तेन कृतं गुर्वंगनागमात्

ਜੋ ਨਿੱਤ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੰਗ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 50

शतं शतसहस्रं च पैष्टीमद्यस्य भक्षणात् । स्वर्णादेर्हरणं कृत्वा तेषां संसर्गकं चिरं

ਆਟੇ ਤੋਂ ਕੱਢੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸੌ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਦੰਡ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਚੁਰਾ ਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਐਸੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

एतान्यन्यानि पापानि महान्ति पातकानि च । अग्निं प्राप्य यथा तूलं तृणं शुष्कं प्रणश्यति

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਪ—ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਹਾਪਾਤਕ ਵੀ—ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਰੂਈ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 52

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे पंचाख्याने स्त्रीणामाख्यानंनाम । द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਖੰਡ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਆਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ‘ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਆਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਬਾਵਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 53

कृत्वा च पूजयित्वा च स पापात्सन्तरो भवेत् । भागीरथी तटे रम्ये खगस्य ग्रहणे शिवे

ਇਹ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਖਗ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ।

Verse 54

गवां कोटिप्रदानेन यत्फलं लभते नरः । तत्फलं समवाप्नोति सहस्रं चाधिकं च यत्

ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵੱਧ।

Verse 55

गोविंदकीर्तने तात मत्पुरे चाक्षयं वसेत् । कामात्स भवने स्थित्वा सार्वभौमो भवेन्नृपः

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਰੂਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਕਾਮਨਾ ਵਸ਼ ਉਸ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ਸਭ ਦਾ ਸਾਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 56

पुराणेमत्कथां श्रुत्वा मत्सादृश्यं लभेन्नरः । कथयित्वा पुराणं च विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਏਕਤਾ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

तस्मान्नित्यं च श्रोतव्यं पुराणं धर्मसंचयं । श्रावितव्यं प्रयत्नेन लोके विष्णुतनुं व्रजेत्

ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ-ਸੰਚਯ ਰੂਪ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਨਿੱਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਤਨੁ, ਅਰਥਾਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

अन्यद्वा स्त्रीकृते दोषे यथायोगं भवेद्ध्रुवं । निशामय प्रवक्ष्यामि तत्वतो द्विजनंदन

ਅਥਵਾ, ਜੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਥਾਯੋਗ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਨੰਦਨ—ਮੈਂ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

Verse 59

सर्वबीजस्य दानेन सांबुकुंभं महाफलम् । दद्याद्विप्राय पुण्याहे सद्यःपूतो भवेत्क्षणात्

ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ‘ਸਾਂਬੁਕੁੰਭ’ ਨਾਮਕ ਮਹਾਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਨ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਣ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

सर्वं धान्यादिकं बीजं काले दद्याद्द्विजातये । सर्वपापक्षयं कृत्वा अक्षयं स्वर्गमश्नुते

ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਧਾਨ ਆਦਿਕ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਕੇ ਅਖੰਡ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 61

गुणं वक्ष्यामि विप्रर्षे सतीनां यादृशं दृढम् । शुद्धवंशो भवेत्तस्या नित्यं लक्ष्मीः प्रवर्तते

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਸਤੀ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਅਟੱਲ ਗੁਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੰਸ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਨਿਤ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦੀ ਤੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 62

उभयोर्वंशयोः स्वर्गो भर्तुरात्मन एव च । पतिव्रतागुणो विप्र विस्मृतः पृच्छतस्तव

ਦੋਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਭੀ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦਾ ਗੁਣ ਭੁੱਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ।

Verse 63

पुनर्वक्ष्यामि योषाणां सर्वलोकहितं शुभम् । उषित्वा पूर्वकालं च पुण्यापुण्येन योषितः

ਮੈਂ ਫਿਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਹਾਂਗਾ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।

Verse 64

पश्चात्पतिव्रतायाश्च ताश्च गच्छंति मद्गतिम् । षण्मासं वाथ वर्षं वा अधिकं च प्रशस्यते

ਫਿਰ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਮੇਰੀ ਗਤੀ—ਮੇਰੇ ਧਾਮ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ—ਇਹ ਵਰਤ/ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 65

पतिव्रता भवेद्या च यावत्पूता व्रजेद्दिवम् । सुरापं विप्रहंतारं सर्वपापयुतं पतिम्

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਮਦਿਰਾਪਾਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 66

पंकात्पूतं नयेत्स्वर्गं भर्त्तांरं यानुगच्छति । कंदर्पसदृशो भर्ता सा रतीव मनोरमा

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਚੜ ਤੋਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਕੰਦર્પ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਰਤੀ ਵਾਂਗ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 67

जिष्णोरेवचिरं लोके भुंक्तेऽनंतमयं सुखम् । पतिव्रता बलाद्या च विदूरे स्वामिपातने

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ—ਬਾਲਾ ਆਦਿ ਵਾਂਗ—ਜਿਸ਼ਣੁ (ਵਿਜੇਤਾ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੋਗਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਦੇ ਪਤਨ (ਮੌਤ) ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੂਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ।

Verse 68

चिह्नं लब्ध्वामृता वह्नौ पापादुद्धरते पतिं । पतिव्रता च या नारी देशांतरमृते पतौ

ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਪਤੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਦੇਸ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।

Verse 69

सा भर्तुश्चिह्नमादाय वह्नौ सुप्त्वा दिवं व्रजेत् । या स्त्री ब्राह्मणजातीया मृतं पतिमनुव्रजेत्

ਪਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ/ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਆਚਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 70

सा स्वर्गमात्मघातेन नात्मानं न पतिं नयेत् । न म्रियेत समं गत्वा ब्राह्मणी ब्रह्मशासनात्

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੱਲ ਧਕੇਲੇ। ਪਤੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਮਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

Verse 71

प्रव्रज्यागतिमाप्नोति मरणादात्मघातिनी । नरोत्तम उवाच । सर्वासामपि जातीनां ब्राह्मणः शस्य इष्यते

ਆਤਮਘਾਤ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਗੀ ਦੀ ਗਤੀ ਤਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਸ ਹੈ। ਨਰੋਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 72

पुण्यं च द्विजमुख्येन अत्र किंवा विपर्ययः । श्रीभगवानुवाच । ब्राह्मण्यास्साहसं कर्म नैव युक्तं कदाचन

ਮੁੱਖ ਦ੍ਵਿਜ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਹੈ—ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਉਤਾਵਲਾ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਕਰਮ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 73

निःशेषेस्या वधं कृत्वा स नरो ब्रह्महा भवेत् । तस्माद्ब्राह्मणजातीया विप्रया च व्रतं चरेत्

ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬਚਾਏ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ—ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵੀ—ਨਿਯਤ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।

Verse 74

प्रवक्ष्यामि यथातथ्यं शृणु विप्र यथार्थतः । आपणांतरमामिष्यं भक्षयेन्न कदाचन

ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯਥਾਰਥ ਅਰਥ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਮਾਸ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮਾਸ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 75

अश्वमेधसहस्राणां हायने फलमाप्नुयात् । अर्हणं चेष्टदेवस्य हरेर्व्रतमनुत्तमम्

ਹਰੀ ਦੇ ਇਸ ਅਨੁੱਤਮ ਵਰਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 76

स्वामिनोपि जलं पिंडं संप्रदद्यादमत्सरात् । युगकोटिसहस्राणि युगकोटिशतानि च

ਮਾਲਕ ਵੀ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਅਤੇ ਪਿੰਡ (ਪਿੰਡਦਾਨ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 77

पतिना सह सा साध्वी विष्णुलोके युता भवेत् । ततो महाव्रतं प्राप्य निरये ब्राह्मणी वधूः

ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਏਕਤ੍ਰ ਵਸੇਗੀ। ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਧੂ, ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 78

उद्धरेदुभयोर्वंशाञ्छतशोथ सहस्रशः । अतो बंधुजनैरेव पुत्रैर्भ्रात्रादिभिर्बुधैः

ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ (ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ) ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਉੱਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਧੂ-ਜਨ—ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਗਿਆਂ—ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸਿਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 79

विनियम्य सदा तस्या व्रतलोपं न कारयेत् । हरेश्चेद्वासरं प्राप्य विधवा न व्रतं चरेत्

ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਲੋਪ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਹਰੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤ-ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 80

पुनर्वैधव्यतामेति जन्मजन्मनि दुर्भगा । भोजनात्मत्स्यमांसस्य व्रतानां विप्रयोगतः

ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਮਾਸ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਭਾਗਣ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਧਵਾਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 81

चिरं निरयमासाद्य शुनी भवति निश्चितम् । दुष्टाया मैथुनं गच्छेद्विधवाकुलनाशिनी

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਭੋਗ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕੁੱਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 82

नरकाननुभूयाथ गृध्रिणी दशजन्मसु । द्विजन्मफेरवा भूत्वा ततो मानुषतां व्रजेत्

ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਗਿਧਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਚਮਗਾਦੜ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 83

तथैव बालवैधव्या दासीत्वमुपगच्छति । द्विज उवाच । कन्यादानफलं ब्रूहि वद दास्याः फलं च यत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦਾਸੀਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਦਾਸੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਕਹੋ।”

Verse 84

विधानं च यथोक्तं च यदि मेनुग्रहः प्रभो । श्रीभगवानुवाच । रूपाढ्ये गुणसंपन्ने कुलीने यौवनान्विते

“ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਰੂਪਵਤੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਕੁਲੀਂ ਅਤੇ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 85

समृद्धे वित्तसंपूर्णे कन्यादानफलं शृणु । सर्वाभरणसंयुक्तां कन्यकां यो ददाति च

ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕਨਿਆਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ; ਜੋ ਸਭ ਅਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਕੁਮਾਰੀ ਕਨਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਕਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 86

तेन दत्ता धरा सर्वा सशैलवनकानना । अर्द्धाभरणदानेन फलं दातुर्भवेद्ध्रुवम्

ਉਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੱਧੇ ਅਭਰਣ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਾਤਾ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 87

अनाभरणकन्यायाः पादैकस्य फलं भवेत् । यः पुनः शुल्कमश्नाति स याति नरके नरः

ਬਿਨਾ ਅਭਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕਨਿਆ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪੈਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਸ਼ੁਲਕ (ਵਧੂ-ਮੁੱਲ) ਖਾਂਦਾ/ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

विक्रीय चात्मजां मूढो नरकान्न निवर्त्तते । लोभादसदृशे पुंसि कन्यां यस्तु प्रयच्छति

ਜੋ ਮੂਰਖ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਨਿਆ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 89

रौरवं नरकं प्राप्य चांडालत्वं च गच्छति । अतएव हि शुल्कं च जामातुर्न कदाचन

ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਚਾਂਡਾਲ ਜਨਮ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜਾਮਾਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਲਕ (ਵਧੂ-ਮੁੱਲ) ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 90

गृह्णाति मनसा प्राज्ञो यद्दत्तं तस्य चाक्षयम् । भूमिं गां च हिरण्यं च धनं वस्त्रं च धान्यकम्

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਤਾ ਲਈ ਉਹ ਦਾਨ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭੂਮੀ, ਗਾਂ, ਹਿਰਣ੍ਯ (ਸੋਨਾ), ਧਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਾਨ੍ਯ ਤੱਕ।

Verse 91

जामातुर्यौतकं दत्वा सर्वं भवति चाक्षयम् । विवाहसमये वत्स सगोत्र परगोत्रजैः

ਜਾਮਾਤਾ ਲਈ ਯੌਤਕ (ਵਿਵਾਹ-ਉਪਹਾਰ) ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕੰਮ ਸਗੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਰਗੋਤ੍ਰ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 92

यौतकं दीयते किंचित्तत्सर्वं चाक्षयं भवेत् । दाता न स्मरते दानं प्रतिग्राही न याचते

ਯੌਤਕ ਵਜੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਤਾ ਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹੀ ਉਸ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 93

उभौ तौ नरकं यातश्छिन्नरज्जुर्घटो यथा । अवश्यं यौतकं दानं दातव्यं सात्विकेन हि

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਘੜਾ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੌਤਕ-ਦਾਨ ਦਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 94

अदत्वा नरकं प्राप्य दासीत्वमुपगच्छति । अत्यासन्नेतिदूरस्थे चात्याढ्ये चाति दुर्गते

ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਾਸਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹੀ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਤਿ ਦਰਿਦ੍ਰ।

Verse 95

कुलहीने च मूर्खे च षट्सु कन्या न दीयते । अतिवृद्धे चातिदीने रोगिष्ठे देशवासिनि

ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ: ਕੁਲਹੀਣ, ਮੂਰਖ, ਬਹੁਤ ਬੁੱਢਾ, ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ, ਰੋਗੀ, ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ।

Verse 96

अतिक्रुद्धेप्यसन्तुष्टे षट्सु कन्या न दीयते । एतेभ्यः कन्यकां दत्वा नरकं चाधिगच्छति

ਭਾਵੇਂ (ਵਰ) ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ (ਕਿਸਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੜਕੀ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 97

लोभात्संमानलाभाच्च कन्यका परिवर्तनात् । मुनीनां प्रेयसीं नारीं युवतीं रूपशालिनीम्

ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੁਆਰਾ, (ਕੋਈ) ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਇਸਤਰੀ—ਜੋ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 98

सालंकारां सशय्यां च दत्वाऽनंतफलं लभेत् । अनयोश्च फलं तुभ्यं युवती कन्ययोरपि

ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਸਮੇਤ (ਕੰਨਿਆ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ (ਦਾਨਾਂ) ਦਾ ਫਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆ।

Verse 99

एका वराय दातव्या अपरा ब्राह्मणाय तु । क्रीता देवा यदातव्या धीरेणाकष्टकर्मणा

ਇੱਕ (ਭੇਟਾ) ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ। ਜੋ ਉਪਹਾਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਧੀਰਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 100

कल्पकालं भवेत्स्वर्गं नृपो वा कौ महाधनी । प्रतिजन्म लभेतैष सुपत्नीं वरवर्णिनीम्

ਉਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਲਪਕਾਲ ਵੀ ਸਵਰਗ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਮਹਾਧਨੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੀਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਸਤਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 101

य इदं शृणुयान्नित्यं पुण्याख्यानमनुत्तमम् । सर्वपापक्षयस्तस्य सर्वशास्त्रार्थपारगः

ਜੋ ਇਸ ਅਨੁੱਤਮ ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਧਰਮਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 102

लभेत सोऽक्षयं स्वर्गं नारीणां वल्लभो भवेत् । क्षत्रियो विजयी चाथ लोकनाथो भवेद्ध्रुवम्

ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਿੱਤਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 103

श्रुतं हरति पापानि जन्मजन्मकृतानि च । सौभाग्यं लभते लोके तथैव च वरांगना

ਇਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਨਾਰੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।