Adhyaya 98

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्ते शुभे वाक्ये विज्वलेन महात्मना । कुंजलो वदतां श्रेष्ठः स्तोत्रं पुण्यमुदैरयत्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਵਿਜ੍ਵਲ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਪੁੰਨਯ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 2

ध्यात्वा नत्वा हृषीकेशं सर्वक्लेशविनाशनम् । सर्वश्रेयः प्रदातारं हरेः स्तोत्रमुदीरितम्

ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਸਭ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਹਰੀ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

वासुदेवाभिधानं तत्सर्वश्रेयः प्रदायकम् । मोक्षद्वारं सुखोपेतं शांतिदं पुष्टिवर्द्धनम्

ਉਹ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਦੁਆਰ ਹੈ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 4

सर्वकामप्रदातारं ज्ञानदं ज्ञानवर्द्धनम् । वासुदेवस्य यत्स्तोत्रं विज्वलाय प्रकाशितम्

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 5

वासुदेवाभिधानं चाप्रमेयं पुण्यवर्द्धनम् । सोऽवगम्य पितुः सर्वं विज्वलः पक्षिणांवरः

ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਜ੍ਵਲ ਨੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ।

Verse 6

तत्रगंतुंप्रचक्रामपितुःपृष्टंतदानृप । एवं गंतुं कृतमतिं विज्वलं ज्ञानपारगम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਜ੍ਵਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 7

उवाच पुत्रं धर्मात्मा उपकारसमुद्यतम्

ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।

Verse 8

कुंजल उवाच । पुत्र तस्य महज्जाने पातकं भूपतेः शृणु । यतो गत्वा पठ स्वत्वं सुबाहोश्चोपशृण्वतः

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਜਾਣਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਪਾਠ ਕਰੀਂ, ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੁ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਰਹੇ।”

Verse 9

यथायथा श्रोष्यति स्तोत्रमुत्तमं तथा तथा ज्ञानमयो भविष्यति । श्रीवासुदेवस्य न संशयो वै तस्य प्रसादात्सुशिवं मयोक्तम्

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਸ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ਹਨ।

Verse 10

आमंत्र्य स गुरुं पश्चादुड्डीय लघुविक्रमः । आनंदकाननं पुण्यं संप्राप्तो विज्वलस्तदा

ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਲਕੇ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਜ੍ਵਲ ਤਦ ਉੱਡਿਆ ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਆਨੰਦਕਾਨਨ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 11

वृक्षच्छायां समाश्रित्य उपविष्टो मुदान्वितः । समालोक्य स राजानं विमानेनागतं पुनः

ਵ੍ਰਿੱਖ ਦੀ ਛਾਂਹ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸ ਪਿਆ।

Verse 12

एष्यत्यसौ कदा राजा सुबाहुः प्रियया सह । पातकान्मोचयिष्यामि स्तोत्रेणानेन वै कदा

ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੁ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਕਦ ਆਵੇਗਾ? ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ?

Verse 13

तावद्विमानः संप्राप्तः किंकिणीजालमंडितः । घंटारवसमाकीर्णो वीणावेणुसमन्वितः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਵਿਮਾਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਝੰਕਾਰਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ; ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤਿਤ ਸੀ।

Verse 14

गंधर्वस्वरसंघुष्टश्चाप्सरोभिः समन्वितः । सर्वकामसमृद्धस्तु अन्नोदकविवर्जितः

ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਹਰ ਇੱਛਤ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ।

Verse 15

तस्मिन्याने स्थितो राजा सुबाहुः प्रियया सह । समुत्तीर्णो विमानात्स सुतार्क्ष्य प्रियया सह

ਉਸ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੁ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਸ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰੱਥ (ਵਿਮਾਨ) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ।

Verse 16

शस्त्रमादाय तीक्ष्णं तु यावत्कृंतति तच्छवम् । तावद्धि विज्वलेनापि समाह्वानं कृतं तदा

ਤਿੱਖਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਵਿਜਵਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁਲਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 17

भो भोः पुरुषशार्दूल देवोपम भवानिदम् । करोति निर्घृणं कर्म नृशंसैर्न च शक्यते

ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ! ਇਹ ਕੰਮ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ; ਇਹ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

Verse 18

कर्तुं पुरुषशार्दूल कोऽयं विधिविपर्ययः । दुष्कृतं साहसं कर्म निंद्यं लोकेषु सर्वदा

ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਲਟਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਅਜਿਹਾ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਪਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 19

वेदाचारविहीनं तु कस्मात्प्रारब्धवानि ह । तन्मे त्वं कारणं सर्वं कथयस्व यथा तथा

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਆਰੰਭਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਣ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।

Verse 20

इत्येवं भाषितं तस्य विज्वलस्य महात्मनः । समाकर्ण्य महाराजः स्वप्रियां वाक्यमब्रवीत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਜ੍ਵਲ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 21

प्रिये वर्षशतं भुक्तं मयेदं पापकर्मणा । कदा न भाषितं केन यथायं परिभाषते

ਪ੍ਰਿਯੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਭੋਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੁਣ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 22

ममैवं पीड्यमानस्य क्षुधया हृदयं प्रिये । निर्गतं चोत्सुकं कांते शांतिश्चित्ते प्रवर्तते

ਪ੍ਰਿਯੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ, ਹੇ ਕਾਂਤੇ।

Verse 23

यावदस्य श्रुतं वाक्यं सर्वदुःखस्य शांतिदम् । तावच्चित्ते समाह्लादो वर्तते चारुहासिनि

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸ ਵਾਲੀਏ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 24

कोयं देवो नु गंधर्वः सहस्राक्षो भविष्यति । मुनीनां स्याद्वचः सत्यं यदुक्तं मुनिना पुरा

ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ—ਜੋ ‘ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼’ (ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ) ਬਣੇਗਾ? ਮੁਨੀ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੁਨੀਵਚਨ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ।

Verse 25

एवमाभाषितं श्रुत्वा प्रियस्यानंतरं प्रिया । राजानं प्रत्युवाचाथ भार्या पतिपरायणा

ਪ੍ਰਿਯਤਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ—ਜੋ ਸਦਾ ਪਤੀ-ਪਰਾਇਣ ਸੀ—ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।

Verse 26

सत्यमुक्तं त्वया नाथ इदमाश्चर्यमुत्तमम् । यथा ते वर्तते कांत मम चित्ते तथा पुनः

ਹੇ ਨਾਥ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਓਹੀ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

Verse 27

पक्षिरूपधरः कोऽयं पृच्छते हितकारिवत् । एवमाभाषितं श्रुत्वा प्रियायाः पृथिवीपतिः

“ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?” ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀਪਤੀ (ਰਾਜਾ) …

Verse 28

बद्धांजलिपुटोभूत्वा पक्षिणं वाक्यमब्रवीत् । सुबाहुरुवाच । स्वागतं ते महाप्राज्ञ पक्षिरूपधरः प्रभो

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਸੁਬਾਹੁ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਜੋ ਪੰਛੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹੋ।”

Verse 29

शिरसा भार्यया सार्द्धं तव पादांबुजद्वयम् । नमस्करोम्यहं पुण्यमस्तु नस्त्वत्प्रसादतः

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪੁੰਨ ਤੇ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 30

भवान्कः पक्षिरूपेण पुण्यमेवं प्रभाषते । यादृशं क्रियतेकर्म पूर्वदेहेन सत्तम

ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਐਸੇ ਪੁੰਨਮਈ ਬਚਨ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਿਛਲੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ?

Verse 31

सुकृतं दुष्कृतं वापि तदिहैव प्रभुज्यते । अथ तेनात्मकं वृत्तं तस्याग्रे च निवेदितम्

ਚਾਹੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਣੀ ਘਟਨਾ-ਧਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 32

यथोक्तं कुंजलेनापि पित्रा पूर्वं श्रुतं तथा । कथयस्वात्मवृत्तांतं भवान्को मां प्रभाषते

ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਤਾਂਤ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?

Verse 33

सुबाहुं प्रत्युवाचेदं वाक्यं पक्षिवरस्तदा । विज्वल उवाच । शुकजात्यां समुत्पन्नः कुंजलोनाम मे पिता

ਤਦ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੰਛੀ ਨੇ ਸੁਬਾਹੁ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਵਿਜ੍ਵਲ ਬੋਲੇ: “ਮੈਂ ਤੋਤੇ ਦੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁੰਜਲ ਸੀ।”

Verse 34

तस्याहं विज्वलो नाम तृतीयस्तु सुतेष्वहम् । नाहं देवो न गंधर्वो न च सिद्धो महाभुज

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੀਜਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਵਿਜ੍ਵਲ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮੈਂ ਨਾ ਦੇਵ ਹਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਹੀ ਸਿੱਧ।

Verse 35

नित्यमेव प्रपश्यामि कर्म चैवं सुदारुणम् । कियत्कालं महत्कर्म साहसाकारसंयुतम्

ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਰਾਲਾ, ਜੋ ਸਾਹਸ ਤੇ ਧਿੱਠਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ?

Verse 36

करिष्यसि महाराज तन्मे कथय सांप्रतम् । सुबाहुरुवाच । वासुदेवाभिधानं यत्पूर्वमुक्तं हि ब्राह्मणैः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ। ਸੁਬਾਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਇਹ ਉਪਾਧੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਚਾਰੀ ਸੀ।

Verse 37

श्रोष्याम्यहं यदा भद्र गतिं स्वां प्राप्नुयां तदा । पुण्यात्मना भाषितं वै मुनिना संयतात्मना

ਹੇ ਭਦ੍ਰ ਪੁਰਖ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਗਾ ਜੋ ਪੁੰਨਿਆਤਮਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 38

तदाहं पातकान्मुक्तो भविष्यामि न संशयः । विज्वल उवाच । तवार्थे पृच्छितस्तातस्तेन मे कथितं च यत्

ਤਦ ਮੈਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਜ੍ਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

Verse 39

तत्तेद्याहं प्रवक्ष्यामि शाश्वतं शृणु सत्तम

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣ, ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 40

ओंअस्य श्रीवासुदेवाभिधानस्य स्तोत्रस्य नारदऋषिरनुष्टुप्छंदः । ओंकारोदेवता सर्वपातकनाशनार्थे चतुर्वर्गसाधनार्थे च जपे विनियोगः । ओंनमो भगवते वासुदेवाय इति मंत्रः । पावनं परमं पुण्यं वेदज्ञं वेदमंदिरम् । विद्याधारं भवाधारं प्रणवं वै नमाम्यहम्

ਇਸ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਨਾਮਕ ਸਤੋਤ੍ਰ ਲਈ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਓੰਕਾਰ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਜਪ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: “ਓੰ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਵ (ਓੰ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਪੁੰਨਮਈ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਹੀ ਧਾਮ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਦਾ ਆਧਾਰ।

Verse 41

निरावासं निराकारं सुप्रकाशं महोदयम् । निर्गुणं गुणसंबद्धं नमामि प्रणवं परम्

ਮੈਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਣਵ (ਓੰ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਨਿਵਾਸ-ਰਹਿਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸੁਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਮਹੋਦਯ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 42

महाकांतं महोत्साहं महामोहविनाशनम् । आचिन्वंतं जगत्सर्वं गुणातीतं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਕਾਂਤ, ਮਹੋਤਸਾਹੀ, ਮਹਾਮੋਹ-ਵਿਨਾਸਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 43

भाति सर्वत्र यो भूत्वा भूतानां भूतिवर्द्धनः । अभयं भिक्षुसंबद्धं नमामि प्रणवं शिवम्

ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਣਵ (ਓੰ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਅਭਯ ਹੈ, ਭਿਖਸ਼ੂ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੱਧ ਹੈ।

Verse 44

गायत्रीसाम गायंतं गीतं गीतप्रियं शुभम् । गंधर्वगीतभोक्तारं प्रणवं प्रणमाम्यहम्

ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਗੀਤ-ਪ੍ਰਿਯ; ਜੋ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 45

विचारं वेदरूपं तं यज्ञस्थं भक्तवत्सलम् । योनिं सर्वस्य लोकस्य ओंकारं प्रणमाम्यहम्

ਮੈਂ ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰ-ਤੱਤ, ਵੇਦ-ਸਰੂਪ; ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਤਸਲ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦਾ ਯੋਨੀ, ਅਰਥਾਤ ਮੂਲ ਸਰੋਤ।

Verse 46

तारकं सर्वभूतानां नौरूपेण विराजितम् । संसारार्णवमग्नानां नमामि प्रणवं हरिम्

ਮੈਂ ਹਰਿ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਤਾਰਕ; ਜੋ ਨੌਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ।

Verse 47

सर्वलोकेषु वसते एकरूपेण नैकधा । धामकैवल्यरूपेण नमामि प्रणवं शिवम्

ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ, ਅਨੇਕ ਨਹੀਂ। ਪਰਮ ਧਾਮ ਅਤੇ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ—ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ—ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 48

सूक्ष्मं सूक्ष्मतरं शुद्धं निर्गुणं गुणनायकम् । वर्जितं प्राकृतैर्भावैर्वेदस्थानं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੂਖਮ ਹੈ—ਸੂਖਮਤਰ ਵੀ; ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ; ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ।

Verse 49

देवदैत्यवियोगैश्च वर्जितं तुष्टिभिः सदा । दैवैश्च योगिभिर्ध्येयं तमोंकारं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਓੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਦੋਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

व्यापकं विश्ववेत्तारं विज्ञानं परमं शुभम् । शिवं शिवगुणं शांतं वंदे प्रणवमीश्वरम्

ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰਣਵ (ਓੰ) ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ, ਪਰਮ ਵਿਗਿਆਨ-ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ, ਸ਼ਿਵ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ।

Verse 51

यस्य मायां प्रविष्टास्तु ब्रह्माद्याश्च सुरासुराः । न विंदंति परं शुद्धं मोक्षद्वारं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ—ਉਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਦੁਆਰ ਹੈ।

Verse 52

आनंदकंदाय विशुद्धबुद्धये शुद्धाय हंसाय परावराय । नमोऽस्तु तस्मै गणनायकाय श्रीवासुदेवाय महाप्रभाय

ਉਸ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ—ਆਨੰਦ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਨਿਰਮਲ ਪਰਮ ਹੰਸ ਨੂੰ, ਪਰ ਅਤੇ ਅਪਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ।

Verse 53

श्रीपांचजन्येन विराजमानं रविप्रभेणापि सुदर्शनेन । गदाब्जकेनापि विराजमानं प्रभुं सदैनं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਂਚਜਨ੍ਯ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 54

यं वेदगुह्यं सगुणं गुणानामाधारभूतं सचराचरस्य । यं सूर्यवैश्वानरतुल्यतेजसं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਮਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 55

क्षुधानिधानं विमलं सुरूपमानंदमानेन विराजमानम् । यं प्राप्य जीवंति सुरादिलोकास्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਭੁੱਖਿਆਂ ਲਈ ਨਿਧਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 56

तमोघनानां स्वकरैर्विनाशं करोति नित्यं परिकर्महेतुः । उद्द्योतमानं रविदीप्ततेजसं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਸਦਾ ਘਣੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਚੱਜੇ ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿੱਪਤਿ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 57

यो भाति सर्वत्र रविप्रभावैः करोति शोषं च रसं ददाति । यः प्राणिनामंतरगः स वायुस्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸ-ਨਮੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਵਜੋਂ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

स्वेच्छानुरूपेण स देवदेवो बिभर्ति लोकान्सकलान्महीपान् । संतारणे नौरिव वर्तते यस्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਆਪਣੀ ਸੁਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

Verse 59

अंतर्गतो लोकमयः सदैव पचत्यसौ स्थावरजंगमानाम् । स्वाहामुखो देवगणस्य हेतुस्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਜੋ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾ ਕੇ ਪਰਿਪੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਗਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 60

रसैः सुपुण्यैः सकलैः सहैव पुष्णाति सौम्यो गुणदश्च लोके । अन्नानि योनिर्मल तेजसैव तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਸਭ ਉੱਤਮ ਪੁੰਨਮਈ ਰਸਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸੌਮ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਲ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਅੰਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 61

अस्त्येव सर्वत्र विनाशहेतुः सर्वाश्रयः सर्वमयः स सर्वः । विना हृषीकैर्विषयान्प्रभुंक्ते तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 62

जीवस्वरूपेण बिभर्ति लोकांस्ततः स्वमूर्तान्सचराचरांश्च । निष्केवलो ज्ञानमयः सुशुद्धस्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਜੀਵ-ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਮੂਰਤੀਆਂ—ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ—ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਪੇਖ, ਕੇਵਲ ਗਿਆਨਮਯ—ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 63

दैत्यांतकं दुःखविनाशमूलं शांतं परं शक्तिमयं विशालम् । यं प्राप्य देवा विनयं प्रयांति तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਦੁੱਖ-ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਰਮ, ਸ਼ਕਤੀਮਯ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 64

सुखं सुखांतं सुखदं सुरेशं ज्ञानार्णवं तं मुनिपं सुरेशम् । सत्याश्रयं सत्यगुणोपविष्टं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸੁਖ ਹੈ, ਸੁਖ ਦਾ ਪਰਮ ਅੰਤ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ; ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ; ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ; ਸਤਿ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਤਿ-ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ।

Verse 65

यज्ञांगरूपं परमार्थरूपं मायान्वितं मापतिमुग्रपुण्यम् । विज्ञानमेकं जगतां निवासं तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ੍ਵਭਾਵ ਪਰਮਾਰਥ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ, ਅਤਿਸ਼ਯ ਪਵਿੱਤਰ; ਜੋ ਇਕੋ ਵਿਜ਼੍ਞਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।

Verse 66

अंभोधिमध्ये शयनं हितस्य नागांगभोगे शयनं विशाले । श्रीपादपद्मद्वयमेव तस्य तद्वासुदेवस्य नमामि नित्यम्

ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਗ ਦੇ ਫਣਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਤ ਨਮਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 67

पुण्यान्वितं शंकरमेव नित्यं तीर्थैरनेकैः परिसेव्यमानम् । तत्पादपद्मद्वयमेव तस्य श्रीवासुदेवस्य अघापहं तत्

ਸ਼ੰਕਰ ਸਦਾ ਪੁੰਨਮਈ ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ; ਪਰ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਹੀ ਹਨ।

Verse 68

पादांबुजं रक्तमहोत्पलाभमंभोजसल्लिंगजयोपयुक्तम् । अलंकृतं नूपुरमुद्रिकाभिः श्रीवासुदेवस्य नमामि नित्यम्

ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਲਾਲ ਮਹਾਕਮਲ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਜਯ-ਧ੍ਵਜ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨੂਪੁਰ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।

Verse 69

देवैः सुसिद्धैर्मुनिभिः सदैव नुतं सुभक्त्या उरगाधिपैश्च । तत्पादपंकेरुहमेवपुण्यं श्रीवासुदेवस्य नमामि नित्यम्

ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਿੱਧ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਭੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 70

यस्यापि पादांभसि मज्जमानाः पूता दिवं यांति विकल्मषास्ते । मोक्षं लभंते मुनयः सुतुष्टास्तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਨੀ ਭੀ ਮੋਖਸ਼ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 71

पादोदकं तिष्ठति यत्र विष्णोर्गंगादितीर्थानि सदैव तत्र । पिबंति येद्यापि सपापदेहास्ते यांति शुद्धाः सुगृहं मुरारेः

ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲਨ ਦਾ ਜਲ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਭ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਾਪ-ਭਾਰ ਨਾਲ ਲਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਭੀ ਜੇ ਉਹ ਜਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮੁਰਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 72

पादोदकेनाप्यभिषिच्यमाना उग्रैश्च पापैः परिलिप्तदेहाः । ते यांति मुक्तिं परमेश्वरस्य तस्यैव पादौ सततं नमामि

ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਭੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਜੇ ਛਿੜਕੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ, ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 73

नैवेद्यमात्रेण सुभक्षितेन सुचक्रिणस्तस्य महात्मनस्तु । श्रीवाजपेयस्य फलं लभंते सर्वार्थयुक्ताश्च नरा भवंति

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁੰਦਰ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦਲੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 74

नारायणं तं नरकाधिनाशनं मायाविहीनं सकलं गुणज्ञम् । यं ध्यायमानाः सुगतिं प्रयांति तं वासुदेवं शरणं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਨਾਰਾਇਣ—ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਰਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਸੁਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 75

यो वंद्यस्त्वृषिसिद्धचारणगणैर्देवैः सदा पूज्यते । यो विश्वस्य विसृष्टिहेतुकरणे ब्रह्मादिदेवप्रभुः । यः संसारमहार्णवे निपतितस्योद्धारको वत्सल । स्तस्यैवापि नमाम्यहं सुचरणौ भक्त्या वरौ पावनौ

ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਗਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵਤਸਲ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਉੱਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 76

यो दृष्टो मखमंडपे सुरगणैः श्रीवामनः सामगः । सामोद्गीतकुतूहलः सुरगणैस्त्रैलोक्य एकः प्रभुः । कुर्वंतं नयनेक्षणैः शुभकरैर्निष्पापतां तद्बले । स्तस्याहं चरणारविंदयुगलं वंदे परं पावनम्

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਯੁਗਲ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਮਨ ਦੇ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਏਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਮ-ਵੇਦ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਗਾਇਕ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਮ-ਉਦਗੀਤ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਪ-ਰਹਿਤਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 77

राजंतं द्विजमंडले मखमुखे ब्रह्मश्रियाशोभितं । दिव्येनापि सुतेजसा करमयं यं चेंद्रनीलोपमम् । देवानां हितकाम्यया सुतनुजं वैरोचनस्यापि तं । याचंतं मम दीयतां त्रिपदकं वंदे प्रभुं वामनम्

ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅਗੇਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਾਜਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ; ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਦਿਵ੍ਯ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰਨੀਲ (ਨੀਲਮ) ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ-ਦੇਹ ਪੁੱਤਰ (ਬਲੀ) ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਦਿਓ।”

Verse 78

तं द्रष्टुं रविमंडले मुनिगणैः संप्राप्तवंतं दिवं । चंद्रार्कास्तमयांतरे किल पदा संच्छादयंतं तदा । तस्यैवापि सुचक्रिणः सुरगणाः प्रापुर्लयं सांप्रतं । का ये विश्वविकोशकेतमतुलं नौमि प्रभोर्विक्रमम्

ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮੁਨਿਗਣ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਗ ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਦੇ ਹੋਏ ਜਾਪੇ। ਉਸ ਸੁਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਦੇਵਗਣ ਵੀ ਹੁਣ ਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਤੁਲ ਵਿਕ੍ਰਮ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਧ੍ਵਜ ਹੈ—ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

Verse 98

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रेऽष्टनवतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਅਠਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੋਇਆ।