Adhyaya 96

Verse 1

सुबाहुरुवाच । कीदृशैः कर्मभिः प्रेत्य गच्छंति नरकं नराः । स्वर्गं तु कीदृशैः प्रेत्य तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

ਸੁਬਾਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।

Verse 2

जैमिनिरुवाच । ब्राह्मण्यं पुण्यमुत्सृज्य ये द्विजा लोभमोहिताः । कुकर्माण्युपजीवंति ते वै निरयगामिनः

ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਦਵਿਜ ਲੋਭ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਦੇ ਪੁੰਨਮਈ ਧਰਮ-ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 3

नास्तिका भिन्नमर्यादाः कंदर्पविषयोन्मुखाः । दांभिकाश्च कृतघ्नाश्च ते वै निरयगामिनः

ਨਾਸਤਿਕ, ਜੋ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਯ-ਭੋਗ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੰਭੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 4

ब्राह्मणेभ्यः प्रतिश्रुत्य न प्रयच्छंति ये धनम् । ब्रह्मस्वानां च हर्तारो नरा निरयगामिनः

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 5

पुरुषाः पिशुनाश्चैव मानिनोऽनृतवादिनः । असंबद्धप्रलापाश्च ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੁਗਲਖੋਰ ਹਨ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਹਨ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੀ, ਅਸੰਬੱਧ ਬਕਬਕ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 6

ये परस्वापहर्तारः परदूषणसूचकाः । परस्त्रीगामिनो ये च ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਘਾੜ ਕੇ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 7

प्राणिनां प्राणहिंसायां ये नरा निरताः सदा । परनिंदारता ये वै ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 8

सुकूपानां तडागानां प्रपानां च परंतप । सरसां चैव भेत्तारो नरा निरयगामिनः

ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਤਾਪਕ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਕੂਏਂ, ਤਲਾਬ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋੜਦੇ-ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 9

विपर्यस्यंति ये दाराञ्छिशून्भृत्यातिथींस्तथा । उत्सन्नपितृदेवेज्या नरा निरयगामिनः

ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਲਟਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 10

प्रव्रज्यादूषका राजन्ये चैवाश्रमदूषकाः । सखीनां दूषकाश्चैव ते वै निरयगामिनः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਵਰਗ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਜਣ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਲੰਕ ਲਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 11

आद्यं पुरुषमीशानं सर्वलोकमहेश्वरम् । न चिंतयंति ये विष्णुं ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਈਸ਼ਾਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

प्रयाजानां मखानां च कन्यानां सुहृदां तथा । साधूनां च गुरूणां च दूषका निरयगामिनः

ਜੋ ਪ੍ਰਯਾਜ ਆਦਿ ਉਪਯਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮਖ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 13

काष्ठैर्वा शंकुभिर्वापि शून्यैरश्मभिरेव वा । ये मार्गानुपरुंधंति ते वै निरयगामिनः

ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਖੂੰਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 14

सर्वभूतेष्वविश्वस्ताः कामेनार्तास्तथैव च । सर्वभूतेषु जिह्माश्च ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਛਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 15

आगतान्भोजनार्थं तु ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् । प्रतिषेधं च कुर्वंति ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਆਏ, ਜੀਵਿਕਾ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ਿਤ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 16

क्षेत्रवृत्तिगृहच्छेदं प्रीतिच्छेदं च ये नराः । आशाच्छेदं प्रकुर्वंति ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖੇਤ-ਭੂਮੀ, ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਘਰ ਛੀਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 17

शस्त्राणां चैव कर्त्तारः शल्यानां धनुषां तथा । विक्रेतारश्च राजेंद्र नरा निरयगामिनः

ਹੇ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਭਾਲੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਆਦਿ—ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 18

अनाथं विक्लवं दीनं रोगार्त्तं वृद्धमेव च । नानुकंपंति ये मूढास्ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਮੂਰਖ ਅਨਾਥ, ਵਿਹਲ, ਦਿਨ, ਰੋਗੀ-ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 19

नियमान्पूर्वमादाय ये पश्चादजितेंद्रियाः । अतिक्रामंति चांचल्यात्ते वै निरयगामिनः

ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ-ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 20

इत्येते कथिता राजन्नरा निरयगामिनः । स्वर्गलोकस्य गंतारो ये जनास्तान्निबोध मे

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਨਰਕਗਾਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ—ਕਿਹੜੇ ਜਨ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 21

सत्येन तपसा क्षांत्या दानेनाध्ययनेन च । ये धर्ममनुवर्तंते ते नराः स्वर्गगामिनः

ਸੱਚਾਈ, ਤਪੱਸਿਆ, ਖਿਮਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਅਨੁਸਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

ये च होमपरा ध्यानदेवतार्चनतत्पराः । आददाना महात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਹੋਮ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

शुचयश्च शुचौ देशे वासुदेवपरायणाः । पठंति विष्णुं गायंति ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਪਾਠ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 24

मातापित्रोश्च शुश्रूषां ये कुर्वंति सदादृताः । वर्जयंति दिवास्वप्नं ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਸਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

सर्वहिंसानिवृत्ताश्च साधुसंगाश्च ये नराः । सर्वस्यापि हिते युक्तास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 26

सर्वलोभनिवृत्ताश्च सर्वसाहाश्च ये नराः । सर्वस्याश्रयभूताश्च ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਨਿਵਿਰਤੀ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਹਰ ਪਰਖ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 27

शुश्रूषाभिस्तपोभिश्च गुरूणां मानदा नराः । प्रतिग्रहनिवृत्ता ये ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਾਨ-ਉਪਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਿਵਿਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 28

सहस्रपरिवेष्टारस्तथैव च सहस्रदाः । त्रातारश्च सहस्राणां ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 29

भयात्पापात्तपाच्छोकाद्दारिद्र्यव्याधिकर्शितान् । विमुंचंति च ये जंतूंस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਡਰ, ਪਾਪ, ਤਪ, ਸ਼ੋਕ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹਨ।

Verse 30

आत्मस्वरूपवंतश्च यौवनस्थाश्च भारत । ये वै जितेंद्रिया धीरास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਧੀਰ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 31

सुवर्णस्य च दातारो गवां भूमेश्च भारत । अन्नानां वाससां चैव ते नराः स्वर्गगामिनः

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਨ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 32

ये याचिताः प्रहृष्यंति प्रियं दत्वा वदंति च । त्यक्तदानफलेच्छाश्च ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯ ਵਸਤੂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ—ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਿਆਗ ਕੇ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

निवेशनानां धान्यानां नराणां च परंतप । स्वयमुत्पाद्य दातारः पुरुषाः स्वर्गगामिनः

ਹੇ ਪਰੰਤਪ! ਜੋ ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ, ਧਾਨ-ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 34

द्विषतामपि ये दोषान्न वदंति कदाचन । कीर्तयंति गुणान्ये च ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭੀ ਦੋਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਉਲਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

ये परेषां श्रियं दृष्ट्वा न वितप्यंति मत्सरात् । प्रहृष्टाश्चाभिनंदंति ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜਦੇ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 36

प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च श्रुतिशास्त्रोक्तमेव च । आचरंति महात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ—ਦੋਹਾਂ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਐਸੇ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 37

ये नराणां वचो वक्तुं न जानंति च विप्रियम् । प्रियवाक्यैकविज्ञातास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 38

ये नामभागान्कुर्वंति क्षुत्तृष्णा श्रमपीडिताः । हंतकारस्य कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਾਮ-ਭਾਗ (ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਨਿਯਤ ਅੰਸ਼) ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ‘ਹੰਤਕਾਰ’ ਦੇ ਕਰਤਾ ਬਣ ਕੇ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 39

वापीकूपतडागानां प्रपानां चैव वेश्मनाम् । आरामाणां च कर्तारस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਵਾਪੀਆਂ, ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਦੇ ਥਾਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਾਮ-ਉਪਵਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 40

असत्येष्वपि ये सत्या ऋजवो नार्जवेष्वपि । रिपुष्वपिहिता ये च ते नराः स्वर्गगामिनः

ਝੂਠਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਸੱਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਟੇਢਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਜੋ ਵੈਰ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 41

यस्मिन्कस्मिन्कुले जाता बहुपुत्राः शतायुषः । सानुक्रोशाः सदाचारास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਇਆਲੁ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

कुर्वंत्यवंध्यं दिवसं धर्मेणैकेन सर्वदा । व्रतं गृह्णंति ये नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਇਕੋ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 43

आक्रोशंतं स्तुवंतं च तुल्यं पश्यंति ये नराः । शांतात्मानो जितात्मानस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਨਰ ਗਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 44

ये चापि भयसंत्रस्तान्ब्राह्मणांश्च तथा स्त्रियः । सार्थान्वा परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ, ਜਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ/ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 45

गंगायां पुष्करे तीर्थे गयायां च विशेषतः । पितृपिंडप्रदातारस्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

न वशे चेंद्रियाणां च ये नराः संयमस्थिताः । त्यक्तलोभभयक्रोधास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਭ, ਭੈ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਨਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

यूका मत्कुणदंशादीन्ये जंतूंस्तुदतस्तनुम् । पुत्रवत्परिरक्षंति ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੂੰ, ਖਟਮਲ, ਮੱਛਰ ਆਦਿ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੇ ਡੰਸਣ—ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

अज्ञानाच्च यथोक्तेन विधिना संचयंति च । सर्वद्वंद्वसहा लोके ते नराः स्वर्गगामिनः

ਭਾਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੰਚਯ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦ੍ਵੰਦ ਸਹਾਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 49

ये पूताः परदारांश्च कर्मणा मनसा गिरा । रमयंति न सत्वस्थास्ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਯੰਮੀ ਹਨ—ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਰਿਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਸ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

निंदितानि न कुर्वंति कुर्वंति विहितानि च । आत्मशक्तिं विजानंति ते नराः स्वर्गगामिनः

ਜੋ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਹਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 51

एवं ते कथितं सर्वं मया तत्त्वेन पार्थिव । दुर्गतिः सद्गतिश्चैव प्राप्यते कर्मभिर्यथा

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁৰ্গਤੀ ਵੀ ਅਤੇ ਸਦਗਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

नरः परेषां प्रतिकूलमाचरन्प्रयाति घोरं नरकं सुदारुणम् । सदानुकूलस्य नरस्य जीविनः सुखावहा मुक्तिरदूरसंस्थिता

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਮੁਕਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 96

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे षण्णवतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।