Adhyaya 11

Verse 1

शौनक उवाच । इदानीं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व यथार्थतः । हरिस्वरूपिणा साक्षाद्वेदव्यासेन शासित

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਕਹੋ—ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹਰਿ-ਸਰੂਪ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 2

निरहंकार हे सूत लोकानुग्रहकारक । केन स्यात्सुभगा नारी पापिनी च सुदुर्भगा

ਹੇ ਸੂਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਭਾਗੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਪਾਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤਿ ਦੁਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

Verse 3

पतिप्रियांग केन स्याद्रूपिता चक्षुषोः सुधा । केन वा जायते लक्ष्मीस्तन्मे ब्रूहि तपोधन

ਹੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ: ਕਿਸ ਨਾਲ ਪਤਿ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਅੰਗਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

Verse 4

सूत उवाच । यदि पुण्यमिदं विप्र वृत्तं परमदुर्लभम् । शृणुष्व भोः समासेन कथयामि विधानतः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਸੁਣੋ ਮਹੋਦਯ—ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 5

आसीद्भद्रश्रवा राजा युगे द्वापरसंज्ञके । सौराष्ट्रदेशवासी च वेदवेदांगपारगः

ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਵਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸੀ।

Verse 6

भार्या तस्य च संजाता नाम्ना सुरतिचंद्रिका । तस्यां बभूवुः श्रीराज्ञः सप्तपुत्रा मनोरमाः

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੀ; ਉਸੀ ਤੋਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੱਤ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

Verse 7

ततोऽभिजाता दुहिता सुंदरी सत्यवादिनी । श्यामबाला च विप्रेंद्र नाम्ना प्रीतिकरी पितुः

ਫਿਰ ਇਕ ਧੀ ਜਨਮੀ—ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਲਈ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸੀ।

Verse 8

अथैकदा श्यामबाला सुवर्णसिकतासु च । गूढैर्मनोहरै रत्नैः सखिभिः क्रीडितुं मुदा

ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੇਤ ਉੱਤੇ, ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਮਨੋਹਰ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਗਈ।

Verse 9

जगाम नीपवृक्षस्य तलं परमदुर्लभम् । एतस्मिन्नंतरे विप्र लक्ष्मीः संसारतारिणी

ਉਹ ਨੀਪ ਵ੍ਰਿਖ਼ ਦੇ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਤਲ ਤੱਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 10

लोकानां नीतिदा साथ समायाता स्वयं पुरः । धृत्वा च ब्राह्मणीरूपं पलितांगी च भूसुर

ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਨੀਤਿਦਾ ਆਪ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਅੰਗ ਸਫੈਦ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੇ ਭੂਸੁਰ, ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 11

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे एकादशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 12

इति संचिंत्य मनसा गता राजनिकेतनम् । सुवर्णभित्तिभिर्युक्तं पताकाभिरलंकृतम्

ਇਉਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਈ—ਜੋ ਸੁਵਰਨ ਦੀਆਂ ਭਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 13

सिंहद्वारमतिक्रम्य प्राह दौवारिकीं ततः । द्वारं जहि हि भो द्वारि नियुक्ते शुभलक्षणे

ਸਿੰਹ-ਦੁਆਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਦੁਆਰਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੁਆਰਿ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ।”

Verse 14

यामि वेगेन पश्यामि राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या रत्नदंडकरा च सा । कोकिलावाक्यवन्मुक्तं परमं हर्षमाययौ

“ਮੈਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੀ।” ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਜੜੀ ਡੰਡਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ।

Verse 15

द्वारनियुक्तोवाच । किं नाम वहसे वृद्धे कः पतिस्तावकः पुनः । आगतासि कथं किं ते कार्य्यं राज्ञ्याश्च दर्शने । कस्मात्किं ब्रूहि विप्रे त्वं श्रोतुं कौतुहलं हि मे

ਦੁਆਰ-ਨਿਯੁਕਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬੁੱਢੀ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਕਾਰਣ ਦੱਸ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।”

Verse 16

वृद्धोवाच । शृणु पोष्ये महाराज पत्न्या दंडकरे यदा । श्रोतुं कौतूहलं तेऽस्ति मदागमनकारणम्

ਵ੍ਰਿੱਧਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਾਰਾਜ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ ਸੀ।”

Verse 17

प्रसिद्धा कमला नाम्ना चाहं प्राणेश्वरो मम । भुवनेश इति ख्यातो नाम्ना द्वारवतीपुरी

“ਮੈਂ ਕਮਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਿਯ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਦੁਆਰਵਤੀ ਪੁਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ।”

Verse 18

तस्यां वै वर्त्तते पोष्ये मम प्राणेश्वरस्ततः । आगताहं रत्नवेत्रकरे शृणु सकौतुकम्

“ਉਸ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਜੜੀ ਵੇਤ੍ਰ-ਡੰਡੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ; ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਜੋ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ।”

Verse 19

ममागमनकार्यं हि वच्मीदानीं तवाग्रतः । पुरासीद्वैश्यकुलजा राज्ञी तव च दुःखिनी

ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਸ਼੍ਯ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ।

Verse 20

एकस्मिन्दिवसे पोष्ये पतिना कलहः कृतः । तया नार्या च दुःखिन्या ततो वै भर्तृपीडिता

ਪੋਸ਼੍ਯ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਝਗੜਾ ਛੇੜਿਆ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਦੋਂ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਿਤ ਤੇ ਦਬਾਈ ਗਈ।

Verse 21

बहिर्भूय द्रुतं गेहाद्रुदंती च पुनः पुनः । तस्याश्च रोदनं श्रुत्वा चागताहं समीपतः

ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੌੜੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਰੋਣਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।

Verse 22

अपृच्छं सर्ववृत्तांतं कथितो वै यथार्थतः । तया ततो व्रतवरमुपदेशं ददाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 23

ममोपदेशतः सा वै चक्रे व्रतवरं मुदा । तस्य प्रसादाद्भो द्वाःस्थे संजाता सुखिता च सा

ਮੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੁਆਰਪਾਲ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 24

कदाचिद्वैश्यकुलजा पत्या मृत्योर्वशं गता । समानेतुं ततस्तौ तु विहिताखिलघातकौ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੈਸ਼੍ਯ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸਨੂੰ/ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 25

किंकरान्प्रेषयामास चंडाद्यान्धर्मराट्प्रभुः । यमाज्ञया समायाता यमदूता भयंकराः

ਧਰਮਰਾਜ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਚੰਡ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਕਿੰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯਮਦੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 26

बद्ध्वा तौ चर्मपाशेन लोहमुद्गरपाणयः । उद्यमं चक्रिरे गंतुं यमस्य शरणं प्रति

ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੁੱਗਰ ਹੱਥੀਂ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 27

अत्रांतरे च लक्ष्म्यास्ते दूता विष्णुपरायणाः । समानेतुं समायाताः शंखचक्रगदाधराः

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪਰਾਇਣ ਸਨ, (ਉਸਨੂੰ/ਉਸ ਨੂੰ) ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ।

Verse 28

दृष्ट्वा तथाविधांस्तांश्च यमदूताः पलायिताः । लक्ष्मीदूता महात्मानः स्वप्रकाशादयस्तथा

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਯਮਦੂਤ ਭੱਜ ਗਏ। ਤਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੂਤ—ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਦਿ—ਭੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 29

पाशं छित्त्वा समारोप्य राजहंसयुते रथे । जग्मुर्लक्ष्मीपुरं सर्वे सहसाकाशवर्त्मना

ਪਾਸਾ (ਬੰਧਨ) ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਅਤੇ ਸਭੇ ਇਕੱਠੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਲਕਸ਼ਮੀਪੁਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 30

यावद्वारं व्रतवरं कृत्वा वैश्या च सा तदा । तावत्कल्पसहस्राणि तस्थतुः कमलापुरे

ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉਸ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਮਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ—ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ।

Verse 31

पुण्यशेषस्य भोगार्थं जातौ राजान्वयेऽधुना । व्रतं च विस्मृतौ द्वाःस्थे राजसंपत्तिगर्वितौ । तस्माच्च तव तस्यापि चोपदेशार्थमागता

ਪਿਛਲੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਚੇ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਦੁਆਰਪਾਲ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਜਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤ-ਧਰਮ ਭੁੱਲ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ—ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ।

Verse 32

द्वाःस्थोवाच । केनैव तु विधानेन वृद्धे व्रतवरं कृतम् । कस्मिन्मासे व्रतं श्रेष्ठं देवता का च पूज्यते

ਦੁਆਰਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵੰਦਨੀਯ, ਕਿਹੜੇ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?”

Verse 33

एतन्मे पृच्छतो मातर्यथावद्वक्तुमर्हसि । कमलोवाच । कार्त्तिके च व्यतिक्रांते मार्गशीर्षे समागते । तस्मिन्मासे च भो पोष्ये वासरे गुरुसंज्ञके

ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਯਥਾਵਤ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਕਮਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਕਾਰਤਿਕ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਉਸ ਮਹੀਨੇ, ਹੇ ਭਾਈ, ਪੁਸ਼੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂਵਾਰ ਨਾਮਕ ਵਾਰ ਨੂੰ…

Verse 34

ततः पूर्वाह्णसमये सकलैर्व्रतिभिर्वृता । नारायणेन सहितां लक्ष्मीं संपूजयेत्ततः

ਫਿਰ ਪੂਰਵਾਹਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਵਰਤਧਾਰੀ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਮੇਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 35

मिष्टैः पायसयुक्तैश्च भुक्तैश्च खंडमिश्रितैः । लक्ष्मीं संतोषयेत्प्रेष्ये ततः संप्रार्थयेदिदम्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮਿੱਠੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ—ਪਾਇਸ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲੇ ਭੋਜਨ—ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ।

Verse 36

त्रैलोक्यपूजिते देवि कमले विष्णुवल्लभे । यथा त्वमचला कृष्णे तथा भव मयि स्थिता

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤੇ; ਹੇ ਕਮਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ-ਵੱਲਭੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਚਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਵੱਸ।

Verse 37

ईश्वरी कमले देवि शरणं च भवानघे । नानोपहारद्रव्यैश्च लक्ष्मीमाज्ञाप्य तोषयेत्

ਹੇ ਈਸ਼ਵਰੀ, ਹੇ ਕਮਲੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਨਾ ਉਪਹਾਰਾਂ ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।

Verse 38

शास्त्रैश्च पूजयेद्देवीं महोत्सवसमन्विताम् । ततो नैवेद्यशेषांश्च दत्वा ब्राह्मणसत्तमम्

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੋਤਸਵ ਸਮੇਤ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੇ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ।

Verse 39

आत्मानं स्वपतिं पुत्रान्पोष्येऽन्यानपि सेवकान् । द्वितीये तु गुरोर्वारे विशेषं शृणु सुंदरि

ਮੈਂ ਆਪਣਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ—ਗੁਰੂਵਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨ—ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਸੁਣ।

Verse 40

चित्रधूलीप्रशस्तैश्च भ्राष्ट्रैर्गोधूमनिर्मितैः । तोषयेत्कमलादेव्याः कुर्य्याद्वै भक्तिभावतः

ਗੇਹੂੰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭੁੰਨੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਚਿਤ੍ਰਧੂਲੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਾਲ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 41

तृतीये खंडसंयुक्तं दध्योदननिवेदनम् । शामाक शालि कासारैश्चतुर्थे पूजयेन्मुदा

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਖੰਡ ਮਿਲਿਆ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਟੁਕੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸ਼ਿਆਮਾਕ ਅੰਨ, ਸ਼ਾਲੀ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਕਾਸਾਰਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 42

लक्ष्मीदेवीं प्रयत्नेन रत्नदंडकरे ततः । लक्ष्मीदेवी प्रीतये तु ब्राह्मणान्पूजयेद्धनैः

ਫਿਰ ਰਤਨਾਂ ਜੜੀ ਦੰਡ-ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਧਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 43

वस्त्रालंकारभोज्यैश्च फलैर्नानाविधैस्तथा । पोष्योवाच । अत्रैव तिष्ठ भो वृद्धे राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम्

ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਪੁਸ਼੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੁ, ਹੇ ਬੁੱਢੀ ਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦਰਿਕਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ।”

Verse 44

विज्ञाप्य त्वां नयिष्यामि मा क्रोधं कुरु सत्तमे । इत्युक्त्वा सा तु चार्वंगी गता राज्ञीसमीपतः

“ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਹੇ ਸਤਪੁਰਖ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 45

शिरस्यंजलिमाधाय पोष्या ब्रह्मन्समूलतः । आरभ्य सांगपर्यंतं यदूचे कमलालया

ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੰਜਲੀ ਧਰ ਕੇ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਮਲਾਲਯਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਏ।

Verse 46

तत्सर्वं कथयामास राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम् । द्वारपालीवचः श्रुत्वा राज्ञी सुरतिचंद्रिका

ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਣੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਵਾਰਪਾਲਣੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦ੍ਰਿਕਾ…

Verse 47

जगाम ब्राह्मणीपार्श्वं सगर्वा प्राह सुंदर । राज्ञ्युवाच । वृद्धे ब्राह्मणि किं वृत्तं चोपदेशार्थमागता

ਤਦ ਰਾਣੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਹੇ ਵృద్ధ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਕੀ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਤੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ?”

Verse 48

कथयस्व चिरं मह्यं भयं त्यक्त्वा यथासुखम् । ब्राह्मण्युवाच । तवानीतिमहं दृष्ट्वा गंतुमिच्छामि चंचला

“ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਖ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਲੰਮਾ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਦੱਸ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਬੋਲੀ: “ਤੇਰੀ ਅਨੀਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 49

कथयिष्यामि किं दुष्टे व्रतं परमदुर्लभम् । इंदिरावासरे चाद्य चांडालेन करोषि यत्

ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਹੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀਏ, ਉਸ ਪਰਮ ਦੁਰਲਭ ਵਰਤ ਬਾਰੇ—ਜੋ ਤੂੰ ਅੱਜ ਇੰਦਿਰਾ ਦੇ ਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਂਡਾਲ ਦੇ ਸੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?

Verse 50

तद्दृष्टं मयि का दुष्टे तद्गेहे गर्वितेऽधुना । तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणीवाक्यं क्रोधसंरक्तलोचना

ਹੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਹੁਣ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲ ਗਈ ਹੈਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 51

जरंतीं ब्राह्मणीं चैव प्रहारं च चकार सा । ततः सा कमला वृद्धा क्रंदमाना पलायिता

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਤਦੋਂ ਉਹ ਵ੍ਰਿਧਾ ਕਮਲਾ ਰੋਂਦੀ-ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ ਭੱਜ ਗਈ।

Verse 52

क्रीडमाना ततः श्यामा ब्राह्मणीक्रन्दनध्वनिम् । आगतास्याः समीपं तु श्रुत्वा बाला तपोधना

ਫਿਰ ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣੀ। ਤਪ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਬਾਲਿਕਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ।

Verse 53

श्यामाबालोवाच । वृद्धे व्यथेदृशी केन दत्ता तुभ्यं वदस्व मे । तस्या वचनमाकर्ण्य शोकगद्गदया गिरा

ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰ ਆਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ।

Verse 54

कमला कथितं सर्वं वृत्तांतं द्विजसत्तम । श्यामाबाला ततः श्रुत्वा व्रतं परमदुर्ल्लभम्

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਮਲਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਉਸ ਪਰਮ ਦੁਰਲਭ ਵਰਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ।

Verse 55

शास्त्रोक्तविधिना चक्रे सश्रद्धं च सभक्तितः । त्रिवारे परिपूर्णे तु तुर्यवारे समागते

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਵਾਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ,

Verse 56

विवाहकर्मसंसिद्धं द्विजलक्ष्मीप्रसादतः । श्रीसिद्धेश्वरदेवस्य नृपतेर्भूपतेजसः

ਦਵਿਜਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਮ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ-ਕਰਮ ਸਫਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ—ਸ਼੍ਰੀ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ।

Verse 57

मालाधरो नाम सुतो गृहीत्वा तां गृहं गतः । अथ तस्यां गतायां तु ब्रह्मन्शृणुष्व कौतुकम्

ਮਾਲਾਧਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਕ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੋ।

Verse 58

राज्ञीगृहे च सर्वाणि स्थितानि सुबहूनि च । द्रव्याणि केन नीतानि न ज्ञातान्यपि भूसुर

ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ; ਪਰ ਉਹ ਧਨ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ, ਹੇ ਭੂਸੁਰ।

Verse 59

निर्वित्ता बुद्धिहीना सा चान्नवस्त्रविवर्जिता । उपविष्टा च केनापि गंतुं च दुहितुर्गृहम्

ਧਨਹੀਨ ਤੇ ਬੁੱਧਿਹੀਨ, ਅੰਨ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ; ਫਿਰ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਈ।

Verse 60

प्रेषयामास भर्त्तारं किंचित्प्रार्थनहेतवे । तस्य मालाधरस्यापि ग्रामे च सरसीतटे

ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਲਾਧਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 61

कालेन कियता विप्र प्रविवेश च कष्टतः । तस्माज्जलं समानेतुं तस्या दास्यः समागताः । तं दृष्ट्वा दुःखिनां श्रेष्ठं पप्रच्छुः सानुकंपिताः

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਆਈਆਂ; ਉਸ ਦੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 62

दास्य ऊचुः । कस्त्वं कुतः समायातो मांसरक्तविवर्ज्जितः । रूक्षांगो रूक्षकेशश्च तत्सर्वं कथयस्व नः

ਦਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ—ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਜਿਹਾ? ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਸੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਕੇਸ ਰੁੱਖੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 63

दरिद्र उवाच । श्यामाबालापिता चाहं सौराष्ट्रनगरागतः । कथयध्वं च भो दास्यः श्यामाबालासमीपतः

ਦਰਿਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦਾਸਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?”

Verse 64

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कौतूहलसमन्विताः । परस्परमुखाः सर्वा जहसुः स्वपुरं गताः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਭ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਲੌਟ ਗਈਆਂ।

Verse 65

श्यामाबाला च कथितं सर्वं वृत्तं च भो द्विज । श्रुत्वैतद्वचनं तासां प्रेषयामास सेवकान्

ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 66

पुष्पतैलं दिव्यवस्त्रं चंदनं पर्णवीटिकाम् । घोटकं च तथा दत्वा पितरं प्रति सुंदरी

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਤੇਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ, ਚੰਦਨ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਪਾਨ-ਬੀੜਾ ਅਤੇ ਇਕ ਘੋੜਾ ਵੀ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 67

गत्वाथ सर्वे ते भृत्याः कृत्वा सुवेषमुत्तमम् । श्यामाबालागृहं निन्युर्देवराजगृहोपमम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਗਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਮਹਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 68

श्यामाबाला ततश्चैव पितरं दुखिनां वरम् । श्याल्यन्नं सघृतं चैव भोजयामास यत्नतः

ਫਿਰ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਨੇ ਬੜੀ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਦੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਘੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਆਲੀ ਚੌਲ ਖੁਆਏ।

Verse 69

तुर्येषु समतीतेषु दिवसेषु तपोधन । प्रेषयामास तं दत्वा गुप्तपात्रस्थितं धनम्

ਚਾਰ ਦਿਨ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਹੇ ਤਪ-ਧਨ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 70

ततः प्रविश्य स्वगृहे धनं पात्रान्तरस्थितम् । ददर्शांगारनिचयं रुरोद भृशदुःखितः

ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਧਨ ਲੱਭਿਆ; ਪਰ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਿਲਖ ਪਿਆ।

Verse 71

दुहितुः सदनं यातुं निःससार गृहागतः । तत्रैव सरसीकूले प्रविवेश च दुःखिनी

ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਇਸਤਰੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 72

तथैनां च समानीतां यथा स्याः प्राणवल्लभाम् । तथैव पूजयामास मातृस्नेहात्पतिव्रता

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਮਾਤਾ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 73

एतस्मिन्समये विप्र लक्ष्मीवासरमुत्तमम् । श्यामाबाला कारयितुं मनश्चक्रे च मातरम्

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਦਿਵਸ ਸੀ; ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਉਹ ਵਰਤ-ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਏ।

Verse 74

तस्या माता दरिद्राणि भुक्त्वा वैकांतिकेपि च । शावकानां तु चोच्छिष्टं लक्ष्मीकोपसमन्विता

ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਕੋਪ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਦਰਿਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਬੈਠੀ; ਅਤੇ ਵੈਕਾਂਟਿਕ ਜਿਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੂਠੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਿਆ।

Verse 75

इंदिरायास्तृतीयानि वासराणि गतान्यपि । चतुर्थवासरे तां तत्कारयामास सा दृढम्

ਇੰਦਿਰਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਲੰਘ ਗਏ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹੀ ਕਰਮ/ਵ੍ਰਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 76

आगता नगरं सा वै राज्ञी सुरतिचंद्रिका । दृष्ट्वा गृहं तथा दिव्यमिंदिरायाः प्रसादतः

ਰਾਣੀ ਸੁਰਤਿਚੰਦ੍ਰਿਕਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਅਤੇ ਇੰਦਿਰਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਸ ਅਲੌਕਿਕ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 77

श्यामाबाला च विप्रेंद्र कदाचित्समये पुनः । मातुर्गृहं गता चाथ ऐश्वर्यस्य दिदृक्षया

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈ, ਐਸ਼ਵਰਯ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 78

श्यामाबालां ततो दूराद्दृष्ट्वा संकुपिता च सा । न पश्यामि मुखं तस्या इत्युक्त्वालक्षिता स्थिता

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮਾਬਾਲਾ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ; ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ,” ਉਹ ਅਣਗੌਲ ਰਹਿੰਦੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 79

गत्वा गृहांतरालं च गृहीत्वा सैंधवं च सा । आगता स्वगृहं किंचित्तूष्णीं लक्ष्मीसमाश्रितम्

ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਈ—ਚੁੱਪਚਾਪ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।

Verse 80

राजा स्वामी च पप्रच्छ तां साध्वीं पतिदेवताम् । किमानीतं त्वया कांते कथयस्व ममाग्रतः

ਤਦ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: “ਪਿਆਰੀਏ, ਤੂੰ ਕੀ ਲਿਆਈ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ।”

Verse 81

कांतोवाच । राज्यसारं समानीतं दर्शयिष्यामि भोजने । इत्युक्त्वा सा तदा पाकं कृत्वा च लवणं विना

ਪ੍ਰਿਯਾ ਬੋਲੀ: “ਰਾਜ ਦਾ ਸਾਰ ਮੈਂ ਲਿਆਈ ਹਾਂ; ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ ਵਿਖਾਵਾਂਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਕ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਲੂਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।

Verse 82

अन्नादिकं ततो दत्वा मालाधराय भूभुजे । ततो मालाधरो राजा व्यंजनं लवणवर्जितम्

ਫਿਰ ਅੰਨ ਆਦਿਕ ਭੇਟ ਕਰ ਕੇ ਭੂਪ ਮਾਲਾਧਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਰਾਜਾ ਮਾਲਾਧਰ ਨੇ ਲੂਣ-ਰਹਿਤ ਵਿਆੰਜਨ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਿਆ।

Verse 83

भुक्त्वा वैगुण्यतां प्राप्तो राज्यसारं ददौ च सा । तदा हृष्टमना राजा भोजनं कृतवान्द्विज

ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਵੈਗੁਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 84

प्रशशंस च तां नारीं धन्याधन्या इति ब्रुवन् । एतद्व्रतं च या नारी न करोति महादरात्

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਧੰਨ ਹੈ, ਧੰਨ ਹੈ!” ਪਰ ਜੋ ਨਾਰੀ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ—

Verse 85

जन्मजन्मनि सा नारी दरिद्रा दुर्भगा भवेत् । इदं या शृणुयाद्भक्त्या पठेद्यो वा समाहितः

ਉਹ ਨਾਰੀ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰੇ—

Verse 86

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो लक्ष्मीलोकं लभेच्च सः । इमां व्रतकथां या तु न श्रुत्वा क्रियते व्रतम् । तस्या व्रतफलं चैव नश्यत्येव न संशयः

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਵਰਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ-ਫਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।