Adhyaya 15

Verse 1

सुमतिरुवाच । अथर्षिः स्वाश्रमं गत्वा मानव्या सह भार्यया । मुदं प्राप हताशेष पातको योगयुक्तया

ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਨਵੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 2

सा मानवी तं वरमात्मनः पतिं । नेत्रेणहीनं जरसा गतौजसम् । सिषेव एनं हरिमेधसोत्तमं । निजेष्टदात्रीं कुलदेवतां यथा

ਉਹ ਮਾਨਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚੁਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨੇਤਰਹੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਐਸੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ-ਦਾਤਰੀ ਕੁਲਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 3

शूश्रूषती स्वं पतिमिंगितज्ञा । महानुभावं तपसां निधिं प्रियम् । परां मुदं प्राप सती मनोहरा । शची यथा शक्रनिषेवणोद्यता

ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਨਕਹੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ—ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਨਿਧਾਨ—ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਭਗਤੀਮਈ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 4

चरणौ सेवते तन्वी सर्वलक्षणलक्षिता । राजपुत्री सुंदरांगी फलमूलोदकाशना

ਉਹ ਸੁਕਮਲ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, (ਉਸ ਦੇ) ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਫਲ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਜਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਹਾਰ ਸੀ।

Verse 5

नित्यं तद्वाक्यकरणे तत्परा पूजने रता । कालक्षेपं प्रकुरुते सर्वभूतहिते रता

ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੀ; ਸਮਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬਿਤਾਂਦੀ।

Verse 6

विसृज्य कामं दंभं च द्वेषं लोभमघं मदम् । अप्रमत्तोद्यता नित्यं च्यवनं समतोषयत्

ਕਾਮਨਾ, ਦੰਭ, ਦ੍ਵੈਸ਼, ਲੋਭ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 7

एवं तस्य प्रकुर्वाणा सेवां वाक्कायकर्मभिः । सहस्राब्दं महाराज सा च कामं मनस्यधात्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਣੀ, ਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।

Verse 8

कदाचिद्देवभिषजावागतावाश्रमे मुनेः । स्वागतेन सुसंभाव्य तयोः पूजां चकार सा

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਆਚਾਰਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 9

शर्यातिकन्याकृतपूजनार्घ । पाद्यादिना तोषितचित्तवृत्ती । तावूचतुः स्नेहवशेन सुंदरौ । वरं वृणुष्वेति मनोहरांगीम्

ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਅਰਘ੍ਯ, ਪਾਦ੍ਯ ਆਦਿ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮਨ ਤੇ ਚਿੱਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਸੁੰਦਰ ਜਣੇ ਸਨੇਹ ਵਸ਼ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਹੇ ਮਨੋਹਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 10

तुष्टौ तौ वीक्ष्य भिषजौ देवानां वरयाचने । मतिं चकार नृपतेः पुत्री मतिमतां वरा

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਵਰ-ਯਾਚਨਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦਿਸੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ—ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 11

पत्यभिप्रायमालक्ष्य वाचमूचे नृपात्मजा । दत्तं मे चक्षुषी पत्युर्यदि तुष्टौ युवां सुरौ

ਪਤੀ ਦੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿਓ।”

Verse 12

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुकन्या या मनोहरम् । सतीत्वं च विलोक्येदमूचतुर्भिषजां वरौ

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੋਹਰ ਸੁਕਨਿਆ ਦੀ ਸਤੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੈਦ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੋਲੇ।

Verse 13

त्वत्पतिर्यदि देवानां भागं यज्ञे दधात्यसौ । आवयोरधुना कुर्वश्चक्षुषोः स्फुटदर्शनम्

ਜੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਭਾਗ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 14

च्यवनोऽप्योमिति प्राह भागदाने वरौजसोः । तदा हृष्टावश्विनौ तमूचतुस्तपतां वरम्

ਭਾਗ-ਵੰਡ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਲਈ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਵੀ ‘ਓਂ’ ਉਚਾਰਿਆ। ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 15

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । च्यवनस्य तपोभोगवर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰ ‘ਚ੍ਯਵਨ ਦੇ ਤਪ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

ह्रदं प्रवेशितोऽश्विभ्यां स्वयं चामज्जतां ह्रदे । पुरुषास्त्रय उत्तस्थुरपीच्या वनिताप्रियाः

ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਉਸ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਈ। ਤਦ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ—ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ।

Verse 17

रुक्मस्रजः कुंडलिनस्तुल्यरूपाः सुवाससः । तान्निरीक्ष्य वरारोहा सुरूपान्सूर्यवर्चसः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ; ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ। ਉਹਨਾਂ ਸੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ—ਸੂਰਜ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ—ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਡੌਲ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਨਿਹਾਰਿਆ।

Verse 18

अजानती पतिं साध्वी ह्यश्विनौ शरणं ययौ । दर्शयित्वा पतिं तस्यै पातिव्रत्येन तोषितौ

ਪਤੀ ਨੂੰ ਨ ਪਛਾਣ ਸਕੀ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਨਾਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

ऋषिमामंत्र्य ययतुर्विमानेन त्रिविष्टपम् । यक्ष्यमाणे क्रतौ स्वीयभागकार्याशयायुतौ

ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸੁਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਭਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

Verse 20

कालेन भूयसा क्षामां कर्शितां व्रतचर्यया । प्रेमगद्गदया वाचा पीडितः कृपयाब्रवीत्

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਚਰਿਆ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 21

तुष्टोऽहमद्य तव भामिनि मानदायाः । शुश्रूषया परमया हृदि चैकभक्त्या । यो देहिनामयमतीव सुहृत्स्वदेहो । नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ ਨਾਰੀ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੇਹ, ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰਕ ਹੈ, ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਰਹੇ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।

Verse 22

ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपः समाधि । विद्यात्मयोगविजिता भगवत्प्रसादाः । तानेव ते मदनुसेवनयाऽविरुद्धान् । दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान्

ਮੇਰੇ ਜੋ ਭਗਵਤ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਹਨ—ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਤਾ, ਤਪ, ਸਮਾਧੀ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਯੋਗ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ—ਉਹੀ ਵਰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਐਸੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 23

अन्ये पुनर्भगवतो भ्रुव उद्विजृंभ । विस्रंसितार्थरचनाः किमुरुक्रमस्य । सिद्धासि भुंक्ष्व विभवान्निजधर्मदोहान् । दिव्यान्नरैर्दुरधिगान्नृपविक्रियाभिः

ਹੋਰ ਕਈ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭੌਂਹ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਥ-ਰਚਨਾ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ—ਉਰੁਕ੍ਰਮ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਣ? ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਭੋਗ—ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਦਾਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

Verse 24

एवं ब्रुवाणमबलाखिलयोगमाया । विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत् । संप्रश्रयप्रणयविह्वलया गिरेषद् । व्रीडाविलोकविलसद्धसिताननाह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ, ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ—ਜੋ ਸਮੂਹ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੀ—ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਆਦਰ-ਭਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਲੱਜਾ-ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।

Verse 25

सुकन्योवाच । राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग । मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः । यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदंगसंगो । भूयाद्गरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम्

ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਸਚਮੁਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਅਮੋਘ ਯੋਗ-ਸੰਯੋਗ! ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈ: ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਦੇਹ-ਸੰਗ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸਤੀ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਬਣੇ: ਸੰਤਾਨ-ਉਤਪੱਤੀ।”

Verse 26

तत्रेति कृत्यमुपशिक्ष्य यथोपदेशं । येनैष कर्शिततमोति रिरंसयात्मा । सिध्येत ते कृतमनोभव धर्षिताया । दीनस्तदीशभवनं सदृशं विचक्ष्व

ਉੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਨਾਲ ਘਣੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਹ ਆਤਮਾ ਸਾਂਤਵਨਾ ਪਾਵੇ। ਹੇ ਕਾਮ-ਉਤੇਜਿਤ, ਪੀੜਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਤੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਦਿਨ ਹੋਵੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਯੋਗ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਭਾਲ ਕੇ ਲੱਭ।”

Verse 27

सुमतिरुवाच । प्रियायाः प्रियमन्विच्छंश्च्यवनो योगमास्थितः । विमानं कामगं राजंस्तर्ह्येवाविरचीकरत्

ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਦਿਆਂ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਯੋਗ-ਸਮਾਧੀ ਧਾਰ ਲਈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

सर्वकामदुघं रम्यं सर्वरत्नसमन्वितम् । सर्वार्थोपचयोदर्कं मणिस्तंभैरुपस्कृतम्

ਉਹ ਅਤਿ ਰਮਣੀਯ, ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ; ਸਭ ਅਰਥ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 29

दिव्योपस्तरणोपेतं सर्वकालसुखावहम् । पट्टिकाभिः पताकाभिर्विचित्राभिरलंकृतम्

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਬਿਛੌਨੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਤੇ ਧੁਜਾਂ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 30

स्रग्भिर्विचित्रमालाभिर्मंजुसिंजत्षडंघ्रिभिः । दुकूलक्षौमकौशेयैर्नानावस्त्रैर्विराजितम्

ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਮਿੱਠੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭੰਭਰਾਉਂਦੇ ਛੇ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਅਤੇ ਦੁਕੂਲ, ਖੌਮ, ਕੌਸ਼ੇਯ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ।

Verse 31

उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक्पृथक् । कॢप्तैः कशिपुभिः कांतं पर्यंकव्यजनादिभिः

ਉਪਰੋਂ ਉਪਰ ਤਹਾਂ-ਤਹਾਂ ਰੱਖੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਸੁਚੱਜੇ ਬਿਛੌਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਜਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ—ਗੱਦੇ, ਪਲੰਗ, ਪੱਖੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ।

Verse 32

तत्रतत्र विनिक्षिप्त नानाशिल्पोपशोभितम् । महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः

ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਰੱਖੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਨੇਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ; ਮਹਾਨ ਮਰਕਤ-ਜੜੇ ਫਰਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਮ (ਮੂੰਗੇ) ਦੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 33

द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटकम् । शिखरेष्विंद्रनीलेषु हेमकुंभैरधिश्रितम्

ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਮ (ਮੂੰਗੇ) ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਕਿਵਾੜ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇੰਦਰਨੀਲ (ਨੀਲਮ) ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਲਸ਼-ਸਮਾਨ ਕੰਗੂਰੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 34

चक्षुष्मत्पद्मरागाग्र्यैर्वज्रभित्तिषु निर्मितैः । जुष्टं विचित्रवैतानैर्मुक्ताहारावलंबितैः

ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਭਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਚਮਕਦਾਰ ਉੱਤਮ ਪਦਮਰਾਗ (ਲਾਲ ਮਾਣਿਕ) ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਦਭੁਤ ਵੈਤਾਨ (ਛਤਰੀਆਂ) ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 35

हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् । कृत्रिमान्मन्यमानैस्तानधिरुह्याधिरुह्य च

ਉੱਥੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਕੁਹਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਸੀ; ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸਮਝ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 36

विहारस्थानविश्राम संवेश प्रांगणाजिरैः । यथोपजोषं रचितैर्विस्मापनमिवात्मनः

ਵਿਹਾਰ-ਉਦਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਸਥਾਨ, ਸ਼ਯਨ-ਕੋਠੜੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆੰਗਣ—ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਭਾਵੇ ਤਿਵੇਂ ਰਚੇ ਹੋਏ—ਉਹ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਰਿਝਾਉਣ ਤੇ ਵਿਸਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।

Verse 37

एवं गृहं प्रपश्यंतीं नातिप्रीतेन चेतसा । सर्वभूताशयाभिज्ञः स्वयं प्रोवाच तां प्रति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਭਾਵ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 38

निमज्ज्यास्मिन्ह्रदे भीरु विमानमिदमारुह । सुभ्रूर्भर्तुः समादाय वचः कुवलयेक्षणा

“ਹੇ ਡਰਪੋਕੀਏ, ਇਸ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ। ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ-ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।”

Verse 39

सरजो बिभ्रती वासो वेणीभूतांश्च मूर्द्धजान् । अंगं च मलपंकेन संछन्नं शबलस्तनम्

ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਧੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਅੰਗ ਮੈਲ-ਪੰਕ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ—ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਧੱਬੇਦਾਰ ਮੈਲ—ਉਹ ਮਲੀਨ ਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਦਿਸੀ।

Verse 40

आविवेश सरस्तत्र मुदा शिवजलाशयम् । सांतःसरसि वेश्मस्थाः शतानि दशकन्यकाः

ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਸ਼ਯ। ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 41

सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोत्पलगंधयः । तां दृष्ट्वा शीघ्रमुत्थाय प्रोचुः प्रांजलयः स्त्रियः

ਸਭ ਕਿਸ਼ੋਰੀਆਂ, ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਰਗੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ।

Verse 42

वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि नः करवाम किम् । स्नानेन ता महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम्

“ਅਸੀਂ ਤੇਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਉਸ ਮਹਾਰ੍ਹ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਮਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ…”

Verse 43

दुकूले निर्मले नूत्ने ददुरस्यै च मानद । भूषणानि परार्घ्यानि वरीयांसि द्युमंति च

ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਨਵੇਂ, ਨਿਰਮਲ ਦੁਕੂਲ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ, ਦਿਉਤੀਮਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।

Verse 44

अन्नं सर्वगुणोपेतं पानं चैवामृतासवम् । अथादर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजोंबरम्

ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਅਸਵ ਵਰਗਾ ਪਾਨ ਵੀ। ਫਿਰ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਮਾਲਾ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 45

ताभिः कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् । हारेण च महार्हेण रुचकेन च भूषितम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਮੰਗਲ-ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੁਚਕ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 46

निष्कग्रीवं वलयिनं क्वणत्कांचननूपुरम् । श्रोण्योरध्यस्तया कांच्या कांचन्या बहुरत्नया

ਸੁਵਰਨ ਨਿਸ਼ਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਵਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਛਣਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੂਪੁਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁ-ਰਤਨਾਂ ਜੜੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਂਚੀ ਬੰਨੀ ਸੀ।

Verse 47

सुभ्रुवा सुदता शुक्लस्निग्धापांगेन चक्षुषा । पद्मकोशस्पृधा नीलैरलकैश्च लसन्मुखम्

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੋਨੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਝਲਕਦੇ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੁਖ ਕਾਲੇ-ਨੀਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਅਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਮਲ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 48

यदा सस्मार दयितमृषीणां वल्लभं पतिम् । तत्र चास्ते सहस्त्रीभिर्यत्रास्ते स मुनीश्वरः

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 49

भर्तुः पुरस्तादात्मानं स्त्रीसहस्रवृतं तदा । निशाम्य तद्योगगतिं संशयं प्रत्यपद्यत

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ—ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਯੋਗ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਉਹ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ।

Verse 50

सतां कृत मलस्नानां विभ्राजंतीमपूर्ववत् । आत्मनो बिभ्रतीं रूपं संवीतरुचिरस्तनीम्

ਸੱਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਲ-ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਉਹ ਅਪੂਰਵ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਸਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।

Verse 51

विद्याधरी सहस्रेण सेव्यमानां सुवाससम् । जातभावो विमानं तदारोहयदमित्रहन्

ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵੈਰੀ-ਹੰਤਾ ਨੇ ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 52

तस्मिन्नलुप्तमहिमा प्रिययानुषक्तो । विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने । बभ्राज उत्कचकुमुद्गणवानपीच्य । स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभःस्थः

ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਖੰਡ ਰਹੀ; ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਅਨੁਰਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਨਭ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਖਿੜੇ ਸਫੈਦ ਕੁਮੁਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 53

तेनाष्टलोकपविहारकुलाचलेंद्र । द्रोणीष्वनंगसखमारुतसौभगासु । सिद्धैर्नुतोद्युधुनिपातशिवस्वनासु । रेमे चिरं धनदवल्ललनावरूथी

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੁਲਾਚਲ-ਇੰਦਰ, ਜੋ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ-ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧੀ ਪਵਨਾਂ ਨਾਲ ਰਮਣੀਯ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਰ ਤੱਕ ਰਮਿਆ। ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਮੰਗਲਮਯ ਸ਼ਿਵ-ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲਾਵਣ੍ਯਮਈ ਸੰਗਤ-ਮੰਡਲੀ ਵਿਚ ਉਹ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 54

वैश्रंभके सुरवने नंदने पुष्पभद्रके । मानसे चैत्ररथ्ये च सरे मे रामया रतः

ਵੈਸ਼੍ਰੰਭਕ ਦੇ ਦੇਵ-ਵਨ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਪਭਦ੍ਰਕ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚੈਤਰਰਥ ਵਿੱਚ ਭੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਾਮਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।