Adhyaya 48

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अतः परं तु विप्रर्षे चांडालपतितो द्विजः । प्रलप्य च बहून्शोकान्जगाम कश्यपं मुनिम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਦਵਿਜ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਸ਼੍ਯਪ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।

Verse 2

गत्वोवाच मुनिश्रेष्ठ वदास्माकं हितं वचः । यथा पापाद्विमुच्येहं मुनिश्रेष्ठ तथा कुरु

ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਪਕਾਰਕ ਬਚਨ ਕਹੋ। ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

Verse 3

तमुवाच महातेजा ईषद्धास्यः समंततः । कश्यप उवाच । संदर्शनाच्च म्लेच्छानामुपशांतोसि वै स्वयम्

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਾ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।

Verse 4

गायत्र्याश्च जपैर्होमैर्व्रतैश्चांद्रायणदिभिः । स्मर नित्यं हरेः पादमुपोष्य हरिवासरम्

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਜਪ, ਜਪ-ਤਪ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ—ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਸਦਾ ਸਿਮਰ; ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰ।

Verse 5

अहर्निशं हरेर्ध्यानं प्रणामं कुरु तं प्रभुम् । तीर्थस्नानेन मंत्रेण पंकस्यांतं गमिष्यसि

ਦਿਨ ਰਾਤ ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਾਪ-ਦਲਦਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ।

Verse 6

ततः पापक्षयादेव ब्राह्मणत्वं च लप्स्यसे । व्रतैर्वृषाधिकैर्मोक्षं नाशयन्कल्मषं द्विज

ਫਿਰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਧਰਮ-ਭਰੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮਲਿਨਤਾ ਮਿਟਾ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 7

मुनेस्तस्य वचः श्रुत्वा कृतकृत्योऽभवत्तदा । पुण्यं स विविधं कृत्वापुनर्ब्रह्मत्वमाप्तवान्

ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤਦ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਨਾ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 8

ततस्तप्त्वा तपस्तीव्रंस्वर्लोकं चिरमभ्यगात् । सद्वृत्तस्याखिलं पापं क्षयं याति दिने दिने

ਫਿਰ ਤੀਵ੍ਰ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸ੍ਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਿਰਕਾਲ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ। ਸਦਾਚਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 9

असद्वृत्तस्य पुण्यं हि क्षयं यात्यंजनोपमम् । अनाचाराद्धतो विप्र आचारात्सुरतां व्रजेत्

ਜੋ ਕੁਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅੰਜਨ ਵਾਂਗ ਘਿਸ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਚਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ-ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 10

ततः कंठगतैः प्राणैराचारं कुरुते द्विजः । कर्मणा मनसांगेन सदाचारं सदा कुरु

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਕੰਠ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਣ, ਤਦ ਵੀ ਦਵਿਜ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ-ਸਹਿਤ ਦੇਹ ਨਾਲ—ਸਦਾ ਸਦਾਚਾਰ ਕਰ।

Verse 11

कश्यपस्योपदेशेन स विनीतोऽभवद्द्विजः । आचारं तु पुनः कृत्वा तपस्तप्तत्वा दिवं गतः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਦਵਿਜ ਵਿਨੀਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਧਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਤਪ ਤਪ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 12

अनाचारी हतो विप्रः स्वर्गलोकेषु गर्हितः । आचारं तु पुनः कृत्वा सुरलोके महीयते

ਅਨਾਚਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਆਚਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

नारद उवाच । प्राप्नुवंति गतिं लोकाः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । द्विजानां पीडनं कृत्वा गतिं गच्छति कां प्रभो

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਵਿਜੋਤਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 14

ब्रह्मोवाच । क्षुधा संतप्तदेहानां ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नार्चयेच्छक्तितो भक्त्या स याति नरकं नरः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪੇ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

परुषेण क्रोशयित्वा क्रोधाद्यस्तु विसर्जयेत् । स याति नरकं घोरं महारौरवकृच्छ्रकम्

ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੁਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੋਰ ਨਰਕ ਮਹਾਰੌਰਵ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 16

सन्निवृत्तस्ततः कीटाद्यन्त्यजातिषु जायते । ततो रोगी दरिद्रस्तु क्षुधया परिपीडितः

ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਆਦਿ ਨੀਚ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਰੋਗੀ ਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰ ਬਣ ਕੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

नावमन्येत्ततो विप्रं क्षुधया गृहमागतम् । न ददामीति यो ब्रूयाद्देवाग्निब्राह्मणेषु सः

ਇਸ ਲਈ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੋ ‘ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ।

Verse 18

तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडाल्यमुपगच्छति । पादमुद्यम्य यो विप्रं हंति गां पितरौ गुरुम्

ਜੋ ਪੈਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਗਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਤਿਰਛੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਚਾਂਡਾਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

रौरवे नियतो वासस्तस्य नास्तीह निष्कृतिः । यदि पुण्याद्भवेज्जन्म स एव पंगुतां व्रजेत्

ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਾਸ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਲੰਗੜਾਪਣ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 20

अतिदीनो विषादी च दुःखशोकाभिपीडितः । एवं जन्मत्रयं प्राप्य भवेत्तस्य च निष्कृतिः

ਅਤਿ ਦਿਨ, ਨਿਰਾਸ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਜਨਮ ਭੋਗ ਕੇ, ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ (ਕਰਮ-਋ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 21

मुष्टिचपेटकीलैश्च हन्याद्विप्रं तु यः पुमान् । तापने रौरवे घोरे कल्पांतं सोपि तिष्ठति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਚਪੇੜਾਂ ਜਾਂ ਨੁਕੀਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਪਨ ਅਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अथ जन्म समासाद्य कुक्कुरः क्रूरचंडकः । अंत्यजातिषु जातोपि दरिद्रः कुक्षिशूलवान्

ਫਿਰ ਐਸਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣਿਆ—ਕਠੋਰ ਤੇ ਉਗਰ; ਅਤੇ ਅੰਤਯਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਪੇਟ-ਦਰਦ (ਕੁਖ਼ੀ-ਸ਼ੂਲ) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ।

Verse 23

पादमुद्यच्छते वा यस्तस्य पादे शिलीपदः । खंजो वा मंदजंघो वा खण्डपादो भवेन्नरः

ਜੋ ਕੋਈ ਪੈਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲੀਪਦ (ਹਾਥੀਪਾਂਵ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਲੰਗੜਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ-ਟੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪੈਰੋਂ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

पक्षवातेन चांगानि प्रकंपंते सदैव हि । मातरं पितरं विप्रं स्नातकं च तपस्विनम्

ਪੱਖਵਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਦਾ ਕੰਬਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਨਾਤਕ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 25

हत्वा गुरुगणं क्रोधात्कुंभीपाके चिरं भवेत् । उषित्वा चैव जायेत कीटजातिषु तत्परम्

ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਹੀ ਨੀਚ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਲੀਨ।

Verse 26

विरुद्धं परुषं वाक्यं यो वदेद्धि द्विजातिषु । अष्टौ कुष्ठाः प्रजायंते तस्य देहे दृढं सुत

ਜੋ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋੜ੍ਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪੁੱਤਰ।

Verse 27

विचर्चिकाथ दद्रूश्च मंडलः शुक्ति सिध्मकौ । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

ਵਿਚਰਚਿਕਾ, ਦਦ੍ਰੂ, ਮੰਡਲ, ਸ਼ੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿਧਮਕ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲਕੁਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਤਰੁਣ—ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਹਨ।

Verse 28

ततो भिषक्प्रयोगे च पापात्पुण्यं पलायते । अपुण्याज्जलरेखेव तेनैव निधनं व्रजेत्

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੈਦ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ ਕਾਰਨ ਪੁੰਨ ਇਉਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚੀ ਰੇਖਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

एषां मध्ये महाकुष्ठास्त्रय एव प्रकीर्तिताः । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹਾਕੁਸ਼ਠ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਕਾਲਾ ਕੁਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਕਲ ਕੁਸ਼ਠ ਅਤੇ ‘ਤਰੁਣ’ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਰ।

Verse 30

महापातकभावानां ज्ञानात्संसर्गतोपि वा । अतिपातकिनामेव त्रयो देहे भवंति वै

ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਹੋਇਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਅਥਵਾ ਕੇਵਲ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ—ਅਤਿਪਾਤਕੀ ਦੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 31

संसर्गात्सहसंबंधाद्रोगः संचरते नृणाम् । दूरात्परित्यजेद्धीरः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਘਨਿਸ਼ਠ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਰੋਗ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਦੂਰ ਰਹੇ; ਜੇ ਸਪਰਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 32

पतितं कुष्ठसंयुक्तं चांडालं च गवाशिनम् । श्वानं रजस्वलां भिल्लं स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

ਪਤਿਤ, ਕੁਸ਼ਠ-ਪੀੜਤ, ਚਾਂਡਾਲ, ਗੋਮਾਂਸ-ਭੋਜੀ, ਕੁੱਤਾ, ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਭਿੱਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

दुरितस्यानुरूपेण देहे कुष्ठा व्यवस्थिताः । इहलोके परत्रैवाप्यत्र नास्ति तु संशयः

ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਠ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 34

न्यायेनोपार्जितां वृत्तिं ब्रह्मस्वं हरते तु यः । अक्षयं नरकं प्राप्य पुनर्जन्म न विद्यते

ਜੋ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਰੋਜ਼ੀ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਪਤੀ—ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 35

पिशुनो यस्तु विप्राणां रंध्रान्वेषणतत्परः । तं दृष्ट्वाप्यथवा स्पृष्ट्वा सचेलो जलमाविशेत्

ਜੋ ਨਿੰਦਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 36

ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम् । विक्रमेण तु भुंजानो दशपूर्वान्दशापरान्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਪਤੀ ਜੇ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਭੋਗੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਬਲ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते । विषमेकाकिनं हंति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम्

ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ‘ਵਿਸ਼’ ਵਿਸ਼ ਨਹੀਂ; ‘ਵਿਸ਼’ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੰਪਤੀ ਹੈ (ਜਦੋਂ ਅਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਈ ਜਾਵੇ)। ਵਿਸ਼ ਇਕੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਧਨ ਦੀ ਹੜਪ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 38

मोहाच्च मातरं गत्वा ब्राह्मणीं च गुरोस्त्रियम् । पतित्वा रौरवे घोरे पुनरुत्पत्तिदुर्लभः

ਜੋ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਪੁਨਰੁਤਪੱਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 39

पतंति पितरस्तस्य कुंभीपाकेथ तापने । अवीचिकालसूत्रे च महारौरवरौरवे

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਅਤੇ ਤਾਪਨ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਵੀਚੀ, ਕਾਲਸੂਤਰ, ਮਹਾਰੌਰਵ ਤੇ ਰੌਰਵ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 40

कदाचिदपि वा तेषां निष्कृतिं नानुमेनिरे । प्राणं हत्वा द्विजातीनां स्वयं यात्यपुनर्भवम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਅਪੁਨਰਭਵ—ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੀ ਦਸ਼ਾ—ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

पतंति पुरुषास्तस्य रौरवे च सहस्रशः । नारद उवाच । सर्वेषामेव विप्राणां वधे च पातकं समम्

ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਾਰੇ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।”

Verse 42

विषमं वा कुतस्तिष्ठेत्तत्त्वतो वक्तुमर्हसि । ब्रह्मोवाच । हत्वा विप्रं ध्रुवं पुत्र पातकं यदुदाहृतम्

“ਫਿਰ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 43

लभते ब्रह्महा घोरं वक्तव्यं चापरं शृणु । लक्षकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां वधं भजेत्

ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਸੁਣ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

वेदशास्त्रयुतं हत्वा श्रोत्रियं विजितेंद्रियम् । विप्रं च वैष्णवं हत्वा तस्माद्दशगुणोत्तरम्

ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵਿਪ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ—ਉਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 45

स्ववंशान्पातयित्वा तु पुनर्जन्म न विंदते । त्रिवेदं स्नातकं हत्वा वधस्यांतं न विन्दते

ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨਾਤਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 46

श्रोत्रियं च सदाचारं तीर्थमंत्रप्रपूतकम् । ईदृशं ब्राह्मणं हन्तुः पापस्यांतो न विद्यते

ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਾਲਾ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਤੀਰਥ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਐਸਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਮਾਰੇ—ਉਸ ਹੰਤਕ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।

Verse 47

अपकारं समुद्दिश्य द्विजः प्राणान्परित्यजेत् । दृश्यते येन चान्येन ब्रह्महा स भवेन्नरः

ਅਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 48

वचोभिः परुषैर्वृत्तैः पीडितस्ताडितो द्विजः । यमुद्दिश्य त्यजेत्प्राणांस्तमाहुर्ब्रह्मघातिनम्

ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਵਰਤਾਓ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਤਾਡ਼ਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 49

ऋषयो मुनयो देवाः सर्वे ब्रह्मविदस्तथा । देशानां पार्थिवानां च स च वध्यो भवेदिह

ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 50

अतो ब्रह्मवधं प्राप्य पितृभिः सह पच्यते । प्रायोपवेशकं विप्रं बुधः संमानयेद्ध्रुवम्

ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ (ਮਰਨ ਵਰਤ) ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 51

दोषैश्चापि विनिर्मुक्तमुद्दिश्य प्राणमुत्सृजेत् । स प्रलिप्तो वधैर्घोरैर्न तु यं परिकीर्तयेत्

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਤਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

Verse 52

आत्मघातं द्रुमारोहं कोटरै रूपजीविनं । यः कुर्यादात्मनोघातं स्ववंशे ब्रह्महा भवेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਾਂ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ—ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਾਤਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

भ्रूणं च घातयेद्यस्तु शिशुं वा आतुरं गुरुम् । ब्रह्महा स्वयमेव स्यान्न तु यं परिकीर्तयेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਰੂਣ, ਬੱਚੇ, ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਾਤਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਸਤਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

Verse 54

मारयेच्च सगोत्रं वा ब्राह्मणं ब्राह्मणाधमः । तस्यैव तद्भवेत्पापं न तु यं परिकीर्त्तयेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਪਾਪ ਕੇਵਲ ਉਸ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂ ਸੱਦੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ।

Verse 55

पीडयित्वा द्विजं शूद्रः स्वकार्यं चापि साधयेत् । तत्रापापे च शूद्रस्य पातकं नान्यथा भवेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦਵਿਜ (ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ) ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਾਧ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਮ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਲਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਤਕ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 56

तात्कालिक वधं हत्वा हंतारमाततायिनं । न च हंता च तत्पापैर्लिप्यते द्विजसत्तम

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੇ ਕੋਈ ਘਾਤਕ ਆਤਤਾਯੀਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਓਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 57

आततायिनमायांतमपि वेदांतगं रणे । जिघांसंतं जिघांसेच्च न तेन ब्रह्महा भवेत्

ਜੇ ਕੋਈ ਆਤਤਾਯੀਨ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਦੌੜੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 58

अग्निदो गरदश्चैव धनहारी च सुप्तघः । क्षेत्रदारापहारी च षडेते ह्याततायिनः

ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੇਤ-ਜ਼ਮੀਨ ਹੜਪਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਰ-ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਛੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਤਤਾਯੀਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 59

खलो राजवधोद्योगी पितॄणां च वधे रतः । अनुयायी नृपो राज्ञश्चत्वारश्चाततायिनः

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉਦਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ/ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਨੁਚਰ, ਅਤੇ ਆਪ ਰਾਜਾ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਆਤਤਾਈ (ਅਗਰਸਰ ਹਿੰਸਕ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 60

तत्क्षणान्न मृतं विप्रं पुनर्हंतुं न युज्यते । पुर्नहत्वा वधं घोरं ज्ञानात्प्राप्नोति निश्चितं

ਜੇ ਉਸੇ ਪਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਾਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਫਿਰ ਵਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਵਧ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗਿਆਨ-ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ।

Verse 61

लोके विप्रसमो नास्ति पूजनीयो जगद्गुरुः । हत्वा तं यद्भवेत्पापं तत्परं च न विद्यते

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।

Verse 62

देववत्पूजनीयोसौ देवासुरगणैर्नरैः । ब्राह्मणस्य समो नास्ति त्रिषु लोकेषु निश्चितं

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 63

नारद उवाच । कां वृत्तिं समुपाश्रित्य जीवितव्यं द्विजेन हि । अपानेन सुरश्रेष्ठ तत्वतो वक्तुमर्हसि

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੁਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਵਰਤੀ/ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।”

Verse 64

ब्रह्मोवाच । अयाचिता च या भिक्षा प्रशस्ता सा प्रकीर्तिता । उञ्छवृत्तिस्ततो भद्रा सुभद्रा सर्ववृत्तिषु

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਭਿੱਖਿਆ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਆਪ ਹੀ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉੰਛਾ (ਚੁਗਾਈ) ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਸ਼ੁਭ ਹੈ—ਸਭ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ।

Verse 65

यामाश्रित्य मुनिश्रेष्ठा गच्छंति ब्रह्मणः पदम् । दक्षिणा यज्ञशेषाणां ग्राह्या यज्ञगतेन हि

ਉਸੇ ਆਚਾਰ/ਉਪਾਯ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਯਜ್ಞ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਜ್ಞ-ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।

Verse 66

पाठनं याजनं कृत्वा ग्रहीतव्यं धनं द्विजैः । पाठयित्वा पठित्वा च कृत्वा स्वस्त्ययनं शुभं

ਪਾਠਨ ਅਤੇ ਯਾਜਨ (ਯਜ्ञ ਕਰਵਾਉਣਾ) ਕਰ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਸ੍ਵਸਤ੍ਯਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਕਰਣ।

Verse 67

ब्राह्मणानामिदं जीव्यं शिष्टा वृत्तिः प्रतिग्रहः । शास्त्रोपजीविनो धन्या धन्या वृक्षोपजीविनः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਯੋਗ ਜੀਵਿਕਾ ਹੈ: ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਵ੍ਰਿੱਤੀ—ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਦਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ)। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਧੰਨ ਹਨ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ।

Verse 68

धन्या वृक्षलताजीव्या वाटीसस्योपजीविनः । अन्न जंतु वधे पापं तस्य दोषोपशांतये

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਗ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਨ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ—ਉਸ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਹ ਆਹਾਰ ਹੈ।

Verse 69

नवधान्यानि शस्तानि विप्रेभ्यः संप्रदापयेत् । न चेत्प्राणिवधे ह्यत्र क्षीयंते चायुषो ध्रुवं

ਨੌਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਭੋਜਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਯੁ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਘਟਦੀ ਹੈ।

Verse 70

तस्माद्दद्यात्सुबहूनि पितृदेवद्विजातिषु । अभावात्क्षत्त्रियावृत्तिर्ब्राह्मणैरूपजीव्यते

ਇਸ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਯਥੋਚਿਤ ਆਸਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

Verse 71

न्याययुद्धेषु योद्धव्यं चरेद्वीरव्रतं शुभम् । स तया च द्विजो वृत्या यद्धनं लभते नृपात्

ਧਰਮਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵੀਰ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਵ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ ਜੋ ਧਨ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਯਥੋਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

पितृयज्ञादिदानेषु मेध्यं तद्धनमुच्यते । समभ्यसेद्धनुर्विद्यां वेदयुक्तां सदानघः

ਪਿਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ‘ਮੇਧ੍ਯ’ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਾ ਨਿੱਤ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 73

शक्तिकुंतगदाखड्ग परिघाणां समंततः । अश्वारोहं गजारोहमैंद्रजालममानकं

ਚੌਫੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੁੰਤ, ਗਦਾ, ਖਡਗ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ ਯੋਧੇ ਸਨ; ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਇਆ-ਜਾਲ ਵਰਗਾ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਸੀ।

Verse 74

रथभूमिगतं युद्धं युक्तं सर्वत्र कारयेत् । द्विज देव ध्रुवाणां च स्त्रीणां वृत्तं तपस्विनाम्

ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—ਯੁੱਧ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧ੍ਰੁਵ ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੇ ਵਰਤਾਓ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

Verse 75

साधु साध्वी गुरूणां च नृपाणां रक्षणाद्ध्रुवम् । यत्पुण्यं लभ्यते शूरैः कथं तद्ब्रह्मवादिभिः

ਸਾਧੂਆਂ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਾਧਵੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ?

Verse 76

सर्वपापक्षयं कृत्वा सोक्षयं स्वर्गमश्नुते । सम्मुखे न्याययुद्धे च पतंति ब्राह्मणा रणे

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਖੰਡਤਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਨਿਆਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 77

ते व्रजंति परं स्थानं न गम्यं ब्रह्मवादिनां । धर्मयुद्धस्य यद्वृत्तं शृणु पुण्यं यथार्थतः

ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਗਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਧਰਮਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਰਤਾਂਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨਮਈ ਸੱਚਾ ਬਿਆਨ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।

Verse 78

संमुखेन प्रयुध्यंते न च गच्छंति कातरं । न भग्नं पृष्ठतो घ्नंति निःशस्त्रं प्रपलायितम्

ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਲੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਇਰਤਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਜੋ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ; ਨਾਹ ਹੀ ਨਿਹੱਥੇ ਤੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਘਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 79

अयुध्यमानं भीरुं च पतितं गतकल्मषं । असच्छूद्रं स्तुतिप्रीतमाहवे शरणागतम्

ਜੋ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰੇ, ਡਰਪੋਕ ਹੋਵੇ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ—ਭਾਵੇਂ ਨੀਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 80

हत्वा च नरकं यांति दुर्वृत्ता जयकांक्षिणः । एषा च क्षत्त्रिया वृत्तिः सदाचारैस्तु गीयते

ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ, ਮਾਰ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਰਾਗੀਆਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ।

Verse 81

यामाश्रित्य दिवं यांति सर्वक्षत्रियकुंजराः । धर्मयुद्धे शुभो मृत्युः संमुखे क्षत्त्रियस्य च

ਉਸ ਧਰਮ-ਨੀਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ-ਕੁੰਜਰ ਸਮਾਨ ਵੀਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਸ਼ੁਭ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਖੱਤਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 82

अत्र पूतो भवेत्सोपि सर्वपापैः प्रमुच्यते । स तिष्ठेत्स्वर्गलोके च प्रासादे रत्नभूषिते

ਇੱਥੇ ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 83

जांबूनदमयस्तंभे रत्नभूषितभूतले । इष्टद्रव्यैः सुसंपूर्णे दिव्यवस्त्रोपशोभिते

ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਸਤੰਭਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਭੂਤਲ; ਇੱਛਿਤ ਭੇਟ-ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 84

पुरतः कल्पवृक्षाश्च तिष्ठंति सर्वदायिनः । वापीकूपतटाकाद्यैरुद्यानैरुपशोभिते

ਅੱਗੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ਼ਸ਼ ਖੜੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਾਪੀ, ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬ ਆਦਿ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 85

यौवनाढ्याश्च सेवंते तं देवपुरकन्यकाः । तस्याग्रतो मुदा नित्यं नृत्यंत्यप्सरसां गणाः

ਦੇਵਪੁਰ ਦੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਯੌਵਨ ਦੀ ਛਟਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 86

गीतं गायंति गंधर्वा देवाश्च स्तुतिपाठकाः । एवं क्रमेण कल्पांते सार्वभौमो भवेन्नृपः

ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਰਵਭੌਮ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 87

सर्वभोगैककर्ता च नीरुङ्मन्मथविग्रहः । तस्य पत्न्यः प्ररूपाढ्याः सदैव यौवनान्विताः

ਉਹੀ ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ—ਮਾਨੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਸਰੂਪ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 88

धर्मशीलाः सुताः शुभ्राः समृद्धाः पितृसंमताः । एवं क्रमेण भुंजंति सप्तजन्मसु क्षत्रियाः

ਧਰਮ-ਸ਼ੀਲ ਪੁੱਤਰ—ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

Verse 89

अन्यायेन तु योद्धारस्तिष्ठंति नरके चिरम् । एवं च क्षत्रिया वृत्तिर्ब्राह्मणैरुपजीव्यते

ਜੋ ਯੋਧੇ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਤੇ ਆਚਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 90

वैश्यैः शूद्रैस्तथान्यैश्च अंत्यजैर्म्लेच्छजातिभिः । ये च योधाः प्रयुध्यंते न्याययुद्धेन सर्वदा

ਵੈਸ਼ਿਆਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ—ਅੰਤਯਜ ਅਤੇ ਮਲੇੱਛ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ—ਉਹ ਯੋਧੇ ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮਯੁੱਧ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜਦੇ ਹਨ।

Verse 91

तेपि यांति परं स्थानं सर्वे वर्णा द्विजातयः । न शूरो यो द्विजो भीरुरस्त्रशस्त्रविवर्जितः

ਉਹ ਵੀ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਹਰ ਵਰਣ ਦੇ ਸਭ ਦਵਿਜ। ਪਰ ਜੋ ਦਵਿਜ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਨਹੀਂ, ਡਰਪੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਧਾ-ਧਰਮ ਲਈ ਅਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 92

विपत्तौ वैश्यवृतिं च कारयेद्द्विजसत्तमः । वैश्यवृत्तिं वणिग्भावं कृषिं चैव तथापरैः

ਵਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਵੈਸ਼ਯ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਯ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 94

कारयेत्कृषिवाणिज्यं विप्रकर्म न च त्यजेत् । वणिग्भावान्मृषात्युक्तौ दुर्गतिं प्राप्नुयाद्द्विजः । आर्द्रद्रव्यं परित्यज्य ब्राह्मणो लभते शिवम् । समुत्पाद्य ततो वृत्तिं दद्याद्विप्राय सर्वशः

ਉਹ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਜੇ ਵਪਾਰੀ ਸੁਭਾਉ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਉਪਜਾ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ (ਹਿੱਸਾ) ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 95

पितृयज्ञे तथा चाग्नौ जुहुयाद्विधिवद्द्विजः । तुलेऽसत्यं न कर्त्तव्यं तुलाधर्मप्रतिष्ठिता

ਦੁਇਜ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਤੋਲ-ਮਾਪ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਰਾਜੂ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 96

छलभावं तुले कृत्वा नरकं प्रतिपद्यते । अतुलं चापि यद्द्रव्यं तत्र मिथ्या परित्यजेत्

ਜੋ ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਵਸਤੂ ਤੋਲਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਝੂਠੀ ਚਾਲ ਨਾ ਚਲੇ।

Verse 97

एवं मिथ्या न कर्त्तव्या मृषा पापप्रसूतिका । नास्ति सत्यात्परोधर्मो नानृतात्पातकं परम्

ਇਸ ਲਈ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਝੂਠ ਪਾਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅਸੱਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਤਕ ਨਹੀਂ।

Verse 98

अतः सर्वेषु कार्येषु सत्यमेव विशिष्यते । अश्वमेधसहस्रं तु सत्यं च तुलया धृतम्

ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਤਰਾਜੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ—ਸੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 99

अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते । यो वदेत्सर्वकार्येषु सत्यं मिथ्या परित्यजेत्

ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੱਚ ਹੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Verse 100

स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गमक्षयमश्नुते । वाणिज्यं कारयेद्विप्रो मिथ्याऽवश्यं परित्यजेत्

ਉਹ ਕਠਿਨ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਝੂਠ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਗੇ।

Verse 101

वृद्धिं च निक्षिपेत्तीर्थे स्वयं शेषं तु भोजयेत् । देहक्लेशात्तत्सहस्रगुणं भवति सर्वदा

ਵਾਧੂ ਧਨ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪ ਸਿਰਫ਼ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਭੋਗੇ। ਦੇਹ-ਕਲੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨ ਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 102

अर्थार्जनविधौ मर्त्या विशंति विषमे जले । कांतारमटवीं चैव श्वापदैः सेवितां तथा

ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਮ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੁੰਨੀਆਂ ਅਟਵੀਆਂ ਤੇ ਕਾਂਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 103

गिरिं गिरिगुहां दुर्गां म्लेच्छानां शस्त्रपातिनाम् । गृहं प्रतिभयं स्थानं धनलोभात्समंततः

ਧਨ-ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਭਯ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 104

सुतदारान्परित्यज्य दूरं गच्छंति लोभिनः । स्कंधे भारं वहंत्यन्ये तर्यां चक्रे निपातनैः

ਲੋਭੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਢੋਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਨਾਲ ਘਾਟ ਦੀ ਨੌਕਾ ਜਾਂ ਚੱਕੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 105

क्षेपणीभिर्महादुःखैस्सदा प्राणव्ययेन च । अर्थस्य संचयः पुत्र प्राणात्प्रियतरो महान्

ਨਿੱਤ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਦਾ ਸੰਚਯ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 106

एभिर्न्यायार्जितं वित्तं वणिग्भावेन यत्नतः । पितृदेवद्विजातिभ्यो दत्तं चाक्षयमश्नुते

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਇਆਂ ਨਾਲ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਰੀਤਿ ਨਾਲ, ਵਣਜੀ ਜਿਹੇ ਉਦਮ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਕਮਾਇਆ ਧਨ—ਜਦ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 107

एतौ दोषौ महांतौ च वाणिज्ये लाभकर्मणि । लोभानामपरित्यागो मृषा ग्राह्यश्च विक्रयः

ਲਾਭ ਲਈ ਕੀਤੇ ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦੋਸ਼ ਹਨ: ਲੋਭ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਝੂਠ-ਛਲ ਨਾਲ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਕਰਨੀ।

Verse 108

एतौ दोषो परित्यज्य कुर्यादर्थार्जनं बुधः । अक्षयं लभते दानाद्वणिग्दोषैर्न लिप्यते

ਇਹ ਦੋ ਦੋਸ਼ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਧਨਾਰਜਨ ਕਰੇ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਣਜ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 109

पुण्यकर्मरतो विप्रः कृषिं हि परिकारयेत् । वाहयेद्दिवसस्यार्धं बलीवर्दचतुष्टयम्

ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੇਤੀ ਕਰਵਾਏ; ਚਾਰ ਬੈਲਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਧੇ ਭਾਗ ਤੱਕ ਹਲ ਚਲਵਾਏ।

Verse 110

अभावात्त्रितयं चैव अविश्रामं न कारयेत् । चारयेच्च तृणेऽच्छिन्नै चोरव्याघ्रविवर्जिते

ਜੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਾਟ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾ ਚਲਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਥਾਂ ਚਰਾਏ ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਅਣਕੱਟਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋਵੇ।

Verse 111

दद्याद्घासं यथेष्टं च नित्यमातर्पयेत्स्वयम् । गोष्ठं च कारयेत्तस्य किंचिद्विघ्नविवर्जितम्

ਉਹ ਮਨਚਾਹਾ ਚਾਰਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਕਰੇ। ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਬਣਵਾਏ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਉਪਦ੍ਰਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 112

सदा गोमयमूत्राभ्यां विघसैश्च विवर्जितम् । न मलं निक्षिपेद्गोष्ठे सर्वदेवनिकेतने

ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ—ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸਦਾ ਗੋਬਰ, ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਜੂਠੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੱਖੇ; ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੈਲ ਨਾ ਸੁੱਟੇ।

Verse 113

आत्मनः शयनीयस्य सदृशं कारयेद्बुधः । समं निर्वापयेद्यत्नाच्छीतवातरजस्तथा

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸ (ਥਾਂ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਰਗਾ ਬਣਵਾਏ; ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰੇ ਤੇ ਠੰਢਾ-ਸੁਖਦਾਇਕ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਠੰਢ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੂੜ ਆਦਿ ਦੂਰ ਰਹਿਣ।

Verse 114

प्राणस्य सदृशं पश्येद्गां च सामान्यविग्रहम् । अस्य देहे सुखंदुःखं तथा तस्यैव कल्पते

ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਸਮਝੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹ-ਸਵਭਾਵ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 115

अनेन विधिना यस्तु कृषिकर्माणि कारयेत् । स च गोवाहनैर्दोषैर्न लिप्येत धनी भवेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਏ, ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 116

दुर्बलं पीडयेद्यस्तु तथैव गदसंयुतम् । अतिबालातिवृद्धं च स गोहत्यां समालभेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ, ਰੋਗੀ ਨੂੰ, ਅਤਿ ਨੰਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਪੀੜੇ, ਉਹ ਗੋਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 117

विषमं वाहयेद्यस्तु दुर्बलं सबलं तथा । स गोहत्यासमं पापं प्राप्नोतीह न संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ (ਪਸ਼ੂ) ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਜਾਂ ਅਤਿ ਭਾਰ ਢੁਆਵੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਝ ਕੇ ਵਰਤੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੋਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 118

यो वाहयेद्विना सस्यं खादंतं गां निवारयेत् । मोहात्तृणं जलं वापि स गोहत्यासमं लभेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਬਿਨਾ ਫਸਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਢੁਆਈ ਕਰਵਾਏ, ਜਾਂ ਖਾਂਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੇ, ਜਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਹ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਗੋਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 119

संक्रांत्यां पौर्णमास्यां चामावास्यायां तथैव च । हलस्य वाहनात्पापं गवामयुतहत्यया

ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਹਲ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 120

अमूषु पूजयेद्यस्तु सितैश्चित्रादिभिर्नरः । कज्जलैः कुसुमैस्तैलैः सोक्षयं स्वर्गमश्नुते

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਫੈਦ ਭੇਟਾਂ, ਚਿੱਤਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ—ਕੱਜਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ—ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 121

घासमुष्टिं परगवे यो ददाति सदाह्निकम् । सर्वपापक्षयस्यस्य स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

ਜੋ ਕੋਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 122

यथा विप्रस्तथा गौश्च द्वयोः पूजाफलं समम् । विचारे ब्राह्मणो मुख्यो नृणां गावः पशौ तथा

ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਾਂ ਦੀ ਵੀ; ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

Verse 123

नारद उवाच । विप्रो ब्रह्ममुखे जातः कथितो मे त्वयानघ । कथं गोभिः समो नाथ विस्मयो मे विधे ध्रुवम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਾਥ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਚੰਭਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 124

ब्रह्मोवाच । शृणु चात्र यथातथ्यं ब्राह्मणानां गवां यथा । एकपिंडक्रियैक्यं तु पुरुषैर्निर्मितं पुरा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਤੱਥ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕੋ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕ੍ਰਿਆ-ਕਰਮ ਨਾਲ (ਦੋਹਾਂ ਦੀ) ਏਕਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 125

पुरा ब्रह्ममुखोद्भूतं कूटं तेजोमयं महत् । चतुर्भागप्रजातं तद्वेदोग्निर्गौर्द्विजस्तथा

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ, ਤੇਜੋਮਯ, ਸੰਘਣੀ ਜੋਤ ਦਾ ਪੁੰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਵੇਦ, ਅਗਨੀ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 126

प्राक्तेजः संभवो वेदो वह्निरेव तथैव च । परतो गौस्तथा विप्रो जातश्चैव पृथक्पृथक्

ਆਦਿ ਤੇਜ ਤੋਂ ਵੇਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਵੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਵੀ ਜਨਮੇ—ਹਰੇਕ ਵੱਖਰਾ, ਹਰੇਕ ਅਲੱਗ।

Verse 127

तत्र सृष्टा मया चादौ वेदाश्चत्वार एकशः । स्थित्यर्थं सर्वलोकानां भुवनानां समंततः

ਉੱਥੇ, ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਚਾਰੋਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਧਾਰਣਾ ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।

Verse 128

अग्निर्हव्यानि भुंजीत देवहेतोस्तथा द्विजः । आज्यं गोप्रभवं विद्धि तस्मादेते प्रसूतकाः

ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਭੋਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਘੀ ਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ‘ਪ੍ਰਸੂਤਕ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 129

न संति यदि लोकेषु चत्वारोमी महत्तराः । तदाखिलं च भुवनं नष्टं स्थावरजंगमम्

ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਭੁਵਨ—ਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਾਇਮਾਨ ਸਭ ਕੁਝ—ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 130

एभिर्धृताः सदा लोकाः प्रतिष्ठंति स्वभावतः । स्वभावो ब्रह्मरूपोसावेते ब्रह्ममयाः स्मृताः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਧਾਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਭਾਵ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ-ਮਯ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 131

तस्माद्गौः पूजनीयोसौ विप्र देवासुरैरपि । उदारः सर्वकार्येषु जातस्तथ्यो गुणाकरः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਗਾਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ। ਉਹ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਪਕਾਰਕਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ।

Verse 132

सर्वदेवमयः साक्षात्सर्वसत्वानुकंपकः । अस्य कार्यं मया सृष्टं पुरैव पोषणं प्रति

ਉਹ ਸਾਖਾਤ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੋਸ਼ਣ—ਜਗਤ ਦੀ ਧਾਰਣਾ—ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਹੀ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਚਿਆ ਸੀ।

Verse 133

अतएव मया दत्तं वरं चातिसुशोभनम् । एकजन्मनि ते मोक्षस्तवास्त्विति विनिश्चितम्

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮੋਖਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 134

अत्रैव ये मृता गावस्त्वागच्छंति ममालयम् । पापस्य कणमात्रं तु तेषां देहेन तिष्ठति

ਇੱਥੇ ਹੀ ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਮਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦਾ ਇਕ ਕਣ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚਿਮੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 135

देवी गौर्धेनुका देवाश्चादिदेवी त्रिशक्तिका । प्रसादाद्यस्य यज्ञानां प्रभवो हि विनिश्चितः

ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਹੈ—ਕਾਮਧੇਨੁ ਗੌ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਸਮੂਹ-ਸਰੂਪਾ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਆਦਿ-ਦੇਵੀ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

Verse 136

गवां सर्वपवित्राणि पुनंति सकलं जगत् । मूत्रं गोर्गोमयं क्षीरं दधिसर्पिस्तथैव च

ਗਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਗੌਮੂਤਰ, ਗੋਬਰ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘੀ ਵੀ।

Verse 137

अमीषां भक्षणे पापं न तिष्ठति कलेवरे । तस्माद्घृतं दधि क्षीरं नित्यं खादंति धार्मिकाः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਨਿੱਤ ਘੀ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਸੇਵਦੇ ਹਨ।

Verse 138

विशिष्टं सर्वद्रव्येषु गव्यमिष्टं परं शुभम् । यस्यास्ये भोजनं नास्ति तस्य मूर्तिस्तु पूतिका

ਸਭ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਹੀ ਦੁਰਗੰਧਮਈ ਹੈ।

Verse 139

अन्नाद्यं पंचरात्रेण सप्तरात्रेण वै पयः । दधि विंशतिरात्रेण घृतं स्यान्मासमेककम्

ਪੱਕਾ ਅੰਨ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ। ਦਹੀਂ ਵੀਹ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੀ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 140

अगव्यैर्यस्तु भुंक्ते वै मासमेकं निरंतरम् । भोजने तस्य मर्त्यस्य प्रेताः खादंति चैव हि

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਖਾਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਮਰਤਯ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ (ਪਿਤਰ-ਆਤਮਾਵਾਂ) ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 141

परमान्नं परं शुद्धं स्विन्नं चातपतण्डुलैः । भुक्त्वा तु यत्कृतं पुण्यं कोटिकोटिगुणं भवेत्

ਜੋ ਸੂਰਜ-ਸੁੱਕੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਪ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਬਣੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧ ‘ਪਰਮਾਨ্ন’ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਪਜਿਆ ਪੁੰਨ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 142

अन्यच्चापि च यद्द्रव्यं हविष्यं शास्त्रनिर्मितम् । तद्भुक्तवा यत्कृतं कर्म सर्वं लक्षगुणं भवेत्

ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਿਸ਼੍ਯ (ਹਵਨ-ਯੋਗ ਅਰਪਣ) ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 143

निरामिषं च यत्किंचित्तस्माद्यद्यत्फलं लभेत् । तस्माद्गौः सर्वकार्येषु शस्त एको युगेयुगे

ਅਹਿੰਸਕ, ਨਿਰਾਮਿਸ਼ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਵੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗਊ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।

Verse 144

सर्वदा सर्वकामेषु धर्मकामार्थमोक्षदः । नारद उवाच । केषु किं वा प्रयोगेण परं पुण्यं प्रकीर्तितं

ਸਦਾ ਹੀ, ਹਰ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ ਲਈ, (ਉਹ ਆਚਾਰ) ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਯੋਗ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਪੁੰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?”

Verse 145

वद तत्सर्वलोकेश यथा जानामि तत्वतः । ब्रह्मोवाच । सकृत्प्रदक्षिणं कृत्वा गोधनं चाभिवंदयेत्

“ਹੇ ਸਰਵਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਵਾਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਗੋਧਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।”

Verse 146

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः स्वर्गं चाक्षयमश्नुते । सुराचार्यो यथा वंद्यः पूज्योसौ माधवो यथा

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ—ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਵਾਂਗ ਹੀ।

Verse 147

सप्तप्रदक्षिणं कृत्वा चैश्वर्यात्पाकशासनः । कल्य उत्थाय गोमध्ये पात्रं गृह्य सहोदकम्

ਸੱਤ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਐਸ਼ਵਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਕਲਿਆ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਿਆ; ਅਤੇ ਗੋਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਪਾਤ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।

Verse 148

निषिंचेद्यो गवां शृंगं मस्तकेनैव तज्जलम् । प्रतीच्छेत निराहारस्तस्य पुण्यं निबोधत

ਜੋ ਕੋਈ ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਢਾਲੇ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹੇ—ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਜਾਣੋ, ਸੁਣੋ।

Verse 149

श्रूयंते यानि तीर्थानि त्रिषु लोकेषु नारद । सिद्धचारणयुक्तानि सेवितानि महर्षिभिः

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 150

अभिषेकस्समस्तेषां गवां शृंगोदकस्य च । प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः स्पृशेद्गां च घृतं मधु

ਸਭ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਅਤੇ ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼/ਸੇਵਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 151

सर्षपांश्च प्रियंगूंश्च कल्मषात्प्रतिमुच्यते । घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः

ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਲਮਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਾਵਾਂ ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਘੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਘੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹਨ।

Verse 152

घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे संतु सदा गृहे । घृतं मे सर्वगात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम्

ਘੀ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਘੀ ਦੇ ਭੰਵਰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ। ਘੀ ਮੇਰੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪੇ; ਘੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹੇ।

Verse 153

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावश्च सर्वगात्रेषु गवांमध्ये वसाम्यहम्

ਗਾਵਾਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਹਨ; ਗਾਵਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਹਨ। ਗਾਵਾਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 154

इत्याचम्य जपेन्मंत्रं सायंप्रातरिदं शुचिः । सर्वपापक्षयस्तस्य स्वर्लोके पूजितो भवेत्

ਇਉਂ ਆਚਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 155

यथा गौश्च तथा विप्रो यथाविप्रस्तथा हरिः । हरिर्यथा तथा गंगा एतेन ह्यवृषाः स्मृताः

ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹਰਿ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੰਗਾ ਹੈ—ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ‘ਅਵ੍ਰਿਸ਼ਾਃ’ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ) ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 156

गावो बंधुर्मनुष्याणां मनुष्या बांधवा गवाम् । गौश्च यस्मिन्गृहे नास्ति तद्बंधुरहितं गृहम्

ਗਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੰਧੁ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਦੇ ਬਾਂਧਵ ਹਨ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਘਰ ਬੰਧੁ-ਰਹਿਤ ਘਰ ਹੈ।

Verse 157

गोमुखे चाश्रिता वेदाः सषडंगपदक्रमाः । शृंगयोश्च स्थितौ नित्यं सहैव हरिकेशवौ

ਗਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਿੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਹਰਿ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਇਕੱਠੇ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 158

उदरेऽवस्थितः स्कंदः शीर्षे ब्रह्मा स्थितः सदा । वृषद्ध्वजो ललाटे च शृंगाग्र इंद्र एव च

ਉਸ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਸਕੰਦ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਲਾਟ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਅਗਰ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ।

Verse 159

कर्णयोरश्विनौ देवौ चक्षुषोश्शशिभास्करौ । दंतेषु गरुडो देवो जिह्वायां च सरस्वती

ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵ ਹਨ; ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਗਰੁੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 160

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे चैव जाह्नवी । ऋषयो रोमकूपेषु मुखतः पृष्ठतो यमः

ਅਪਾਨ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੀਰਥ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਵੀਰਯ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੈ। ਰੋਮਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅੱਗੇ ਮੁਖ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਯਮ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਪਤੀ) ਹੈ।

Verse 161

धनदो वरुणश्चैव दक्षिणं पार्श्वमाश्रितौ । वामपार्श्वे स्थिता यक्षास्तेजस्वंतो महाबलाः

ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੱਖਣੇ ਪਾਸੇ ਅਸਥਿਤ ਰਹੇ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਯਕਸ਼ ਖੜੇ ਸਨ—ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ।

Verse 162

मुखमध्ये च गंधर्वा नासाग्रे पन्नगास्तथा । खुराणां पश्चिमे पार्श्वेऽप्सरसश्च समाश्रिताः

ਮੁਖ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਨਾਸਿਕਾ ਦੇ ਅਗੇ ਨਾਗ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਸਥਿਤ ਹਨ।

Verse 163

गोमये वसते लक्ष्मीर्गोमूत्रे सर्वमंगला । पादाग्रे खेचरा वेद्या हंभाशब्दे प्रजापतिः

ਗੋਬਰ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਗੋਮੂਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮੰਗਲਤਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੁਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਖੇਚਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ “ਹੰਭਾ” ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।

Verse 164

चत्वारः सागराः पूर्णा धेनूनां च स्तनेषु वै । गां च स्पृशति यो नित्यं स्नातो भवति नित्यशः

ਧੇਨੂਆਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਚਾਰੋਂ ਸਾਗਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ (ਸ਼ੁੱਧ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 165

अतो मर्त्यः प्रपुष्टैस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । गवां रजः खुरोद्धूतं शिरसा यस्तु धारयेत्

ਇਸ ਲਈ ਮਰਤਯ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ—ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੱਕੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ—ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਗਊਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰੇ।

Verse 166

स च तीर्थजले स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते । नारद उवाच । गवां च दशवर्णानां कस्य दाने च किंफलम्

ਅਤੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਸ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਵਰਣ ਦੀ ਗਊ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 167

ब्रूहि तत्त्वं गुरुश्रेष्ठ परमेष्ठिन्प्रियं यदि । ब्रह्मोवाच । श्वेतां गां ब्राह्मणे दत्वा मानवश्चेश्वरो भवेत्

“ਹੇ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੇ ਤੂੰ ਪਰਮੇਸ਼੍ਠੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੱਤਵ ਸੱਚ ਦੱਸ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਗਊ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ਵਾਲਾ—ਧਨ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਮਰੱਥ—ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

Verse 168

प्रासादे वसते नित्यं भोगी च सुखमेधते । धूम्रा तु स्वर्गकांतार संसारे पापमोक्षिणी

ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਭੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧੂਮ੍ਰਾ (ਧੂਸਰ) ਅਵਸਥਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗਲ-ਸਮਾਨ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਪ-ਮੋਚਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 169

अक्षयं कपिलादानं कृष्णां दत्वा न सीदति । पांडुरा दुर्लभा लोके गौरी च कुलनंदिनी

ਕਪਿਲਾ ਗਊ ਦਾ ਦਾਨ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਪਾਂਡੁਰਾ (ਫਿੱਕੀ ਸਫੈਦ) ਗਊ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਆਨੰਦ-ਰੂਪ ਧੀ ਹੈ।

Verse 170

रक्ताक्षी रूपकामस्य धनकामस्य नीलिका । एकां च कपिलां दत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਰਕਤਾਕ੍ਸ਼ੀ (ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ) ਰੂਪ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਲਿਕਾ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕੋ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 171

यत्तु बाल्यकृतं पापं यौवने वार्धके कृतम् । वाचाकृतं कर्मकृतं मनसा यत्प्रचिंतितं

ਜੋ ਪਾਪ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ—ਚਾਹੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਹੀ ਹੋਵੇ—

Verse 172

अगम्यागमनं चैव मित्रद्रोहे च पातकम् । मानकूटं तुलाकूटं कन्यानृतं गवानृतम्

ਅਗਮ੍ਯ ਨਾਲ ਗਮਨ (ਜਿਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ) ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਦਾ ਪਾਪ; ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ, ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ, ਕੁਆਰੀ ਬਾਰੇ ਝੂਠ, ਅਤੇ ਗਾਂ-ਧਨ ਬਾਰੇ ਝੂਠ—ਇਹ ਸਭ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧ ਹਨ।

Verse 173

सर्वं च नाशयेत्क्षिप्रं कपिलां यः प्रयच्छति । दशयोजनविस्तीर्णा महापारा महानदी

ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ (ਪਾਪ) ਛੇਤੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। (ਉੱਥੇ) ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਹੈ।

Verse 174

नारा च जलकांतारे प्रसृते चोदकार्णवे । यावद्वत्सस्य द्वौ पादौ मुखं यावन्न जायते

ਜਲ ਦੇ ਕਾਂਤਾਰ—ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਫੈਲ ਜਾਣ ‘ਤੇ—ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਤਦ ਤੱਕ ਰਹੀ ਜਦ ਤੱਕ ਵੱਛੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ (ਪ੍ਰਗਟ) ਨਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਹਾਲੇ ਜਨਮਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।

Verse 175

तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति । सुवर्णशृंगीं वस्त्राढ्यां सर्वालंकारभूषिताम्

ਜਦ ਤੱਕ ਗਾਂ ਆਪਣਾ ਬੱਛੜਾ ਨਹੀਂ ਜਣਦੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਣੋ—ਸੁਵਰਨ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਧਨਾਢ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 176

ताम्रपृष्ठीं रौप्यखुरां तथा कांस्योपदोहनाम् । शोभितां गंधपुष्पैश्च सर्वालंकारभूषितां

ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੀ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਸਮੇਤ—ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਹਰ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਗਾਂ।

Verse 177

ईदृशीं कपिलां दद्याद्द्विजातौ वेदपारगे । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुलोकेऽच्युतो भवेत्

ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਚ੍ਯੁਤ-ਸਰੂਪ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 178

तस्यां तु दुह्यमानायां भूमौ पतंति बिंदवः । आरामादि विजायंते बहुपुष्पफलोत्तमाः

ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ (ਗਾਂ-ਰੂਪ) ਦੁਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਬੂੰਦਾਂ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਗ਼-ਬਗੀਚੇ ਆਦਿ ਉਪਜੇ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।

Verse 179

यत्र कामफला वृक्षा नद्यः पायसकर्दमाः । प्रासादाश्चापि सौवर्णास्तत्र गच्छंति गोप्रदाः

ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਮਨਚਾਹੇ ਸਭ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਖੀਰ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਾਦੋ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵੀ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਗੋਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

Verse 180

दशधेनूश्च यो दद्यादेकं चैव धुरंधरं । समानं तु फलं प्रोक्तं ब्रह्मणा समुदाहृतम्

ਜੋ ਦਸ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਇਕ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਧੁਰੰਧਰ ਬੈਲ ਭੇਟ ਕਰੇ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਿਕ ਫਲ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।

Verse 181

एकं च दशभिर्दद्यात्सहस्राणां शतं फलम् । तस्यानुसारतो वेद्यं फलं नारद यत्नतः

ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦੀ ਥਾਂ ਦਸ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਅਨੁਪਾਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਫਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 182

पितॄनुद्दिश्य यः पुत्रो वृषं च मोक्षयेद्भुवि । पितरो विष्णुलोकेषु महीयंते यथेप्सितम्

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬੈਲ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 183

चतस्रो वत्सतर्यश्च एकस्यैव वृषस्य च । मोक्ष्यंते सर्वतः पुत्र विधिरेष सनातनः

ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਾਰ ਬੱਛੜੀਆਂ (ਹੀਫ਼ਰਾਂ) ਅਤੇ ਇਕ ਬੈਲ ਨੂੰ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 184

यावंति चैव रोमाणि तस्य तासां च सर्वशः । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गं भुजंति मानवाः

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮ ਹਨ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜਿੰਨੇ—ਉਤਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

Verse 185

लांगूलेन वृषो यच्च जलं चोत्क्षिपति ध्रुवं । तत्तोयं तु सहस्राब्दं पितॄणाममृतं भवेत्

ਬਲਦ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਛਿਟਕ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਜਲ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 186

खुरेण कर्षयेद्भूमिं ततो लोष्ठं च कर्दमः । पितृभ्यश्च स्वधा तत्र लक्षकोटिगुणं भवेत्

ਜੇ ਖੁਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਢੇਲੇ ਤੇ ਕੀਚੜ ਉੱਠਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ‘ਸਵਧਾ’ ਦੀ ਭੇਟ ਲੱਖ-ਕੋਟਿ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 187

विद्यमाने च जनके यदि माता विनश्यति । चंदनेनांकिता धेनुस्तस्याः स्वर्गाय दीयते

ਜੇ ਪਿਤਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਈ ਧੇਨੂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 188

दाता चैव पितॄणां च ऋणं चैव प्रमुंचति । अक्षयं लभते स्वर्गं पूजितो मघवा यथा

ਦਾਨੀ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 189

सर्वलक्षणसंयुक्ता तरुणा गौः पयस्विनी । समाप्रसूतिका भद्रा सा च गौः पृथिवी स्मृता

ਜਿਸ ਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਹੋਣ, ਜੋ ਜਵਾਨ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਆਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਗਾਂ ਧਰਤੀ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 190

तस्य दानेन मंत्रस्य पृथ्वीदानसमं फलं । शतक्रतुसमो मर्त्यः कुलमुद्धरते शतं

ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ-ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਰਤਯ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਸੌ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 191

गवां च हरणं कृत्वा मृते गोरथवत्सके । क्रिमिपूर्णे स कूपे च तिष्ठेदाभूतसंप्लवं

ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਗਾਂ, ਰਥ ਅਤੇ ਵੱਛਾ ਮਰ ਜਾਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਭੂਤ-ਸੰਪਲਵ (ਜਗਤ-ਪ੍ਰਲਯ) ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।

Verse 192

गवां चैव वधं कृत्वा पितृभिः सह पच्यते । रौरवे नरके घोरे तावत्कालं प्रतिक्रिया

ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ (ਫਲ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 193

गोप्रचारप्रभग्नश्च षंडवाहनबंधनः । अक्षयं नरकं प्रायान्पुनर्जन्मनि जन्मनि

ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਅਤੇ ਜੋ ਬੋਝ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ ਮੁੜ ਮੁੜ।

Verse 194

सकृच्च श्रावयेद्यस्तु कथां पुण्यतमामिमां । सर्वपापक्षयस्तस्य देवैश्च सह मोदते

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸੁਣਵਾਏ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 195

य इदं शृणुयाद्वापि परं पुण्यतमं महत् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते तत्क्षणेन हि

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਪਰਮ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਸੇ ਖਿਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।