Adhyaya 88

Verse 1

कुंजल उवाच । व्रतं स्तोत्रं महाज्ञानं ध्यानं चैव सुपुत्रक । मयाख्यातं तवाग्रे वै विष्णोः पापप्रणाशनम्

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਹ ਵਰਤ, ਸਤੋਤ੍ਰ, ਮਹਾਜ਼੍ਞਾਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।”

Verse 2

एवं चतुष्टयं सा हि यदा पुण्यं समाचरेत् । प्रयाति वैष्णवं लोकं देवानामपि दुर्लभम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਪੁੰਨਮਈ ਚੌਗੁਣੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 3

इतो गत्वा व्रतं वत्स दिव्यां देवीं प्रबोधय । अशून्यशयनं नाम व्रतराजं वदस्व ताम्

ਇਥੋਂ ਜਾ, ਹੇ ਵਤਸ, ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਲਈ ਜਗਾ। ਉਸਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨ’ ਨਾਮਕ ਵਰਤ-ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਦੇ—ਅਰਥਾਤ ਇਕੱਲੇ ਨਾ ਸੌਣ ਦਾ ਵਰਤ।

Verse 4

समुद्धर महापापाद्राजकन्यां यशस्विनीम् । त्वया पृष्टं मया ख्यातं पुण्यदं पापनाशनम्

ਮਹਾਪਾਪ ਤੋਂ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ। ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 5

गच्छ गच्छ महाभाग इत्युक्त्वा विरराम सः । श्रीविष्णुरुवाच । उज्ज्वलोप्येवमुक्तस्तु स पित्रा कुंजलेन हि

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਾ, ਜਾ, ਮਹਾਂਭਾਗ,” ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਕੁੰਜਲ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਜਵਲ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ…

Verse 6

प्रणम्य पादौ धर्मात्मा मातापित्रोर्महामतिः । जगाम त्वरितो राजन्प्लक्षद्वीपं स उज्ज्वलः

ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਮਤੀ ਉੱਜਵਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਰੰਤ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 7

तं गिरिं सर्वतोभद्रं नानाधातुसमाकुलम् । नानारत्नमयैस्तुंगैः शिखरैरुपशोभितम्

ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 8

नानाप्रवाहसंपूर्णैरुदकैरुज्ज्वलैर्नृप । नद्यः संति स्वच्छनीरास्तस्मिन्गिरिवरोत्तमे

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਲ ਉੱਜਲਾ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 9

किन्नरास्तत्र गायंति गंधर्वाः सुस्वरैर्नृप । अप्सरोभिः समाकीर्णं देववृंदैरुपावृतम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਮਧੁਰ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

सिद्धचारणसंघुष्टं मुनिवृंदैरलंकृतम् । नानापक्षिनिनादैश्च सर्वत्र परिनादितम्

ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਮੁਨੀ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਕੂਕ-ਕਲਰਵ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਨਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 11

एवं गिरिं समासाद्य उज्ज्वलो लघुविक्रमः । सुस्वरेणापि सा कन्या गिरौ तस्मिन्प्ररोदिति

ਇਉਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਉੱਜ੍ਵਲ ਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ, ਮਿੱਠੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਫੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 12

रोरूयमाणां स प्राज्ञो वचनं चेदमब्रवीत् । का त्वं भवसि कल्याणि कस्माद्रोदिषि सांप्रतम्

ਉਸਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਪੁਰਖ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?”

Verse 13

कमाश्रिता महाभागे केन ते विप्रियं कृतम् । समाचक्ष्व ममाद्यैव सर्वदुःखस्य कारणम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਪ੍ਰੀਤ ਕਰ ਗਿਆ? ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।

Verse 14

दिव्यादेव्युवाच । विपाको हि महाभाग कर्मणां मम सांप्रतम् । इह तिष्ठामि दुःखेन वैधव्येन समन्विता

ਦਿਵਿਆ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹਾਂ, ਵਿਧਵਾਪਣ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।”

Verse 15

भवान्को हि महाभाग कृपया मम पीडितः । पक्षिरूपधरो वत्स सोत्सवं परिभाषते

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਹੇ ਵਤਸ, ਪੰਛੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋ।

Verse 16

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं भाषितं राजकन्यया । अहं पक्षी महाभागे कृपया तव पीडितः

ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਕਹੇ ਸਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਪੰਛੀ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੀੜਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਹੈ।”

Verse 17

पक्षिरूपधरो भद्रे नाहं सिद्धो न ज्ञानवान् । रुदमानां महालापैर्भवतीं दृष्टवानिह

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਪੰਛੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਨਾ ਮੈਂ ਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਨਾ ਗਿਆਨਵਾਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।

Verse 18

ततः पृच्छाम्यहं देवि वद मे कारणं त्विह । पितुर्गेहे यथावृत्तमात्मवृत्तांतमेव हि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਇੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਾ।

Verse 19

तया निवेदितं सर्वं यथासंख्येन दुःखदम् । समासेन समाकर्ण्य उज्ज्वलस्तु महमनाः

ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ—ਹਰ ਇਕ ਬਾਤ ਦੁਖਦਾਇਕ ਸੀ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਜਵਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤਿ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 20

तामुवाच महापक्षी दिव्यादेवीं सुदुःखिताम् । यथा विवाहकाले ते भर्तारो मरणं गताः

ਮਹਾਪੰਖੀ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ, ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ?”

Verse 21

स्वयंवरनिमित्तं ते क्षयं याताश्च क्षत्रियाः । एतत्ते चेष्टितं सर्वं मया पितरि भाषितम्

ਤੇਰੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਚਰਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 22

अन्यजन्मकृतंकर्मतव पापं सुलोचने । मम पित्रा ममाग्रे तु कृपया परिभाषितम्

ਹੇ ਸੁਲੋਚਨੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਤੇਰਾ ਪਾਪਕਰਮ—ਉਸ ਦਾ ਫਲ—ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 23

तेन दोषेण संपुष्टा लिप्ता जाता वरानने । एतावत्कारणं सर्वं तातेन परिभाषितम्

ਉਸ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਐਸੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਣ ਇਤਨੇ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ।

Verse 24

पूर्वकर्मविपाकं तु भुंक्ष्व त्वं च समाश्वस । एवं सा भाषितं तस्य श्रुत्वा कन्योज्ज्वलस्य तत्

“ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤੂੰ ਭੋਗ; ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੁ।” ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਨ੍ਯੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ—ਉਜਲੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਕੁਮਾਰੀ—…

Verse 25

प्रत्युवाच महात्मानं ब्रुवंतं पक्षिणं पुनः । प्रणता दीनया वाचा कुरु पक्षिन्कृपां मम

ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਦਿਨਤਾ ਭਰੀ ਕਰੁਣ ਵਾਣੀ ਨਾਲ, ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੀ: “ਹੇ ਪੰਛੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।”

Verse 26

कथयस्व प्रसादेन तस्य पापस्य निष्कृतिम् । प्रायश्चित्तं सुपुण्यं च मम पातकशोधनम्

ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਦੱਸੋ—ਐਸਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਜੋ ਮਹਾ-ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਾਤਕ ਨੂੰ ਧੋ ਦੇਵੇ।

Verse 27

येन व्रजाम्यहं पुण्यं विशुद्धाधौतकल्मषा । प्रायश्चित्तं महाभाग वद मे त्वं प्रसादतः

ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਲਮਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੁਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ।

Verse 28

उज्ज्वल उवाच । तवार्थं तु महाभागे पितरं पृष्टवानहम् । समाख्यातमतः पित्रा प्रायश्चित्तमनुत्तमम्

ਉੱਜਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 29

तत्त्वं कुरु महाभागे सर्वपातकशोधनम् । ध्यायस्व हि हृषीकेशं शतनामजपस्व च

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਤੱਤਵ ਨੂੰ ਕਰ—ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਜੋ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਤਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਵੀ ਕਰ।

Verse 30

भव ज्ञानपरा नित्यं कुरु व्रतमनुत्तमम् । अशून्यशयनं पुण्यं व्रतं पापप्रणाशकम्

ਸਦਾ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹੁ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਅਨੁੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ। ‘ਅਸ਼ੂਨ੍ਯ-ਸ਼ਯਨ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

समाचष्ट स धर्मात्मा सर्वज्ञानप्रकाशकम् । ज्ञानं स्तोत्रं व्रतं ध्यानं विष्णोश्चैव महात्मनः

ਤਦ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਭ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ, ਸਤੁਤੀ-ਸਤੋਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ-ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਿਆਨ—ਸਭ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।

Verse 32

विष्णुरुवाच । तस्मात्सा हि प्रजग्राह संस्थिता निर्जने वने । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्ता संजाता तपसि स्थिता

ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਇਕਾਂਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਉਹ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

Verse 33

व्रतं चक्रे जिताहारा निराधारा सुदुःखिता । कामक्रोधविहीना सा वर्गं संयम्य नित्यशः

ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ—ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ; ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਦੇ, ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ। ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਰਹੀ।

Verse 34

इंद्रियाणां महाराज महामोहं निरस्य सा । अब्दे चतुर्थके प्राप्ते सुप्रसन्नो जनार्दनः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਮਹਾਮੋਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਚੌਥਾ ਵਰ੍ਹਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 35

तस्यै वरं दातुकामश्चायातो वरनायकः । तस्यै संदर्शयामास स्वरूपं वरदः प्रभुः

ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਕਿਰਪਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਦਰਸਾਇਆ।

Verse 36

सूत उवाच । इंद्रनीलघनश्यामं शंखचक्रगदाधरम् । सर्वाभरणशोभाढ्यं पद्महस्तं महेश्वरम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਇੰਦਰਨੀਲ ਵਰਗੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਜਿਹਾ ਸ਼ਿਆਮ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ; ਸਭ ਅਭਰਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਦਿਪਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਧਾਰੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।”

Verse 37

बद्धांजलिपुटा भूत्वा वेपमाना निराश्रया । उवाच गद्गदैर्वाक्यैः प्रणता मधुसूदनम्

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਗਲਾਘੁੱਟੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।

Verse 38

तेजसा तव दिव्येन स्थातुं शक्नोमि नैव हि । दिव्यरूपो भवेः कस्त्वं कृपया मम चाग्रतः

ਤੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਸਵਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਦੇ।

Verse 39

कथयस्व प्रसादेन किमत्र तव कारणम् । सर्वमेव प्रसादेन प्रब्रवीहि महामते

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ—ਇਸ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 40

देवमेवं विजानामि तेजसा इंगितैस्तव । ज्ञानहीना जगन्नाथ न जाने रूपनामनी

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸੁਖਮ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 41

किं ब्रह्मा वा भवान्विष्णुः किं वा शंकर एव हि । एवमुक्त्वा प्रणम्यैवं दंडवद्धरणीं गता

“ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ? ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।

Verse 42

तामुवाच जगन्नाथः प्रणतां राजनंदिनीम् । श्रीभगवानुवाच । त्रयाणामपि देवानामंतरं नास्ति शोभने

ਜਗੰਨਾਥ ਨੇ ਨਮ੍ਰ ਹੋਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।”

Verse 43

ब्रह्मा समर्चितो येन शंकरो वा वरानने । तेनाहमर्चितो नित्यं नात्र कार्या विचारणा

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵੀ—ਉਸ ਨੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 44

एतौ ममाभिन्नतरौ नित्यं चापि त्रिरूपवान् । अहं हि पूजितो यैश्च तावेतौ तैः सुपूजितौ

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅਭਿੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 45

अहं देवो हृषीकेशः कृपया तव चागतः । स्तवेनानेन पुण्येन व्रतेन नियमेन च

ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਪੁੰਨਮਈ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਤ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 46

संजाता कल्मषैर्हीना वरं वरय शोभने । दिव्यादेव्युवाच । विजयस्व हृषीकेश कृष्णक्लेशापहारक

ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਾਪ-ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ; ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਵਰ ਮੰਗ—ਸਰਵੋਤਮ ਵਰ ਚੁਣ। ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼—ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਲੇਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲੇ।”

Verse 47

नमामि चरणद्वंद्वं मामुद्धर सुरेश्वर । वरं मे दातुकामोऽसि चक्रपाणे प्रसीद मे

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈਂ; ਹੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।

Verse 48

आत्मपादयुगस्यापि भक्तिं देहि ममानघ । दर्शयस्व जगन्नाथ मोक्षमार्गं निरामयम्

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼। ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਲ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾ।

Verse 49

दासत्वं देहि वैकुंठ यदि तुष्टो जनार्दन । श्रीभगवानुवाच । एवमस्तु महाभागे गच्छ निर्धूतकल्मषा

ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਦਾਸਤਾ ਬਖ਼ਸ਼। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ; ਜਾ, ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 50

वैष्णवं परमं लोकं दुर्लभं योगिभिः सदा । गच्छ गच्छ परं लोकं प्रसादान्मम सांप्रतम्

ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਲੋਕ ਸਦਾ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਾ, ਜਾ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।

Verse 51

एवमुक्ते ततो वाक्ये माधवेन महात्मना । दिव्यादेवी अभूद्दिव्या सूर्यतेजः समप्रभा

ਇਉਂ ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਧਵ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੇਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ।

Verse 52

पश्यतां सर्वलोकानां दिव्याभरणभूषिता । दिव्यमालान्विता सा च दिव्यहारविलंबिनी

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਟਕਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ।

Verse 53

गता सा वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । पुनः पक्षी समायातः स्वगृहं हर्षसंयुतः

ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜੋ ਦਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਛੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮੁੜ ਆਇਆ।

Verse 54

तत्सर्वं कथयामास पितरं प्रति सत्तमः

ਤਦ ਉਹ ਸਤਪੁਰਖ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 88

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रेऽष्टाशीतितमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।