Adhyaya 79
Bhumi KhandaAdhyaya 7941 Verses

Adhyaya 79

Yayāti Ensnared by Desire: Gandharva Marriage, Aśvamedha, and the Demand to See the Worlds

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸੌਤਣਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਸਾਕਸੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੱਖੇ ਰੂਪਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਦਾ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਅਸ਼੍ਰੁਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ-ਵਿਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਉਹ ਕਾਮ-ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ‘ਗਰਭ-ਇੱਛਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਹ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਤਿਆਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਦਾਨ ਕਰਕੇ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਅਦਭੁਤ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੰਭਵ-ਅਸੰਭਵ, ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ, ਦਾਨ ਤੇ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

विशालोवाच । शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते

ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਵੀ ਹੈ—ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।”

Verse 2

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः

ਤਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈਂ?

Verse 3

ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਹੈਂ; ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾ-ਚੰਦਨ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 4

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਸਪਤਨੀ’ ਹਨ। ਅੱਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਣਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।

Verse 5

रूपतेजः समायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम् । न वरं तादृशं कांतं सपत्नीविषसंयुतम्

ਸੌੰਦਰਯ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪਿਆਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਵਰ ਨਹੀਂ; ਐਸਾ ਕਾਂਤ, ਜੋ ਸਪਤਨੀ ਦੀ ਵੈਰ-ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੱਚਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਹੀਂ।

Verse 6

तस्मान्न मन्यते कांतं भवंतं गुणसागरम् । राजोवाच । देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਕਾਂਤ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

Verse 7

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्वधर्मसमन्वितम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव कायस्य भूपते

ਅਸ਼੍ਰੁਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਦੀ ਭੋਗਤਾ ਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦੇਹ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰিণੀ ਵੀ।”

Verse 8

यद्यद्वदाम्यहं भूप तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवम् । इत्यर्थे मम देहि स्वं करं त्वं धर्मवत्सल

ਹੇ ਭੂਪ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਕਾਰਜ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਹੱਥ ਮੈਨੂੰ ਦੇਹ (ਸਹਿਮਤੀ ਵਜੋਂ)।

Verse 9

बहुधर्मसमोपेतं चारुलक्षणसंयुतम् । राजोवाच । अन्य भार्यां न विंदामि त्वां विना वरवर्णिनि

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੁਭਗਾ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।”

Verse 10

राज्यं च सकलामुर्वीं मम कायं वरानने । सकोशं भुंक्ष्व चार्वंगि एष दत्तः करस्तव

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ—ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਸਮੇਤ—ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੋਗ। ਹੇ ਸੁਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਹੈ (ਵਿਵਾਹ ਲਈ)।

Verse 11

यदेव भाषसे भद्रे तदेवं तु करोम्यहम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अनेनापि महाभाग तव भार्या भवाम्यहम्

“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਹੇਂਗੀ, ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।” ਅਸ਼੍ਰੁਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਬਣਾਂਗੀ।”

Verse 12

एवमाकर्ण्य राजेंद्रो हर्षव्याकुललोचनः । गांधर्वेण विवाहेन ययातिः पृथिवीपतिः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਹर्ष ਨਾਲ ਡੋਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀਪਤੀ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਵਾਹ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 13

उपयेमे सुतां पुण्यां मन्मथस्य नरोत्तम । तया सार्द्धं महात्मा वै रमते नृपनंदनः

ਉਹ ਨਰੋਤਮ ਮਦਨਦੇਵ ਦੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਬੈਠਾ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 14

सागरस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च । पर्वतेषु च रम्येषु सरित्सु च तया सह

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਤਟਾਂ ਤੇ ਵੀ—ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਹਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 15

रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च

ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਤੀਪਤੀ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ (ਸਾਲ) ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 16

भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच । एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਭੂਪ ਯਯਾਤੀ ਬਾਰੇ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯਯਾਤੀ ਉਸ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 17

कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच । एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਕੰਦರ್ಪ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ—ਸੁਕਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਿੱਪਲ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀਪਤੀ ਯਯਾਤੀ, ਵਰਣਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 18

तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया

ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਣੀ ਕਾਮਨਾ, ਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮੋਹ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਭੇਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 19

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਾਮਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਮੋਹਿਤ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਝੁਕਿਆ ਖੜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ।

Verse 20

अश्रुबिंदुमत्युवाच । संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते

ਅਸ਼੍ਰੁਬਿੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕਾਂਤ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੋਹਦ (ਗਰਭ ਦੀ ਲਾਲਸਾ) ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਇਹ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ, ਜੋ ਸਭ ਯਜ੍ਞਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਕਰੋ।”

Verse 21

राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਾਜ-ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।”

Verse 22

समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਮਿਤਕੰਧਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 23

तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः

ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਮਿਤਕੰਧਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਣੀ, ਹੁਕਮ ਦਿਓ; ਤੁਹਾਡੇ ਬੁਲਾਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 24

किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच । अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक

“ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ? ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਪੁੱਤਰਕ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸੰਭਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰ।”

Verse 25

समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः

ਪੁੰਨਵਾਨ ਦਵਿਜਾਂ, ਰਿਤਵਿਜ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੂਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜੀ ਪਰਮਧਾਰਮਿਕ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 26

सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਮ-ਕਨਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸੁਦੀਕਸ਼ਾ ਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 27

अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਵਾਟੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਤੇ ਅਨੰਤ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 28

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्

ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਸੀ। ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 29

अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने

ਹੇ ਬਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਹੋਰ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇਗਾ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸੌਖਾ ਜਾਂ ਔਖਾ, ਮੈਂ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 30

सुकर्मोवाच । इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ

ਸੁਕਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਭੂਪਾਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਲਾਲਸਾ ਜਾਗੀ ਹੈ—ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿਓ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ।”

Verse 31

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਇੰਦਰਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ—ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਿਯ—ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 32

दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ।

Verse 33

साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने

ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ! ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਗਤਿ ਵਾਲੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਪੁੰਨਮਈ ਬਚਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ। ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਚੰਚਲਪਣ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕੌਤੁਹਲ ਕਰਕੇ (ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ)।

Verse 34

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਸਾਧ੍ਯ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਪੁੰਨ-ਦਾਨ ਨਾਲ, ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 35

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਬਚਨ—ਭਾਵੇਂ ਅਸਾਧ੍ਯ ਜਾਪੇ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 36

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्

ਇਸ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਇਸੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੈਂ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ—ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੋਵੇ—ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 37

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ—ਹੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਦੱਸ ਉਹ ਕੀ ਹੈ।

Verse 38

देव्युवाच । अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕਦੇ ਸਾਧ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 39

तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः

ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਤਪੱਸਿਆ, ਯਸ਼, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ—ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ।

Verse 40

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज

ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਬਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤੇਜ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਿਯ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 79

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅੰਦਰ—ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।