Adhyaya 73

Verse 1

पिप्पल उवाच । गते तस्मिन्महाभागे दूत इंद्रस्य वै पुनः । किं चकार स धर्मात्मा ययातिर्नहुषात्मजः

ਪਿੱਪਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੂਤ ਫਿਰ ਆਇਆ। ਤਦ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?

Verse 2

सुकर्मोवाच । तस्मिन्गते देववरस्य दूते स चिंतयामास नरेंद्रसूनुः । आहूय दूतान्प्रवरान्स सत्वरं धर्मार्थयुक्तं वच आदिदेश

ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਦੇਵੋਤਮ ਦੇ ਦੂਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਨਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬਚਨ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।

Verse 3

गच्छंतु दूताः प्रवराः पुरोत्तमे देशेषु द्वीपेष्वखिलेषु लोके । कुर्वंतु वाक्यं मम धर्मयुक्तं व्रजंतु लोकाः सुपथा हरेश्च

ਹੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ! ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੂਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਣ। ਮੇਰਾ ਧਰਮ-ਯੁਕਤ ਬਚਨ ਸੁਣਾਵਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਸੁਪਥ—ਹਰੀ ਦੇ ਮਾਰਗ—ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ।

Verse 4

भावैः सुपुण्यैरमृतोपमानैर्ध्यानैश्च ज्ञानैर्यजनैस्तपोभिः । यज्ञैश्च दानैर्मधुसूदनैकमर्चंतु लोका विषयान्विहाय

ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ—ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ।

Verse 5

सर्वत्र पश्यंत्वसुरारिमेकं शुष्केषु चार्द्रेष्वपि स्थावरेषु । अभ्रेषु भूमौ सचराचरेषु स्वीयेषु कायेष्वपि जीवरूपम्

ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ—ਸੁੱਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਨਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ।

Verse 6

देवं तमुद्दिश्य ददंतु दानमातिथ्यभावैः परिपैत्रिकैश्च । नारायणं देववरं यजध्वं दोषैर्विमुक्ता अचिराद्भविष्यथ

ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿਓ—ਆਤਿਥ੍ਯ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ। ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 7

यो मामकं वाक्यमिहैव मानवो लोभाद्विमोहादपि नैव कारयेत् । स शास्यतां यास्यति निर्घृणो ध्रुवं ममापि चौरो हि यथा निकृष्टः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਿਰਦਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੰਡ ਪਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਨੀਚ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।

Verse 8

आकर्ण्य वाक्यं नृपतेश्च दूताःसंहृष्टभावाः सकलां च पृथ्वीम् । आचख्युरेवं नृपतेः प्रणीतमादेशभावं सकलं प्रजासु

ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਵ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ।

Verse 9

विप्रादिमर्त्या अमृतं सुपुण्यमानीतमेवं भुवि तेन राज्ञा । पिबंतु पुण्यं परिवैष्णवाख्यं दोषैर्विहीनं परिणाममिष्टम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਰਤਭੋਗੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ ਨੂੰ ਪੀਣ—‘ਸਰਵ-ਵੈਸ਼ਣਵ’ ਨਾਮਕ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 10

श्रीकेशवं क्लेशहरं वरेण्यमानंदरूपं परमार्थमेवम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਲੋਕ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ—ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ, ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਵਰੇਣਯ, ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਨਾਸਕ ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।

Verse 11

सखड्गपाणिं मधुसूदनाख्यं तं श्रीनिवासं सगुणं सुरेशम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ—ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨਾਮਕ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖਡਗ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਗੁਣ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ। ਦੋਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵ-ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

श्रीपद्मनाथं कमलेक्षणं च आधाररूपं जगतां महेशम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਸ਼੍ਰੀ ਪਦ੍ਮਨਾਥ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ—ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਮਹਾਨ ਈਸ਼—ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਦੋਸ਼ ਹਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵ-ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਕ ਸਭ ਪੀਣ।

Verse 13

पापापहं व्याधिविनाशरूपमानंददं दानवदैत्यनाशनम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਇਹ ਪਾਪ ਹਰਦਾ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ, ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵ-ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣ।

Verse 14

यज्ञांगरूपं चरथांगपाणिं पुण्याकरं सौख्यमनंतरूपम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇੱਥੇ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ—ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅੰਗ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ। ਦੋਸ਼ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੀਣ।

Verse 15

विश्वाधिवासं विमलं विरामं रामाभिधानं रमणं मुरारिम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਲੋਕ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ—ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਆਸਰਾ, ਅੰਤਿਮ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਹੈ; ਜੋ “ਰਾਮ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਰਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ।

Verse 16

आदित्यरूपं तमसां विनाशं बंधस्यनाशं मतिपंकजानाम् । नामामृतं दोषहरं सुराज्ञा आनीतमस्त्येव पिबंतु लोकाः

ਇਹ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸਕ; ਬੰਧਨ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਖਿੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਦੇਵਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣ।

Verse 17

नामामृतं सत्यमिदं सुपुण्यमधीत्य यो मानव विष्णुभक्तः । प्रभातकाले नियतो महात्मा स याति मुक्तिं न हि कारणं च

ਇਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ—ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤ ਹੋ ਕੇ—ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਨਿਯਮਤ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 73

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययाति । चरिते त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ਪਿਤ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।