Adhyaya 84

Verse 1

सुकर्मोवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं पापनाशनम् । पुत्राणां तारकं दिव्यं बहुपुण्यप्रदायकम्

ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ—ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਤਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ययातिचरितं श्रुतम् । पूरुणाप्तं महद्राज्यं दुर्गतिं गतवांस्तुरुः

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਦਾ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਉਦਾਹਰਨ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਤੁਰੂ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 3

पितृप्रसादात्कोपाच्च यथा जातं तथा पुनः । पुत्राणां तारकं पुण्यं यशस्यं धनधान्यदम्

ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ—ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪੁੰਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 4

शापयुक्ताविमौ चोभौ तुरुश्च यदुरेव च । पितृमातृसमं नास्ति अभीष्टफलदायकम्

ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਤੁਰੂ ਅਤੇ ਯਦੂ—ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹੀ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ।

Verse 5

साभिलाषेण भावेन पिता पुत्रं समाह्वयेत् । माता च पुत्रपुत्रेति तस्य पुण्यफलं शृणु

ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਏ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ ‘ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦੇ—ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸੁਣ।

Verse 6

समाहूतो यथा पुत्रः प्रयाति मातरं प्रति । यो याति हर्षसंयुक्तो गंगास्नानफलं लभेत्

ਜਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਕੋਈ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

पादप्रक्षालनं यस्तु कुरुते च महायशाः । सर्वतीर्थफलं भुंक्ते प्रसादात्तु तयोः सुतः

ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ੀ! ਜੋ ਕੋਈ (ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ) ਪੈਰ ਧੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਹੀ ਲਾਭ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

अंगसंवाहनाच्चान्यदश्वमेधफलं लभेत् । भोजनाच्छादनस्नानैर्गुरुं यः पोषयेत्सुतः

ਗੁਰੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਭੋਜਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਨਾਨ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

पृथ्वीदानसमं पुण्यं तत्पुत्रे हि प्रजायते । सर्वतीर्थमयी गंगा तथा माता न संशयः

ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 10

बहुपुण्यमयः सिंधुर्यथा लोके प्रतिष्ठितः । अस्मिल्लोंके पिता तद्वत्पुराणकवयो विदुः

ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੁ ਨਦੀ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਰਾਣਕ ਕਵਿ-ਮੁਨੀ ਉਸੇ ਮਰਤਬੇ ਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

Verse 11

सुकर्मोवाच । भ्रंशते क्रोशते यस्तु पितरं मातरं पुनः । स पुत्रो नरकं याति रौरवाख्यं न संशयः

ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੀਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰੌਰਵ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 12

मातरं पितरं वृद्धौ गृहस्थो यो न पोषयेत् । स पुत्रो नरकं याति वेदनां प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵੇਦਨਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 13

कुत्सते पापकर्ता यो गुरुं पुत्रः सुदुर्मतिः । निष्कृतिर्नैव दृष्टा वै पुराणैः कविभिः कदा

ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।

Verse 14

एवंज्ञात्वाह्यहंविप्रपूजयामिदिनेदिने । मातरं पितरं नित्यं भक्त्या नमितकंधरः

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਗਰਦਨ ਨਿਵਾ ਕੇ।

Verse 15

कृत्याकृत्यं वदेच्चैव समाहूय गुरुर्मम । तत्करोम्यविचारेण शक्त्या स्वस्य च पिप्पल

ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਪਿੱਪਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਲੰਬ ਦੇ ਉਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 16

तेन मे परमं ज्ञानं संजातं गतिदायकम् । एतयोश्च प्रसादेन संसारे परिवर्तते

ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਾਲ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 17

यच्चकिंचित्प्रकुर्वंति मानवा भुवि संस्थिताः । गृहस्थस्तदहं जाने यच्च स्वर्गे प्रवर्तते

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

Verse 18

नागानां च इहस्थोपि चारं जानामि पिप्पल । एतयोश्च प्रसादाच्च त्रैलोक्यं मम वश्यताम्

ਹੇ ਪਿੱਪਲ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ।

Verse 19

गतं विद्याधरश्रेष्ठ भवानर्चतु माधवम् । विष्णुरुवाच । एवं संचोदितस्तेन पिप्पलो हि स्वकर्मणा

“ਜਾ, ਹੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ।” ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਪਲ—ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ—ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।”

Verse 20

आनम्य तं द्विजश्रेष्ठं लज्जितोऽपि दिवं ययौ । सुकर्मासोऽपि धर्मात्मा गुरुं शुश्रूषते नृप

ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਲੱਜਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਕਰਮਾਸ ਭੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸ਼ੁਸ਼ਰੂਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 21

एतत्ते सर्वमाख्यातं पितृतीर्थानुगं मया । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद वेन महामते

ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਬੋਲ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵੇਨ।

Verse 84

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, “ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।