Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । क्रोष्टोः शृणु त्वं राजेंद्र वंशमुत्तमपूरुषम् । यस्यान्ववाये संभूतो विष्णुर्वृष्णिकुलोद्वहः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਕਰੋਸ਼ਟੁ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣ; ਜਿਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ।

Verse 2

क्रोष्टोरेवाभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महायशाः । तस्य पुत्रोभवत्स्वातिः कुशंकुस्तत्सुतोभवत्

ਕ੍ਰੋਸ਼੍ਟੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਵਾਤੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ੰਕੁ ਹੋਇਆ।

Verse 3

कुशंकोरभवत्पुत्रो नाम्ना चित्ररथोस्य तु । शशबिंदुरिति ख्यातश्चक्रवर्ती बभूव ह

ਕੁਸ਼ੰਕੋਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣਿਆ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

अत्रानुवंशश्लोकोयं गीतस्तस्य पुराभवत् । शशबिंदोस्तु पुत्राणां शतानामभवच्छतम्

ਇੱਥੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ: ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੌ ਦੇ ਸੌ ਸਨ—ਪੂਰੇ ਸੌ ਹੀ ਹੋਏ।

Verse 5

धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् । तेषां शतप्रधानानां पृथुसाह्वा महाबलाः

ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਗਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ‘ਪ੍ਰਥੁ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 6

पृथुश्रवाः पृथुयशाः पृथुतेजाः पृथूद्भवः । पृथुकीर्तिः पृथुमतो राजानः शशबिंदवः

ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਹੋਏ: ਪ੍ਰਥੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਪ੍ਰਥੁਯਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਥੁਤੇਜਾ, ਪ੍ਰਥੂਦਭਵ, ਪ੍ਰਥੁਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁਮਤੋ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।

Verse 7

शंसंति च पुराणज्ञाः पृथुश्रवसमुत्तमम् । ततश्चास्याभवन्पुत्राः उशना शत्रुतापनः

ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਉੱਤਮ ਪૃਥੁਸ਼੍ਰਵਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਉਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨ।

Verse 8

पुत्रश्चोशनसस्तस्य शिनेयुर्नामसत्तमः । आसीत्शिनेयोः पुत्रो यः स रुक्मकवचो मतः

ਉਸ ਉਸ਼ਨਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੀਨੇਯੁ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਸ਼ੀਨੇਯੁ ਦਾ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੁਕਮਕਵਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

निहत्य रुक्मकवचो युद्धे युद्धविशारदः । धन्विनो विविधैर्बाणैरवाप्य पृथिवीमिमाम्

ਯੁੱਧ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ, ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਕਵਚ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲਈ।

Verse 10

अश्वमेधे ऽददाद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणां । जज्ञे तु रुक्मकवचात्परावृत्परवीरहा

ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਿਣਾ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰੁਕਮਕਵਚ ਤੋਂ ਪਰਾਵ੍ਰਿਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਸੀ।

Verse 11

तत्पुत्रा जज्ञिरे पंच महावीर्यपराक्रमाः । रुक्मेषुः पृथुरुक्मश्च ज्यामघः परिघो हरिः

ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ: ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ, ਪૃਥੁਰੁਕਮ, ਜ੍ਯਾਮਘ, ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਹਰਿ।

Verse 12

परिघं च हरिं चैव विदेहे स्थापयत्पिता । रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तथाश्रयः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੁਕਮੇṣu ਵਿੱਚ ਪૃਥੁਰੂਕਮ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜਸਿੰਹਾਸਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।

Verse 13

ताभ्यां प्रव्राजितो राज्याज्ज्यामघोवसदाश्रमे । प्रशांतश्चाश्रमस्थस्तु ब्राह्मणेन विबोधितः

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਜ੍ਯਾਮਘ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ। ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी । नर्मदातट एकाकी केवलं वृत्तिकर्शितः

ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਧਵਜਧਾਰੀ ਰਥੀ ਯੋਧਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲ ਪਿਆ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ, ਕੇਵਲ ਜੀਵਿਕਾ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਿਆ।

Verse 15

ऋक्षवंतं गिरिं गत्वा मुक्तमन्यैरुपाविशत् । ज्यामघस्याभवद्भार्या शैब्या परिणता सती

਋ਕ੍ਸ਼ਵਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਗਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤੀ ਸ਼ੈਬਿਆ, ਧਰਮਵਤੀ, ਜ੍ਯਾਮਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

Verse 16

अपुत्रोप्यभवद्राजा भार्यामन्यामचिंतयन् । तस्यासीद्विजयो युद्धे तत्र कन्यामवाप्य सः

ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਕਨਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 17

भार्यामुवाच संत्रासात्स्नुषेयं ते शुचिस्मिते । एवमुक्त्वाब्रवीदेनं कस्य केयं स्नुषेति वै

ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਏ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਨੂੰਹ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹੈ?”

Verse 18

राजोवाच । यस्ते जनिष्यते पुत्रस्तस्य भार्या भविष्यति । तस्याः सा तपसोग्रेण कन्यायाः संप्रसूयत

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ, ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਸੰਤਾਨ ਜਣੇਗੀ।”

Verse 19

पुत्रं विदर्भं सुभगं शैब्या परिणता सती । राजपुत्र्यां तु विद्वांसौ स्नुषायां क्रथकौशिकौ

ਧਰਮਵਤੀ ਸ਼ੈਬਿਆ, ਪਤਨੀ ਬਣ ਕੇ, ਵਿਦਰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੀ। ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਕ੍ਰਥ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਜਨਮੇ।

Verse 20

लोमपादं तृतीयं तु पुत्रं परमधार्मिकम् । पश्चाद्विदर्भो जनयच्छूरं रणविशारदम्

ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਲੋਮਪਾਦ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਦਰਭ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸੀ।

Verse 21

लोमपादात्मजो बभ्रुर्धृतिस्तस्य तु चात्मजः । कौशिकस्यात्मजश्चेदिस्तस्माच्चैद्यनृपाः स्मृताः

ਲੋਮਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭ੍ਰੂ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤੀ ਹੋਇਆ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੇਦੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੈਦ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

क्रथो विदर्भपुत्रो यः कुंतिस्तस्यात्मजोभवत् । कुंतेर्धृष्टस्ततो जज्ञे धृष्टात्सृष्टः प्रतापवान्

ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਥ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 23

सृष्टस्य पुत्रो धर्मात्मा निवृत्तिः परवीरहा । निवृत्तिपुत्रो दाशार्हो नाम्ना स तु विदूरथः

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਸੀ। ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਵੰਸ਼ੀ, ਵਿਦੂਰਥ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 24

दाशार्हपुत्रो भीमस्तु भीमाज्जीमूत उच्यते । जीमूतपुत्रो विकृतिस्तस्यभीमरथः सुतः

ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮ ਸੀ; ਭੀਮ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਜੰਮਿਆ। ਜੀਮੂਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਰਥ ਸੀ।

Verse 25

अथ भीमरथस्यापि पुत्रो नवरथः किल । तस्य चासीद्दशरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः

ਫਿਰ ਭੀਮਰਥ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

Verse 26

तस्मात्करंभस्तस्माच्च देवरातो बभूव ह । देवक्षत्रोभवद्राजा देवरातान्महायशाः

ਉਸ ਤੋਂ ਕਰੰਭ ਜੰਮਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਵਰਾਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਰਾਤ ਤੋਂ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 27

देवगर्भसमो जज्ञे देवक्षत्रस्य नंदनः । मधुर्नाममहातेजा मधोः कुरुवशः स्मृतः

ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਦੇਵਗਰਭ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੁਰ ਸੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ; ਮਧੁ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

Verse 28

आसीत्कुरुवशात्पुत्रः पुरुहोत्रः प्रतापवान् । अंशुर्जज्ञेथ वैदर्भ्यां द्रवंत्यां पुरुहोत्रतः

ਕੁਰੂਵਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਹੋਤ੍ਰ ਜਨਮਿਆ। ਪੁਰੂਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦ੍ਰਵੰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ, ਅੰਸ਼ੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 29

वेत्रकी त्वभवद्भार्या अंशोस्तस्यां व्यजायत । सात्वतः सत्वसंपन्नः सात्वतान्कीर्तिवर्द्धनः

ਵੇਤਰਕੀ ਅੰਸ਼ੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਤਵਤ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਸੱਤਵ-ਸੰਪੰਨ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 30

इमां विसृष्टिं विज्ञाय ज्यामघस्य महात्मनः । प्रजावानेति सायुज्यं राज्ञः सोमस्य धीमतः

ਜਿਆਮਘ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਨੇ ‘ਪ੍ਰਜਾਵਾਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਏਕਤਵ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 31

सात्वतान्सत्वसंपन्ना कौसल्या सुषुवे सुतान् । तेषां सर्गाश्च चत्वारो विस्तरेणैव तान्शृणु

ਸੱਤਵ-ਸੰਪੰਨ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼-ਧਾਰਾਵਾਂ ਚਾਰ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।

Verse 32

भजमानस्य सृंजय्यां भाजनामा सुतोभवत् । सृंजयस्य सुतायां तु भाजकास्तु ततोभवन्

ਭਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿੰਜਯੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਭਾਜਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਅਗੇ ਚਲ ਕੇ ਭਾਜਕ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 33

तस्य भाजस्य भार्ये द्वे सुषुवाते सुतान्बहून् । नेमिं चकृकणं चैव वृष्णिं परपुरंजयं

ਉਸ ਭਾਜਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਨੇਮੀ, ਚਕ੍ਰਿਕਣ, ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਣੀ ਅਤੇ ਪਰਪੁਰੰਜਯ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 34

ते भाजकाः स्मृता यस्माद्भजमानाद्वि जज्ञिरे । देवावृधः पृथुर्नाम मधूनां मित्रवर्द्धनः

ਉਹ ਭਾਜਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਜਮਾਨ ਤੋਂ ਜੁੜਵਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਇਕ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਸੀ; ਦੂਜਾ ਪૃਥੁ ਨਾਮ ਦਾ, ਜੋ ਮਧੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

अपुत्रस्त्वभवद्राजा चचार परमं तपः । पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्पृहन्

ਪੁੱਤਰ-ਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਿਆਂ: “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।”

Verse 36

संयोज्य कृष्णमेवाथ पर्णाशाया जलं स्पृशन् । सा तोयस्पर्शनात्तस्य सांनिध्यं निम्नगा ह्यगात्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਦੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 37

कल्याणं चरतस्तस्य शुशोच निम्नगाततः । चिंतयाथ परीतात्मा जगामाथ विनिश्चयम्

ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ; ਨਿਮਨਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਨ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 38

भूत्वा गच्छाम्यहं नारी यस्यामेवं विधः सुतः । जायेत तस्मादद्याहं भवाम्यस्य सुतप्रदा

“ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਾਂਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਐਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣਾਂਗੀ।”

Verse 39

अथ भूत्वा कुमारी सा बिभ्रती परमं वपुः । ज्ञापयामास राजानं तामियेष नृपस्ततः

ਫਿਰ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰ ਗਈ; ਤਦੋਂ ਨ੍ਰਿਪ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ।

Verse 40

अथसानवमेमासिसुषुवेसरितांवरा । पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधात्परम्

ਫਿਰ ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ—ਬਭ੍ਰੁ—ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੀ।

Verse 41

अत्र वंशे पुराणज्ञा ब्रुवंतीति परिश्रुतम् । गुणान्देवावृधस्याथ कीर्त्तयंतो महात्मनः

ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः । षष्टिः शतं च पुत्राणां सहस्राणि च सप्ततिः

ਬਭ੍ਰੁ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ; ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕ ਸੌ ਸੱਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ।

Verse 43

एतेमृतत्वं संप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि । यज्ञदानतपोधीमान्ब्रह्मण्यस्सुदृढव्रतः

ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ—ਬਭ੍ਰੁ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਯਜ੍ਞ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਕਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸੀ।

Verse 44

रूपवांश्च महातेजा भोजोतोमृतकावतीम् । शरकान्तस्य दुहिता सुषुवे चतुरः सुतान्

ਉਹ ਭੋਜਾ—ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ—ਫਿਰ ਸ਼ਰਕਾਂਤ ਦੀ ਧੀ ਅਮ੍ਰਿਤਕਾਵਤੀ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ।

Verse 45

कुकुरं भजमानं च श्यामं कंबलबर्हिषम् । कुकुरस्यात्मजो वृष्टिर्वृष्टेस्तु तनयो धृतिः

ਉਸ ਨੇ ਕੂਕੁਰ ਦੀ ਭੀ ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਵਾਲਾ, ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਸਨ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕੂਕੁਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤੀ।

Verse 46

कपोतरोमा तस्यापि तित्तिरिस्तस्य चात्मजः । तस्यासीद्बहुपुत्रस्तु विद्वान्पुत्रो नरिः किल

ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਪੋਤਰੋਮਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੱਤਿਰੀ ਸੀ। ਤਿੱਤਿਰੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 47

ख्यायते तस्य नामान्यच्चंदनोदकदुंदुभिः । अस्यासीदभिजित्पुत्रस्ततो जातः पुनर्वसुः

ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਮੰਗਲ ਡੰਕਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਜਿਤ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਨਰਵਸੁ ਜਨਮਿਆ।

Verse 48

अपुत्रोह्यभिजित्पूर्वमृषिभिः प्रेरितो मुदा । अश्वमेधंतुपुत्रार्थमाजुहावनरोत्तमः

ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਜਿਤ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨਰੋਤਮ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ।

Verse 49

तस्य मध्ये विचरतः सभामध्यात्समुत्थितः । अन्धस्तु विद्वान्धर्मज्ञो यज्ञदाता पुनर्वसुः

ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਭਾ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਉੱਠਿਆ—ਅੰਧ, ਵਿਦਵਾਨ, ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਦਾਤਾ, ਨਾਮ ਪੁਨਰਵਸੁ।

Verse 50

तस्यासीत्पुत्रमिथुनं वसोश्चारिजितः किल । आहुकश्चाहुकी चैव ख्याता मतिमतां वर

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਸੁ ਦੇ ਸੰਤਾਨ-ਯੁਗਲ ਸੀ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਰਿਜਿਤ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਹੁਕ ਤੇ ਆਹੁਕੀ, ਹੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 51

इमांश्चोदाहरंत्यत्र श्लोकांश्चातिरसात्मकान् । सोपासंगानुकर्षाणां तनुत्राणां वरूथिनाम्

ਇੱਥੇ ਉਹ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਸ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਆਸਕਤੀਆਂ ਤੇ ਗੂੰਝਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਨ ਦੀ ਢਾਲ ਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 52

रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु । नासत्यवादिनो भोजा नायज्ञा नासहस्रदाः

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੇ ਰਥ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ। ਭੋਜਾ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਨਾ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੰਜੂਸ ਨਾ ਸਨ।

Verse 53

नाशुचिर्नाप्यविद्वांसो न भोजादधिकोभवत् । आहुकां तमनुप्राप्त इत्येषोन्वय उच्यते

ਉਹ ਨਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੀ, ਨਾ ਅਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੋਜਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਆਹੁਕਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਇਹੀ ਵਾਕ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਅਨ੍ਵਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 54

आहुकश्चाप्यवंतीषु स्वसारं चाहुकीं ददौ । आहुकस्यैव दुहिता पुत्रौ द्वौ समसूयत

ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਹੁਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਆਹੁਕੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।

Verse 55

देवकं चोग्रसेनं च देवगर्भसमावुभौ । देवकस्य सुताश्चैव जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

ਦੇਵਗਰਭਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੋਵੇਂ—ਦੇਵਕ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ—ਸਨ। ਅਤੇ ਦੇਵਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਣੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਨ।

Verse 56

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः । तेषां स्वसारः सप्तैव वसुदेवाय ता ददौ

ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤ—ਇਹ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 57

देवकी श्रुतदेवा च यशोदा च श्रुतिश्रवा । श्रीदेवा चोपदेवा च सुरूपा चेति सप्तमी

ਦੇਵਕੀ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵਾ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼੍ਰਵਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਉਪਦੇਵਾ ਅਤੇ ਸੁੁਰੂਪਾ—ਇਹ ਸੱਤ (ਸਤ੍ਰੀਆਂ) ਹਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਵਰਗ।

Verse 58

नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां च पूर्वजः । न्यग्रोधस्तु सुनामा च कंकः शंकुः सुभूश्च यः

ਨਵ-ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸਨ: ਕংস, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ, ਸੁਨਾਮਾ, ਕંક, ਸ਼ੰਕੁ ਅਤੇ ਸੁਭੂ।

Verse 59

अन्यस्तु राष्ट्रपालश्च बद्धमुष्टिः समुष्टिकः । तेषां स्वसारः पंचासन्कंसा कंसवती तथा

ਹੋਰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਾਲ ਸੀ; (ਹੋਰ) ਬੱਧਮੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮੁਸ਼ਟਿਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਸਨ—ਕੰਸਾ ਅਤੇ ਕੰਸਵਤੀ ਵੀ।

Verse 60

सुरभी राष्ट्रपाली च कंका चेति वरांगनाः । उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः

ਸੁਰਭੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਾਲੀ ਅਤੇ ਕંકਾ—ਇਹ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਸਮੇਤ, ਕੁਕੁ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 61

भजमानस्य पुत्रोभूद्रथिमुख्यो विदूरथः । राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतोभवत्

ਭਜਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੂਰਥ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਵਿਦੂਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ (ਉਹੀ) ਸ਼ੂਰ ਵੀ ਸੀ।

Verse 62

राजाधिदेवस्य सुतौ जज्ञाते वीरसंमतौ । क्षत्रव्रतेतिनिरतौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः

ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ—ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ।

Verse 63

शोणाश्वस्य सुताः पंच शूरा रणविशारदाः । शमी च राजशर्मा च निमूर्त्तः शत्रुजिच्छुचिः

ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ: ਸ਼ਮੀ, ਰਾਜਸ਼ਰਮਾ, ਨਿਮੂਰੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ।

Verse 64

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः । प्रतिक्षत्रसुतो भोजो हृदीकस्तस्य चात्मजः । हृदीकस्याभवन्पुत्रा दश भीमपराक्रमाः

ਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ਤ੍ਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ਤ੍ਰ ਤੋਂ ਭੋਜ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹ੍ਰਦੀਕ ਸੀ। ਹ੍ਰਦੀਕ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਸਭ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ।

Verse 65

कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा च सत्तमः । देवार्हश्च सुभानुश्च भीषणश्च महाबलः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤਧਨਵਾ—ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ—ਅਤੇ ਦੇਵਾਰ੍ਹ, ਸੁਭਾਨੁ, ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਸਨ।

Verse 66

अजातश्च विजातश्च करकश्च करंधमः । देवार्हस्य सुतो विद्वान्जज्ञे कंबलबर्हिषः

ਅਜਾਤ, ਵਿਜਾਤ, ਕਰਕ ਅਤੇ ਕਰੰਧਮ ਜਨਮੇ। ਦੇਵਾਰ੍ਹ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਕੰਬਲਬਰ੍ਹਿਸ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 67

असमौजास्ततस्तस्य समौजाश्च सुतावुभौ । अजातपुत्रस्य सुतौ प्रजायेते समौजसौ

ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਮੌਜਸ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਸਮੌਜਸ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਜਾਤਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮੌਜਸ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 68

समौजः पुत्रा विख्यातास्त्रयः परमधार्मिकाः । सुदंशश्च सुवंशश्च कृष्ण इत्यनुनामतः

ਸਮੌਜਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ—ਨਾਮ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਦੰਸ਼, ਸੁਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ।

Verse 69

अंधकानामिमं वंशं यः कीर्तयति नित्यशः । आत्मनो विपुलं वंशं प्रजामाप्नोत्ययं ततः

ਜੋ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 70

गांधारी चैव माद्री च क्रोष्टोर्भार्ये बभूवतुः । गांधारी जनयामास सुनित्रं मित्रवत्सलम्

ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ, ਕਰੋਸ਼ਟੁ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਸੁਨਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹੀ ਸੀ।

Verse 71

माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषं । अनमित्रं शिनिं चैव पंचात्र कृतलक्षणाः

ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਫਿਰ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼, ਅਤੇ ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਸਭ ਸੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 72

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि च द्वौ सुतौ । प्रसेनश्च महावीर्यः शक्तिसेनश्च तावुभौ

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਨਿਘਨ ਜਨਮਿਆ; ਨਿਘਨ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਮਹਾਵੀਰਯ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸੇਨ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ।

Verse 73

स्यमंतकं प्रसेनस्य मणिरत्नमनुत्तमं । पृथिव्यां मणिरत्नानां राजेति समुदाहृतम्

ਪ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਸਿਆਮੰਤਕ ਨਾਮਕ ਅਤੁਲ ਮਣਿਰਤਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ‘ਰਾਜਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 74

हृदि कृत्वा सुबहुशो मणिं तं स व्यराजत । मणिरत्नं ययाचेथ राजार्थं शौरिरुत्तमम्

ਉਹ ਮਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਧਾਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਉਠਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਕਾਜ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੌਰੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ (ਵਿਸ਼ਨੁ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਮੰਗਿਆ।

Verse 75

गोविंदश्च न तं लेभे शक्तोपि न जहार सः । कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः

ਗੋਵਿੰਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਛੀਨ ਕੇ ਨਾ ਲਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸੇਨ ਉਸ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 76

बिले शब्दं स शुश्राव कृतं सत्त्वेन केनचित् । ततः प्रविश्य स बिलं प्रसेनो ह्यृक्षमासदत्

ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 77

ऋक्षः प्रसेनं च तथा ऋक्षं चापि प्रसेनजित् । आसाद्य युयुधाते तौ परस्परजयेच्छया

ਰਿੱਛ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਨੇ ਵੀ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਇਆ। ਰੂਬਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 78

हत्वा ऋक्षः प्रसेनं च ततस्तं मणिमाददात् । प्रसेनं तु हतं श्रुत्वा गोविंदः परिशंकितः

ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਿੱਛ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸੇਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਦੇਹੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 79

सत्राजित्रा तु तद्भ्रात्रा यादवैश्च तथापरैः । गोविंदेन हतो नूनं प्रसेनो मणिकारणात्

ਪਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ—ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ—ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।

Verse 80

प्रसेनस्तु गतोरण्यं मणिरत्नेन भूषितः । तं दृष्ट्वा निजघानाथ न त्यजन्तं स्यमंतकम्

ਪ੍ਰਸੇਨ ਮਣੀ-ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

Verse 81

जघानैवाप्रदानेन शत्रुभूतं च केशवः । इति प्रवादस्सर्वत्र ख्यातस्सत्राजिता कृतः

ਨਾ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀ ਬਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹੀ ਗੱਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਬਣ ਗਈ।

Verse 82

अथ दीर्घेण कालेन मृगयां निर्गतः पुनः । यदृच्छया च गोविंदो बिलाभ्याशमथागमत्

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ; ਅਤੇ ਯਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 83

ततश्शब्दं यथापूर्वं स चक्रे ऋक्षराड्बली । शब्दं श्रुत्वा तु गोविंदः खङ्गपाणिः प्रविश्य च

ਤਦ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹੀ ਧੁਨੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 84

अपश्यज्जांबवंतं च ऋक्षराजं महाबलं । ततस्तूर्णं हृषीकेशस्तमृक्षमतिरंहसा

ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤਦ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਰਿੱਛ ਵੱਲ ਝਪਟਾ ਮਾਰਿਆ।

Verse 85

जांबवंतं स जग्राह क्रोधसंरक्तलोचनः । दृष्ट्वा चैनं तथा विष्णुं कर्मभिर्वैष्णवीं तनुं

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਜਾਣ ਕੇ—ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਰੂਪ ਧਾਰੇ—ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 86

तुष्टाव ऋक्षराजोपि विष्णुसूक्तेन सत्वरं । ततस्तु भगवांस्तुष्टो वरेण समरोचयत्

ਤਦ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਏ।

Verse 87

जाम्बवानुवाच । इष्टं चक्रप्रहारेण त्वत्तो मे मरणं शुभम् । कन्या चेयं मम सुता भर्त्तारं त्वामवाप्नुयात्

ਜਾਮਬਵਾਨ ਬੋਲੇ: ਤੇਰੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇੱਛਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅੰਤ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਆਰੀ—ਮੇਰੀ ਧੀ—ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 88

योयं मणिः प्रसेनात्तु हत्वा चैवाप्तवानहम् । स त्वया गृह्यतां नाथ मणिरेषोऽत्र वर्त्तते

ਇਹ ਮਣੀ—ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ—ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ; ਇਹ ਮਣੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ।

Verse 89

इत्युक्तो जांबवंतं वै हत्वा चक्रेण केशवः । कृतकार्यो महाबाहुः कन्यां चैवाददौ तदा

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਬਾਹੁ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 90

ततः सत्राजिते चैतन्मणिरत्नं स वै ददौ । यल्लब्धमृक्षराजाच्च सर्वयादवसन्निधौ

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਣਿਰਤਨ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰਿੱਛ-ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ।

Verse 91

तेन मिथ्याप्रवादेन संतप्तोयं जनार्दनः । ततस्ते यादवाः सर्वे वासुदेवमथाब्रुवन्

ਉਸ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਰੋਪਣ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਬਹੁਤ ਸੰਤਪਤ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 92

अस्माकं मनसि ह्यासीत्प्रसेनस्तु त्वया हतः । एकैकस्यास्तु सुंदर्यो दश सत्राजितः सुताः

ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਇਹੀ ਧਾਰਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ—ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ—ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

Verse 93

सत्योत्पन्नास्सुतास्तस्य शतमेकं च विश्रुताः । विख्याताश्च महावीर्या भंगकारश्च पूर्वजः

ਉਸ ਤੋਂ ਸਤਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਸੌ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਖਿਆਤ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।

Verse 94

सत्या व्रतवती स्वप्ना भंगकारस्य पूर्वजा । सुषुवुस्ताः कुमारांश्च शिनीवालः प्रतापवान्

ਸਤਿਆ, ਵ੍ਰਤਵਤੀ ਅਤੇ ਸਵਪਨਾ—ਭੰਗਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀਆਂ ਧੀਆਂ—ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 95

अभंगो युयुधानश्च शिनिस्तस्यात्मजोभवत् । तस्माद्युगंधरः पुत्राश्शतं तस्य प्रकीर्तिताः

ਅਭੰਗ ਅਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਯੁਗੰਧਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 96

अनमित्राह्वयो यो वै विख्यातो वृष्णिवंशजः । अनमित्रात्शिनिर्जज्ञे कनिष्ठो वृष्णिनंदनः

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮਕ ਉਹ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਿਨੀ ਜਨਮਿਆ—ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਣ।

Verse 97

अनमित्राच्च संजज्ञे वृष्णिवीरो युधाजितः । अन्यौ च तनयौ वीरा वृषभश्चित्र एव च

ਅਨਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦਾ ਵੀਰ ਯੁਧਾਜਿਤ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਏ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ।

Verse 98

ऋषभः काशिराजस्य सुतां भार्यामनिंदितां । जयंतश्च जयंतीं च शुभां भार्यामविंदत

਋ਸ਼ਭ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜਯੰਤ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

Verse 99

जयंतस्य जयंत्यां वै पुत्रः समभवत्ततः । सदा यज्वातिधीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः

ਫਿਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਯੰਤ ਅਤੇ ਜਯੰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਸਦਾ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਅਤਿ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੁਤਿ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ।

Verse 100

अक्रूरः सुषुवे तस्मात्सुदक्षो भूरिदक्षिणः । रत्नकन्या च शैब्या च अक्रूरस्तामवाप्तवान्

ਉਸ ਤੋਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਤੋਂ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਰਤਨਕਨਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਬਿਆ—ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 101

पुत्रानुत्पादयामास एकादशमहाबलान् । उपलंभं सदालंभमुत्कलं चार्य्यशैशवं

ਉਸ ਨੇ ਇਕਾਦਸ਼ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ—ਉਪਲੰਭ, ਸਦਾਲੰਭ, ਉਤਕਲ ਅਤੇ ਆਰ੍ਯਸ਼ੈਸ਼ਵ (ਆਦਿ)।

Verse 102

सुधीरं च सदायक्षं शत्रुघ्नं वारिमेजयं । धर्मदृष्टिं च धर्मं च सृष्टिमौलिं तथैव च

ਅਤੇ (ਉੱਥੇ) ਸੁਧੀਰ, ਸਦਾਯਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ, ਵਾਰਿਮੇਜਯ, ਧਰਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਮੌਲਿ ਵੀ ਸਨ।

Verse 103

सर्वे च प्रतिहर्तारो रत्नानां जज्ञिरे च ते । अक्रूराच्छूरसेनायां सुतौ द्वौ कुलनंदनौ

ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਰੂਰ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ।

Verse 104

देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंमतौ । अश्विन्यां त्रिचतुः पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च

ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ ਜਨਮੇ—ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਪૃਥੁ ਅਤੇ ਵਿਪૃਥੁ ਵੀ।

Verse 105

अश्वग्रीवो श्वबाहुश्च सुपार्श्वक गवेषणौ । रिष्टनेमिः सुवर्चा च सुधर्मा मृदुरेव च

ਅਸ਼ਵਗ੍ਰੀਵ, ਸ਼ਵਬਾਹੁ, ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਕ ਅਤੇ ਗਵੇਸ਼ਣ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਟਨੇਮਿ, ਸੁਵਰਚਾ, ਸੁਧਰਮਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਵੀ।

Verse 106

अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठा श्रवणे स्त्रियौ । इमां मिथ्याभिशप्तिं यो वेद कृष्णस्य बुद्धिमान्

ਅਭੂਮਿ ਅਤੇ ਬਹੁਭੂਮਿ, ਅਤੇ ਦੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ; ਜੋ ਕੋਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਸ ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਪ-ਕਥਾ ਦਾ ਭੇਦ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵਿਵੇਕੀ ਹੈ।

Verse 107

न स मिथ्याभिशापेन अभिगम्यश्च केनचित् । एक्ष्वाकी सुषुवे पुत्रं शूरमद्भुतमीढुषम्

ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਝੂਠੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਤਦ ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ—ਵੀਰ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ-ਯੋਗ ਮੀਢੁਸ਼।

Verse 108

मीढुषा जज्ञिरे शूरा भोजायां पुरुषा दश । वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुंदुभिः

ਮੀਢੁਸ਼ ਤੋਂ ਭੋਜਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਾਹੁ ਵਸੁਦੇਵ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

Verse 109

देवभागस्तथा जज्ञे तथा देवश्रवाः पुनः । अनावृष्टिं कुनिश्चैव नंदिश्चैव सकृद्यशाः

ਦੇਵਭਾਗ ਵੀ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਾ ਵੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕੁਨੀ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਦ੍ਯਸ਼ਾ ਵੀ ਜਣੇ।

Verse 110

श्यामः शमीकः सप्ताख्यः पंच चास्य वरांगनाः । श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतदेवी श्रुतश्रवाः

ਸ਼ਿਆਮ, ਸ਼ਮੀਕ ਅਤੇ ਸਪਤਾਖ੍ਯ—ਇਹ ਨਾਮ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵਰਾਂਗਨਾਵਾਂ ਹਨ: ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ, ਪૃਥਾ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ।

Verse 111

राजाधिदेवी च तथा पंचैता वीरमातरः । वृद्धस्य श्रुतदेवी तु कारूषं सुषुवे नृपम्

ਅਤੇ ਰਾਜਾਧਿਦੇਵੀ ਵੀ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਹੀ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਸਨ। ਵ੍ਰਿੱਧ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ ਨੇ ਕਾਰੂਸ਼ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।

Verse 112

कैकेयाच्छ्रुतकीर्तेस्तु जज्ञे संतर्दनो नृपः । श्रुतश्रवसि चैद्यस्य सुनीथः समपद्यत

ਕੈਕਯ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਸੰਤર્દਨ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਚੈਦ੍ਯ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਸ ਤੋਂ ਸੁਨੀਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 113

राजाधिदेव्याः संभूतो धर्माद्भयविवर्जितः । शूरः सख्येन बद्धोसौ कुंतिभोजे पृथां ददौ

ਰਾਜਾਧਿਦੇਵੀ ਤੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ—ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿਡਰ। ਉਹ ਸ਼ੂਰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਕੁੰਤੀਭੋਜ ਨੂੰ ਪૃਥਾ ਦੇ ਗਿਆ।

Verse 114

एवं कुंती समाख्या च वसुदेवस्वसा पृथा । कुंतिभोजोददात्तां तु पांडोर्भार्यामनिंदिताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪૃਥਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁੰਤੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਕੁੰਤੀਭੋਜ ਨੇ ਪਾਂਡੁ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾਰਹਿਤ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

Verse 115

पाण्ड्वर्थेसूत देवी सा देवपुत्रान्महारथान् । धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वाताज्जज्ञे वृकोदरः

ਪਾਂਡੁ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ ਜਣੇ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਜਨਮਿਆ।

Verse 116

इंद्राद्धनंजयश्चैव शक्रतुल्यपराक्रमः । योऽसौ त्रिपुरुषाज्जातस्त्रिभिरंशैर्महारथः

ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਧਨੰਜਯ ਵੀ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 117

देवकार्यकरश्चैव सर्वदानवसूदनः । अवध्याश्चापि शक्रस्य दानवा येन घातिताः

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ; ਜੋ ਦਾਨਵ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਲਈ ਵੀ ਅਵਧ੍ਯ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਡਾਏ।

Verse 118

स्थापितस्स तु शक्रेण लब्धवर्चास्त्रिविष्टपे । माद्रवत्यां तु जनितावश्विनाविति नः श्रुतम्

ਪਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਾਦ੍ਰਵਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।

Verse 119

नकुलः सहदेवश्च रूपसत्वगुणान्वितौ । रोहिणी पौरवी नाम भार्या चानकदुंदुभेः

ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਤ੍ਤਵ-ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਰੋਹਿਣੀ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੌਰਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

Verse 120

लेभे चेष्टं सुतं रामं सारणं च रणप्रियम् । दुर्धरं दमनं चैव पिंडारकमहाहनुं

ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ: ਚੇਸ਼ਟ, ਰਾਮ, ਅਤੇ ਸਾਰਣ—ਜੋ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ—ਨਾਲ ਹੀ ਦੁರ್ಧਰ, ਦਮਨ, ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਰਕ, ਮਹਾਨ ਜਬੜੇ ਵਾਲਾ ਸੰਹਾਰਕ।

Verse 121

अथ मायात्वमावास्या देवकी या भविष्यति । तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं तु स प्रजापतिः

ਫਿਰ ਮਾਇਆ-ਸਵਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਅੱਗੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਾਹੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ।

Verse 122

अनुजाताभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी । विजयो रोचमानस्तु वर्धमानश्च देवलः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ (ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀ ਧੀ), ਸ਼ੁਭ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਜਯ, ਰੋਚਮਾਨ, ਵਰਧਮਾਨ ਤੇ ਦੇਵਲ ਜਨਮੇ।

Verse 123

एते सर्वे महात्मान उपदेव्यां प्रजज्ञिरे । अगावहं महात्मानं बृहद्देवी व्यजायत

ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਤਮਾ ਉਪਦੇਵੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹੱਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ—ਅਗਾਵਹ, ਮਹਾਤਮਾ—ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 124

बृहद्देव्यां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः । सप्तमं देवकी पुत्रं रेमंतं सषुवे सुतम्

ਬ੍ਰਿਹੱਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਮੰਦਕ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਰੇਮੰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਵ ਕੀਤਾ।

Verse 125

गवेषणं महाभागं संग्रामेष्वपराजितम् । श्रुतदेव्या विहारे तु वने विचरता पुरा

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਵੀ ਜਦੋਂ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਭਾਗ ਗਵੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸੀ।

Verse 126

वैश्यायां समधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम् । श्रुतंधरा तु राज्ञी तु सौरगंधपरिग्रहः

ਵੈਸ਼ਿਆ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੌਰਿ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤੰਧਰਾ ਨੂੰ ਸੌਰਗੰਧ ਨੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 127

पुत्रं च कपिलं चैव वसुदेवात्मजो बली । जनानां च विषादोभूत्प्रथमः स धनुर्द्धरः

ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿਲ ਨਾਮ ਦਾ ਵੀ ਹੋਇਆ—ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਆਤਮਜ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਦ ਛਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 128

सौभद्रश्चाभवश्चैव महासत्वौ बभूवतुः । देवभागसुतश्चापि प्रस्तावः स बुधः स्मृतः

ਸੌਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਭਵ—ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਸੱਤਵ, ਮਹਾਬਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਅਤੇ ਦੇਵਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ (ਬੁਧ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 129

पण्डितं प्रथमं बाहु देवश्रवसमुत्तमम् । इक्ष्वाकुकुलतो यस्य मनस्विन्या यशस्विनी

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਡਿਤ ਬਾਹੁ ਜਨਮਿਆ—ਉੱਤਮ ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਸ। ਜਿਸ ਦੀ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਮਨਸਵਿਨੀ ਰਾਣੀ ਇક્ષਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ, ਧਰਮਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 130

निवृत्तशत्रुः शत्रुघ्नः श्रद्धा तस्मादजायत । गंडूषायामपत्यानि कृष्णस्तुष्टः शतं ददौ

ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ‘ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੰਡੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੌ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰ ਦਿਤਾ।

Verse 131

स चंद्रं तु महाभागं वीर्यवंतं महाबलम् । रंतिपालश्च रंतिश्च नंदनस्य सुतावुभौ

ਅਤੇ (ਉਸ ਦੇ) ਚੰਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਇਆ—ਮਹਾਭਾਗ, ਵੀਰਯਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਅਤੇ ਰੰਤਿਪਾਲ ਤੇ ਰੰਤੀ—ਨੰਦਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

Verse 132

शमीकपुत्राश्चत्वारो विक्रांताः सुमहाबलाः । विरजश्च धनुश्चैव व्योमस्तस्य स सृंजयः

ਸ਼ਮੀਕ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਵੀਰ ਤੇ ਅਤਿ ਮਹਾਬਲੀ: ਵਿਰਜ, ਧਨੁ, ਵ੍ਯੋਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ।

Verse 133

अनपत्योभवद्व्योमः सृंजयस्य धनंजयः । यो जायमानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ‘ਵ੍ਯੋਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਭੋਜ ਪਦ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 134

कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः । शृणोति वा नरो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਅਵਤਾਰ-ਜਨਮ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਿਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 135

अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः । विहारार्थं स देवोसौ मानुषेष्वप्यजायत

ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵ—ਮਹਾਦੇਵ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਸੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਨਮਿਆ।

Verse 136

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः । चतुर्बाहुस्तु संजातो दिव्यरूपो जनाश्रयः

ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਮੇ—ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਧਾਰੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾ।

Verse 137

श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा देवैः सलक्षणम् । उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो

ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲਵੋ।'

Verse 138

भीतोहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते । मम पुत्रा हतास्तेन श्रेष्ठाः षड्भीमविक्रमाः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਕੰਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਛੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 139

वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरदच्युतः । अनुज्ञाप्य तु तं शौरिर्नन्दगोपगृहेनयत्

ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਚਯੁਤ (ਭਗਵਾਨ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਉਸਨੂੰ ਨੰਦ ਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 140

दत्वा तं नंदगोपाय रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् । अतस्तुसर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति

ਉਸਨੂੰ ਨੰਦ ਗੋਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।' ਇਸ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 141

अयं तु गर्भो देवक्या यावत्कंसं हनिष्यति । तावत्पृथिव्यां भविता क्षेमो भारावहः परम्

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਬਾਲਕ ਕੰਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਹੇਗੀ।

Verse 142

ये वै दुष्टास्तु राजानस्तांस्तु सर्वान्हनिष्यति । कौरवाणां रणे भूते सर्वक्षत्रसमागमे

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਜਦ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕੁਲ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।

Verse 143

सारथ्यमर्जुनस्यायं स्वयं देवः करिष्यति । निःक्षत्रियां धरां कृत्वा भोक्ष्यते शेषतां गताम्

ਇਹੀ ਪਰਮਦੇਵ ਆਪ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣੇਗਾ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚੇਗਾ—ਕੇਵਲ ਅਵਸ਼ੇਸ਼—ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।

Verse 144

सर्वं यदुकुलं चैव देवलोकं नयिष्यति । भीष्म उवाच । क एष वसुदेवस्तु देवकी का यशस्विनी

ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਦੁਕੁਲ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਵਸੁਦੇਵ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਦੇਵਕੀ ਕੌਣ ਹੈ?

Verse 145

नंदगोपश्च कश्चैव यशोदा का महाव्रता । या विष्णुं पोषितवती यां स मातेत्यभाषत

ਨੰਦਗੋਪ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਕੌਣ ਹੈ—ਉਹ ਮਹਾਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ—ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ‘ਮਾਤਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਆ?

Verse 146

या गर्भं जनयामास या चैनं समवर्द्धयत् । पुलस्त्य उवाच । पुरुषः कश्यपश्चासावदितिस्तत्प्रिया स्मृता

ਉਹ ਜੋ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲ ਕੇ ਵਧਾਇਆ। ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਕਸ਼੍ਯਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 147

कश्यपो ब्रह्मणोंशस्तु पृथिव्या अदितिस्तथा । नंदो द्रोणस्समाख्यातो यशोदाथ धराभवत्

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ; ਅਦਿਤੀ ਭੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ। ਨੰਦ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤਦ ਧਰਾ (ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਰੂਪ ਹੋ ਗਈ।

Verse 148

अथकामान्महाबाहुर्देवक्याः समपूरयत् । ये तया कांक्षिताः पूर्वमजात्तस्मान्महात्मनः

ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੁ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਉਹੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੋਚਦੀ ਸੀ—ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ।

Verse 149

अचिरं स महादेवः प्रविष्टो मानुषीं तनुं । मोहयन्सर्वभूतानि योगाद्योगी समाययौ

ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਯੋਗਬਲ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।

Verse 150

नष्टे धर्मे तथा यज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले विभुः । कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम्

ਜਦ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਜ્ઞ-ਕਰਮ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਲੱਗਣ, ਤਦ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ।

Verse 151

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्निजिती तथा । सुमित्रा च तथा शैब्या गांधारी लक्ष्मणा तथा

ਰੁਕਮਿਣੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਸਤ੍ਯਾ ਅਤੇ ਨਾਗ੍ਨਜਿਤੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਬ੍ਯਾ; ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣਾ ਵੀ।

Verse 152

सुभीमा च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा । एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश

ਸੁਭੀਮਾ, ਮਾਦ੍ਰੀ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਆਦਿ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 153

रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्शृणु विशारदान् । चारुदेष्णं रणेशूरं प्रद्युम्नञ्च महाबलम्

ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੁਣੋ—ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ, ਵੀਰ ਰਣੇਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ।

Verse 154

सुचारुं चारुभद्रञ्च सदश्वं ह्रस्वमेव च । सप्तमञ्चारुगुप्तञ्च चारुभद्रञ्च चारुकं

ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਭਦ੍ਰ, ਸਦਸ਼ਵ ਅਤੇ ਹ੍ਰਸਵ; ਤਥਾ ਸਪਤਮ, ਚਾਰੁਗੁਪਤ, (ਫਿਰ) ਚਾਰੁਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਰੁਕ।

Verse 155

चारुहासं कनिष्ठञ्च कन्याञ्चारुमतीं तथा । जज्ञिरे सत्यभामाया भानुर्भीमरथः क्षणः

ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਤੋਂ ਚਾਰੁਹਾਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਚਾਰੁਮਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਜਣੀ; ਤਥਾ ਭਾਨੁ, ਭੀਮਰਥ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣ ਵੀ ਜਣੇ।

Verse 156

रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रबंधो जलंधमः । चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारश्च यवीयसीः

ਰੋਹਿਤ, ਦੀਪਤਿਮਾਨ, ਤਾਮ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਜਲੰਧਮ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਵੀ ਜਣੀਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵੀ।

Verse 157

जांबवत्याः सुतो जज्ञे सांबश्चैवातिशोभनः । सौरशास्त्रस्य कर्त्ता वै प्रतिमा मंदिरस्य च

ਜਾਂਬਵਤੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ—ਸਾਂਬ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ; ਉਹ ਸੌਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ (ਸੂਰਯ-ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ) ਦਾ ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।

Verse 158

मूलस्थाने निवेशश्च कृतस्तेन महात्मना । तुष्टेन देवदेवेन कुष्ठरोगो विनाशितः

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਮੂਲ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 159

सुमित्रं चारुमित्रं च मित्रविंदा व्यजायत । मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्यां बभूवतुः

ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਨੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਰੁਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਨਾਗਨਜਿਤੀ ਤੋਂ ਮਿਤ੍ਰਬਾਹੁ ਅਤੇ ਸੁਨੀਥ ਦੋਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 160

एवमादीनि पुत्राणांसहस्राणि निशामय । अशीतिश्च सहस्राणां वासुदेवसुतास्तथा

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਵੀ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

Verse 161

प्रद्युम्नस्य च दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः । अनिरुद्धो रणे योद्धा जज्ञेस्य मृगकेतनः

ਵੈਦਰਭੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜਨਮਿਆ—ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਯੋਧਾ; ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮ੍ਰਿਗ (ਹਿਰਣ) ਸੀ।

Verse 162

काम्या सुपार्श्वतनया सांबाल्लेभे तरस्विनम् । सत्त्वप्रकृतयो देवाः पराः पंच प्रकीर्तिताः

ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਦੀ ਧੀ ਕਾਮਿਆ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਤਰਸਵਿਨ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੱਤਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪਰਮ ਦੇਵ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 163

तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनां । षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवंतो महाबलाः

ਮਹਾਤਮਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਵੀਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਠ ਲੱਖ ਵੀ—ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਹਾਬਲਵਾਨ।

Verse 164

देवांशाः सर्व एवेह उत्पन्नास्ते महौजसः । दैवासुरे हता ये वा असुरास्तु महाबलाः

ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜਨਮੇ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਸਨ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ ਵੀ, ਜੋ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

Verse 165

इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधंते सर्वमानवान् । तेषामुद्धरणार्थाय उत्पन्ना यादवे कुले

ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ (ਉਹ) ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ।

Verse 166

कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् । विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः

ਮਹਾਤਮਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਕੁਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਤੇ ਨੇਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 167

निदेशस्थायिनस्तस्य ऋद्ध्यंते सर्वयादवाः । भीष्म उवाच । सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो मणिधरस्तथा

ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਬੇਰ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਮਣਿਧਰ ਵੀ…”

Verse 168

सात्यकिर्नारदश्चैव शिवो धन्वंतरिस्तथा । आदिदेवस्तथाविष्णुरेभिस्तु सह दैवतैः

ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਨਾਰਦ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ—ਅਤੇ ਆਦਿ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਣੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 169

किमर्थं सहसंभूताः सुरसम्भूतयः क्षितौ । भविष्याः कति वा चास्य प्रादुर्भावा महात्मनः

ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੇਵ-ਜਨਮੇ ਸਤ੍ਤ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ? ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਹੋਣਗੇ?

Verse 170

सर्वक्षेत्रेषु सर्वेषु किमर्थमिह जायते । यदर्थमिह संभूतो विष्णुर्वृष्ण्यंधके कुले

ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ? ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ?

Verse 171

पुनःपुनर्मनुष्येषु तन्मे त्वं ब्रूहि पृच्छतः । पुलस्त्य उवाच । शृणु भूप प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । यथा दिव्यतनुर्विष्णुर्मानुषेष्विह जायते

“ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਵਾਰ—ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।” ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਬੋਲੇ: “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਮੈਂ ਅਤਿ-ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਕਿਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਤਨੁ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 172

युगांते तु परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः । देवासुरमनुष्येषु जायते हरिरीश्वरः

ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਕਾਲ ਪਰਤ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਢਿੱਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ—ਹਰੀ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ—ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 173

हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्त्रैलोक्यस्य प्रशासिता । बलिनाधिष्ठिते चैव पुनर्लोकत्रये क्रमात्

ਦੈਤ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਬਲੀ ਨੇ ਭੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਤਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਫਿਰੋਂ ਫਿਰੋਂ ਬਦਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 174

सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह । युगाख्या दश संपूर्णा आसीदव्याकुलं जगत्

ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ। ਦਸ ਪੂਰੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਜਗਤ ਅਵਿਆਕੁਲ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿਆ।

Verse 175

निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुरा स्वयं । बद्धो बलिर्विमर्दोयं सुसंवृत्तः सुदारुणः

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੇ। ਬਲੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਪਰਿਆ—ਅਤਿ ਤੀਬਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ।

Verse 176

देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान् । कर्तुं धर्मव्यवस्थां च जायते मानुषेष्विह

ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ, ਇਕ ਮਹਾਨ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਨਾਸਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 177

भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा । भीष्म उवाच । कथं देवासुरकृते हरिर्देहमवाप्तवान्

ਉਸ ਵੇਲੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ—ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਹਰਿ ਨੇ ਦੇਹ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਣ ਕੀਤੀ?”

Verse 178

दैवासुरं यथावृत्तं तन्मे कथय सुव्रत । पुलस्त्य उवाच । तेषां जयनिमित्तं वै संग्रामा स्युः सुदारुणाः

“ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕਹਿ।” ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਬੋਲੇ: “ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਣਗੇ।”

Verse 179

अवतारा दशद्वौ च शुद्धा मन्वंतरे स्मृताः । नामधेयं समासेन शृणु तेषां विवक्षितम्

ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਤਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।

Verse 180

प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः । तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थोऽमृतमंथनः

ਪਹਿਲਾ ਨਰਸਿੰਹ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਾਮਨ ਵੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਵਰਾਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ-ਮੰਥਨ ਹੈ।

Verse 181

संग्रामः पंचमश्चैव सुघोरस्तारकामयः । षष्ठो ह्याडीबकाख्यश्च सप्तमस्त्रैपुरस्तथा

ਪੰਜਵਾਂ (ਯੁੱਧ) ‘ਸੰਗ੍ਰਾਮ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਤਿ ਘੋਰ ‘ਤਾਰਕਾਮਯ’ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ‘ਆਡੀਬਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ‘ਤ੍ਰੈਪੁਰ’ ਦਾ ਯੁੱਧ ਵੀ ਹੈ।

Verse 182

अष्टमश्चांधकवधो नवमो वृत्रघातनः । ध्वजश्च दशमस्तेषां हालाहलस्ततः परं

ਅੱਠਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਧਕ ਦਾ ਵਧ ਹੈ; ਨੌਵਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ। ਦਸਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਵਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹਾਲਾਹਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 183

प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो नरसिंहेन सूदितः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਭਿਆਨਕ ‘ਕੋਲਾਹਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਦੈਤ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨਰਸਿੰਹ ਦੁਆਰਾ ਸੰਹਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 184

वामनेन बलिर्बद्धस्त्रैलोक्याक्रमणे पुरा । हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिवादे तु दैवतैः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਆਕ੍ਰਮਣ (ਅਤੇ ਪੁਨਰੁਧਾਰ) ਵੇਲੇ ਵਾਮਨ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ; ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ਼ਸ਼ ਦੈਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।

Verse 185

दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्थो द्विधा कृतः । प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इंद्रेणामृतमंथने

ਪਰ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਸ਼ਟਰਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 186

विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः । इंद्रेणैव च विक्रम्य निहतस्तारकामये

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਵਿਰੋਚਨ ਸਦਾ ਇੰਦਰ-ਵਧ ਲਈ ਉਦਯਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਤਾਰਕਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 187

अशक्नुवत्सु देवेषु त्रिपुरं सोढुमासुरम् । मोहयित्वाऽमृते पीते गोरूपेणासुरारिणा

ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਅਸੁਰ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕੇ, ਤਦ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ (ਭਗਵਾਨ) ਗੋ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੋਹ ਪਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 188

नासन्जीवयितुं शक्या भूयो भूयोमृतासुराः । निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यंबकेण तु

ਉਹ ਅਸੁਰ ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 189

असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चांधके वधे । हता देवमनुष्यैस्ते पितृभिश्चैव सर्वशः

ਅੰਧਕ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਂ ਅਸੁਰ, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਦੇਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ।

Verse 190

संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरे कोलाहले हतः । तदा विष्णुसहायेन महेंद्रेण निपातितः

ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਥਿਆ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਭਿਆਨਕ ਕੋਲਾਹਲ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 191

हतस्ततो महेंद्रेण मायाछन्नस्तु योगवित् । वज्रेण क्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुगः

ਫਿਰ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਪਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਉਹ ਯੋਗਵਿਤ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵਜ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਸਮੇਤ ਬਚਿਆ/ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 192

दैत्याश्च दानवाश्चैव संयुताः कृत्स्नशस्तु ते । एते दैवाऽसुरावृत्ताः संग्रामाद्वा दशैव तु

ਦੈਤ੍ਯ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਭੀ—ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਭ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 193

देवासुरक्षयकराः प्रजानां च हिताय वै । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ—ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਕ ਬਣ ਕੇ—ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਅਰਬੁਦ (ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ) ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

Verse 194

द्विसप्ततिं तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु । अशीति च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यवानभूत्

ਉਸ ਨੇ ਬਹੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਨਿਯੁਤ (ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ) ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ (ਵਰ੍ਹਿਆਂ) ਤੱਕ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਬਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 195

पर्यायेण तु राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः । षष्ठिं चैव सहस्राणि नियुतानि च विंशतिं

ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲੀ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਅਰਬੁਦ (ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ) ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਵੀਹ ਨਿਯੁਤਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

Verse 196

बलिराज्याधिकारे तु यावत्कालश्च कीर्तितः । तावत्कालं तु प्रह्लादो निर्वृतो ह्यसुरैः सह

ਬਲੀ ਦੇ ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਿਹਾ।

Verse 197

जयार्थमेते विज्ञेया असुराणां महौजसः । त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेणानुपाल्यते

ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ।

Verse 198

असम्पन्नमिदं सर्वं यावद्वर्षायुतं पुनः । पर्यायेणैव सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਧੂਰਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ।

Verse 199

ततोऽसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानगच्छत । यज्ञे देवानथ गते दितिजाः काव्यमब्रुवन्

ਫਿਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੱਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯੱਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵਯ (ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 200

दैत्या ऊचुः । हृतं मघवता राज्यं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः । स्थातुं न शुक्नुमो ह्यत्र प्रविशामो रसातलम्

ਦੈਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮਘਵਤ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਯੱਗ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ; ਆਓ ਅਸੀਂ ਰਸਾਤਲ (ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ।"