
The Glory of the Vāsudeva Hymn: Boons, Japa across the Yugas, and Ascent to Vaikuṇṭha
ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ੍ਰਿਪ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਹਰੀ—ਵਾਸੁਦੇਵ, ਕੇਸ਼ਵ, ਮੁਰਾਰੀ—ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਦਿਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਜਵਲਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ “ਵਾਸੁਦੇਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਜਪ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਯੁਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਫਲ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ—ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯ ਜਪ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ, ਤਰਪਣ, ਹੋਮ, ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਸੰਕਟ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸਿੱਧੀ-ਲਾਭ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਗਾਨ-ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਨ-ਕਥਾ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Verse 1
विष्णुरुवाच । स्तोत्रं पवित्रं परमं पुराणं पापापहं पुण्यमयं शिवं च । धन्यं सुसूक्तं परमं सुजाप्यं निशम्य राजा स सुखी बभूव
ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸਤੁਤਿ-ਗੀਤ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਪੁਣ੍ਯਮਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਧੰਨ, ਸੁਸੂਕਤ ਅਤੇ ਜਪਣ ਯੋਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ ਸੀ।
Verse 2
गतासु तृष्णा क्षुधया समेता देवोपमो भूमिपतिर्बभूव । भार्या च तस्यापि विभाति रूपैर्युक्तावुभौ पापविबंधमाप्तौ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਧਰਤੀਪਤੀ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਰੂਪ-ਸੌੰਦਰਯ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ। ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ।
Verse 3
देवः सुदेवैः परिवारितोसौ विप्रैः सुसिद्धैर्हरिभक्तियुक्तैः । आगत्य भूपं गतकल्मषं तं श्रीशंखचक्राब्जगदासिधर्ता
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ—ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਕਮਲ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਖੜਗ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਰਿ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਿਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 4
श्रीनारदो भार्गव व्यास पुण्या समागतस्तत्र मृकंडसूनुः । वाल्मीकि नामा मुनिर्विष्णुभक्तः समागतो ब्रह्मसुतो वसिष्ठः
ਉੱਥੇ ਪੂਜਨੀਯ ਨਾਰਦ ਆਏ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਕੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਪੁਣ੍ਯਾਤਮਾ ਵੀ ਆ ਮਿਲੇ। ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤ ਮੁਨੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਵੀ ਆਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨਸ-ਪੁੱਤਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੀ ਸਮਾਗਮ ਹੋਏ।
Verse 5
गर्गो महात्मा हरिभक्तियुक्तो जाबालिरैभ्यावथ कश्यपश्च । आजग्मुरेते हरिणा समेता विष्णुप्रिया भागवतां वरिष्ठाः
ਗਰਗ ਮਹਾਤਮਾ, ਹਰਿ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਜਾਬਾਲੀ, ਰੈਭ੍ਯ ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ—ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਪ੍ਰਿਯ, ਭਾਗਵਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਕਤ, ਹਰਿ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 6
पुण्याः सुधन्या गतकल्मषास्ते हरेः सुपादांबुजभक्तियुक्ताः । श्रीवासुदेवं परिवार्य तस्थुः स्तुवंति भूपं विविधप्रकारैः
ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹਨ—ਪਾਪ-ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਰਿ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 7
देवाश्च सर्वे हुतभुङ्मुखाश्च ब्रह्मा हरिश्चापि सुदिव्यदेव्यः । गायंति दिव्यं मधुरं मनोहरं गंधर्वराजादिसुगायनाश्च
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਗਨਿ-ਮੁਖ ਹੂਤਭੁਕ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਵੀ, ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ—ਗੰਧਰਵ-ਰਾਜ ਆਦਿ ਸੁਗਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਮਿੱਠੇ, ਮਨੋਹਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Verse 8
सुवेद युक्तैः परमार्थसंमितैः स्तवैः सुपुण्यैर्मुनयः स्तुवंति । दृष्ट्वा पतिं भूपतिमेव देवो हरिर्बभाषे वचनं मनोहरम्
ਮੁਨੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ—ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵ ਹਰਿ ਨੇ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।
Verse 9
वरं यथेष्टं वरयस्व भूपते ददाम्यहं ते परितोषितो यतः । हरेस्तु वाक्यं स निशम्य राजा दृष्ट्वा मुरारिं वदमानमग्रे
“ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।” ਹਰਿ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ—ਅੱਗੇ ਬੋਲਦੇ ਮੁਰਾਰਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 10
नीलोत्पलाभं मुरघातिनं प्रभुं तं शंखचक्रासिगदाप्रधारिणम् । श्रियासमेतं परमेश्वरं तं रत्नोज्ज्वलं कंकणहारभूषितम्
ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ, ਮੁਰ-ਵਧਕ; ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਸਮੇਤ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਕੰਗਣਾਂ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
Verse 11
रविप्रभं देवगणैः सुसेवितं महार्घहाराभरणैः सुभूषितम् । सुदिव्यगंधैर्वरलेपनैर्हरिं सुभक्तिभावैरवनीं गतो नृपः
ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਸੇਵਿਤ, ਅਮੋਲ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੇਪਨਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।
Verse 12
दंडप्रणामैः सततं नमाम जयेति वाचाथ महानृपस्तदा । दासोस्मि भृत्योस्मि पुरः स ते सदा भक्तिं न जाने न च भावमुत्तमम्
ਤਦ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: “ਜੈ ਜੈ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਾਂ—ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ। ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਉੱਤਮ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।”
Verse 13
जायान्वितं मामिह चागतं हरे प्रपाहि वै त्वां शरणं प्रपन्नम् । धन्यास्तु ते माधव मानवा द्विजाः सदैव ते ध्यानमनोविलीनाः
ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਮਨੁੱਖ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਿਜ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 14
समुच्चरंतो भव माधवेति प्रयांति वैकुंठमितः सुनिर्मलाः । तवैव पादांबुजनिर्गतं पयः पुण्यं तथा ये शिरसा वहंति
ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ “ਹੇ ਮਾਧਵ, ਹੋਵੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ!” ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾਵਾਂ ਇੱਥੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 15
समस्ततीर्थोद्भव तोय आप्लुतास्ते मानवा यांति हरेः सुधाम
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਸਤ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 16
नास्ति योगो न मे भक्तिर्ज्ञानं नास्ति न मे क्रिया । कस्य पुण्यस्य संगेन वरं मह्यं प्रयच्छसि
ਨਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਹੈ, ਨਾ ਭਕਤੀ; ਨਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਿਆ। ਕਿਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?
Verse 17
हरिरुवाच । वासुदेवाभिधानं यन्महापातकनाशनम् । भवता विज्वलात्पुण्याच्छ्रुतं राजन्विकल्मषः
ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਪੁੰਨਮਈ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਨਾਮ ਹੀ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 18
तेन त्वं मुक्तिभागी च संजातो नात्र संशयः । मम लोके प्रभुंक्ष्व त्वं दिव्यान्भोगान्मनोनुगान्
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਨ-ਭਾਵਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ।
Verse 19
राजोवाच । यदिदेववरोदेयोममदीनस्यवैत्वया । विज्वलायप्रयच्छत्वंप्रथमंवरमुत्तमम्
ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਇਸ ਦਿਨ-ਹੀਨ ਨੂੰ, ਵਰ ਦੇਣੇ ਹੀ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।
Verse 20
हरिरुवाच । विज्वलस्य पिता पुण्यः कुंजलो ज्ञानमंडितः । वासुदेवमहास्तोत्रं नित्यं पठति भूपते
ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਜ੍ਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾ—ਪੁੰਨਵਾਨ ਕੁੰਜਲ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ—ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮਹਾ-ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
Verse 21
पुत्रैः प्रियासमेतोऽसौ मम गेहं प्रयास्यति । एतत्तु जपते स्तोत्रं सदा दास्याम्यहं फलम्
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਆਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਸਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਤ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 22
एवमुक्ते शुभे वाक्ये राजा केशवमब्रवीत् । इदं स्तोत्रं महापुण्यं सफलं कुरु केशव
ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਇਸ ਮਹਾ-ਪੁੰਨ ਸਤੋਤਰ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ ਦੇ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।”
Verse 23
हरिरुवाच । कृते युगे महाराज यदा स्तोष्यंति मानवाः । तदा मोक्षं प्रयास्यंति तत्क्षणान्नात्र संशयः
ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”
Verse 24
त्रेतायां मासमात्रेण षड्भिर्मासैस्तु द्वापरे । वर्षेणैकेन च कलौ ये जपंति च मानवाः
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨਾਲ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 25
स्वर्गं प्रयांति राजेंद्र वैष्णवं गतिदायकम् । त्रिकालमेककालं वा स्नातो जपति ब्राह्मणः
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਾਮ—ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 26
यं यं तु वांछते कामं स स तस्य भविष्यति । क्षत्रियो जयमाप्नोति धनधान्यैरलंकृतः
ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਤਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 27
वैश्यो भविष्यति श्रीमान्सुखी शूद्रो भविष्यति । अंत्यजं श्रावयेद्योयं पापान्मुक्तो भविष्यति
ਵੈਸ਼੍ਯ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅੰਤ੍ਯਜ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਠ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
Verse 28
श्रावको नरकं घोरं कदाचिन्नैव पश्यति । मम स्तोत्रप्रसादाच्च सर्वसिद्धो भविष्यति
ਭਗਤ ਕਦੇ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਮੇਰੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
Verse 29
ब्राह्मणैर्भोज्यमानैश्च श्राद्धकाले पठिष्यति । पितरो वैष्णवं लोकं तृप्ता यास्यंति भूपते
ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 30
तर्पणांते जपं कुर्याद्ब्राह्मणो वाथ क्षत्रियः । पिबंति चामृतं तस्य पितरो हृष्टमानसाः
ਤਰਪਣ ਦੇ ਅੰਤ ਉਪਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਅਥਵਾ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਵੀ—ਜਪ ਕਰੇ; ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਪਿਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਰਸ ਪੀਦੇ ਹਨ।
Verse 31
होमेषु यज्ञमध्ये च भावाज्जपति मानवः । तत्र विघ्ना न जायंते सर्वसिद्धिर्भविष्यति
ਹੋਮਾਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰੇ; ਉੱਥੇ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦੇ ਅਤੇ ਸਰਵਸਿੱਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
Verse 32
विषमे दुर्गसंस्थाने हिंस्रव्याघ्रस्य संकटे । चौराणां संकटे प्राप्ते तत्र स्तोत्रमुदीरयेत्
ਉਬੜ-ਖਾਬੜ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਪਹੁੰਚ ਦੁਰਗ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਸਕ ਬਾਘ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਆ ਪਏ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 33
तत्र शांतिर्महाराज भविष्यति न संशयः । अन्येष्वेव सुभव्येषु राजद्वारे गते नरे
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਦੁਆਰ ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
Verse 34
वासुदेवाभिधानस्य अयुतं जपते नरः । ब्रह्मचर्येण संस्नातः क्रोधलोभविवर्जितः
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਉਹ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 35
तिलतंडुलकैर्होमं दशांशमाज्यमिश्रितम् । वासुदेवं प्रपूज्यैव दद्यात्प्रयतमानसः
ਤਿਲ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਘੀ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਾ ਕੇ; ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦਾਨ/ਆਹੁਤੀ ਅਰਪੇ।
Verse 36
श्लोकं प्रति ततो देयं होमं ध्यानेन मानवैः । तेषां सुभृत्यवन्नित्यं पार्श्वं नैव त्यजाम्यहम्
ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਨਿੱਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 37
कलौ युगे सुसंप्राप्ते स्तोत्रे दास्यं प्रयास्यति । वेदभंगप्रसंगेन यस्य कस्य न दीयते
ਜਦ ਕਲਿਯੁਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਸੱਚਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ; ਅਤੇ ‘ਵੇਦ-ਭੰਗ’ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
Verse 38
सर्वकामसमृद्धार्थः स चैव हि भविष्यति । एवं हि सफलं स्तोत्रं मया भूप कृतं शृणु
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਰਚਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।
Verse 39
ब्रह्मणा निर्मितं तेन जप्तं रुद्रेण वै पुरा । ब्रह्महत्याविनिर्मुक्त इंद्रो मुक्तश्च किल्बिषात्
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਜਪਿਆ ਸੀ; ਉਸੇ (ਮੰਤਰ) ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ।
Verse 40
देवाश्च ऋषयो गुह्याः सिद्धविद्याधरामराः । नागैस्तु पूजितं स्तोत्रमापुः सिद्धिं मनीप्सिताम्
ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਅਮਰ—ਨਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਸਤੋਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—ਇੱਛਿਤ ਆਤਮਿਕ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
Verse 41
पुण्यो धन्यः स वै दाता पुत्रवान्हि भविष्यति । जपिष्यति मम स्तोत्रं नात्र कार्या विचारणा
ਉਹ ਦਾਤਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਤੋਤਰ ਜਪੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 42
आगच्छ त्वं स्त्रिया सार्धं मम स्थानं नृपोत्तम । हस्तावलंबनं दत्तं हरिणा तस्य भूपतेः
“ਆ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਥਾਮ ਕੇ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ—ਦਿਵ੍ਯ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।”
Verse 43
नेदुर्दुंदुभयस्तत्र गंधर्वा ललितं जगुः । ननृतुश्चाप्सरः श्रेष्ठाः पुष्पवृष्टिं प्रचक्रिरे
ਉੱਥੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪ-ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
Verse 44
देवाश्च ऋषयः सर्वे वेदस्तोत्रैः स्तुवंति ते । ततो दयितया सार्द्धं जगाम नृपतिर्हरिम्
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਿਕ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 45
तं स्तूयमानं सुरसिद्धसंघैः स विज्वलः पश्यति हृष्टमानसः । समागतस्तिष्ठति यत्र वै पिता माता च वेगेन महाप्रभावः
ਜਦ ਉਹ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਏ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ।
Verse 99
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे नवनवतितमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਨਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।