Adhyaya 82

Verse 1

सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना

ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਾ ਇਉਂ ਹੀ ਮਨਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਰਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 2

किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਮਤੇ! ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 3

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम

ਮੈਂ ਚੰਚਲਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦੀ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ।

Verse 4

अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः

ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ—ਹੇ ਰਾਜਰਾਜੇਂਦ੍ਰ!—ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਅਕਰਤਵ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।

Verse 5

लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः

ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹਨ।

Verse 6

तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ—ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼, ਪਾਪ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 7

एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा

ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਧਾਰਣ ਸੰਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ; ਵੱਡੇ ਭਯ ਨਾਲ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ।

Verse 8

त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿੰਤਾ ਤਿਆਗ ਦੇ; ਤੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਉਪਜੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 9

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਣ ਲੈ।”

Verse 10

मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति

ਹੇ ਮਨ-ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨ-ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਭੰਗ ਹੋਵੇਗਾ—ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਿਨ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 11

त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने

ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਯਮ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਰੇਗਾ; ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 12

एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्

ਇਉਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ—ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਉਮਰ ਦੀ ਪੱਕਤਾ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ।

Verse 13

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया

ਆ, ਆ—ਹੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ! ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਧਰਮ ਤੂੰ ਯਥਾਵਤ ਪਾਲਿਆ ਹੈ।

Verse 14

जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्

ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਜਰਾ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਤਾਰੁਣ੍ਯ ਮੁੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ—ਖਜ਼ਾਨੇ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 15

आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰ—ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਿੰਡਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 16

प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਪਰਿਪਾਲਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 17

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਵਤਸ, ਤੂੰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰ।

Verse 18

भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਪਾਲਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ! ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਭਾਲ ਕਰ।

Verse 19

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव

ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਧਨ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸੰਪੂਜਿਤ ਕਰ। ਤੂੰ ਚਰ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦਾਨ-ਪਰਾਇਣ ਬਣ।

Verse 20

भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत

ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਵਨਿਯਮ ਰਹਿ; ਇਹ ਸਦਾ ਸੁਪੰਡਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਹਿ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾ।

Verse 21

विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕਰੀਏ? ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਯੋਗ ਪਾਤਰਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ, ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹ ਕਰ।

Verse 22

यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने

ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰ; ਸਦਾ ਪੁੰਨਾਤਮਾ ਤੇ ਧਰਮੀ ਰਹੁ। ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸਭ ਕੰਟਕ—ਉਪਦ੍ਰਵੀ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਕੁਚਲ ਦੇ।

Verse 23

प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक

ਹਰ ਦਿਨ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਅਰਪਣ ਕਰ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸੁਖ ਕਰਨਾ ਤੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਲ ਤੇ ਪੋਸ਼।

Verse 24

स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा

ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ; ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ। ਪਰਾਏ ਧਨ-ਵਸਤੂ ਉੱਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਨਾ ਧਰ; ਸਦਾ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਤਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ।

Verse 25

वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव

ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਲੀਨ ਰਹੁ। ਇਉਂ ਹੀ ਸਦਾ ਕਰ, ਹੇ ਵਤਸ; ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਜਾ।

Verse 26

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा

ਹੇ ਵਤਸ, ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੁ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਨਾਲ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹੁ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਾ ਦੌੜ।

Verse 27

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्

ਇਉਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਨੰਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਠੀਕ ਥਾਂ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਸਤ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः

ਆਪਣੀ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਤੀਪਤੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 82

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਬਿਆਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।