Adhyaya 70
Description of Yama’s Torments and the Discernment of Sin and Merit
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਤਲੀ ਯਮਲੋਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਠੋਰ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਦੇ ਕਥਨ-ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਪਾਪੀਆਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਤਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ—ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ, ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਣਾ, ḍākinīਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤੜਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ, ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਜਾਣਾ ਆਦਿ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ “ਵੱਡੇ ਤਰਾਜੂ” ਰਾਹੀਂ ਨਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ—ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹਵਾਵਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਵਜ੍ਰਪਾਤ, ਉਲਕਾਵਾਂ, ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧੂੜ-ਤੂਫ਼ਾਨ—ਵਾਂਗੂਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਣ੍ਯ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਭੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ-ਸ਼ਿਖਿਆ ਵੇਣ/ਪਿਤ੍ਰ-ਤੀਰਥ/ਯਯਾਤੀ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਕਥਾ-ਪਰਿਪ੍ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਗੂੰਥੀ ਹੋਈ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
मातलिरुवाच । यमपीडां प्रवक्ष्यामि महातीव्रां सुदारुणाम् । भुंजंति पापिनः सर्वे क्रूरास्ते ब्रह्मघातकाः
ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਯਮ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਅਤਿ ਤੀਬਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਪੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਰਦਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ ਹਨ।”
Verse 2
क्वचित्पापाः प्रपच्यंते तीव्रेण करिषाग्निना । क्वचित्सिंहैर्वृकैर्व्याघ्रैर्दंशैः कीटैश्च दारुणैः
ਕਿਤੇ ਪਾਪੀ ਤਿੱਖੀ ਕਰੀਸ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਤੇ ਸਿੰਹਾਂ, ਭੇੜੀਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਡੰਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੜਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 3
क्वचिन्महाजलौकोभिः क्वचिदाजगरैः पुनः । मक्षिकाभिश्च रौद्राभिः क्वचित्सर्पैर्विषोल्बणैः
ਕਿਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੌਕਾਂ ਹਨ; ਕਿਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਅਜਗਰ ਹਨ; ਕਿਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਘਾਤਕ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਹਨ।
Verse 4
मत्तमातंगयूथैश्च बलोत्कृष्टैः प्रमाथिभिः । पंथानमुल्लिखद्भिश्च तीक्ष्णशृंगमहावृषैः
ਅਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ—ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵੀ—ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਬਲਦਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 5
महाशृंगैश्च महिषैर्दुष्टगात्रप्रबाधकैः । डाकिनीभिश्च रौद्राभिर्विकरालैश्च राक्षसैः
ਵੱਡੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਿਸਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਤੜਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਡਾਕਿਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਵਿਕਰਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ।
Verse 6
व्याधिभिश्च महाघोरैः पीड्यमाना व्रजंति ते । महातुलां समारूढा दह्यमाना दवानले
ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਤਿ ਘੋਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਨ ਤਰਾਜੂ (ਨਿਆਂ) ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਾਵਾਨਲ ਵਰਗੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ।
Verse 7
महावेगप्रधूतास्ते महाचंडेन वायुना । महापाषाणवर्षेण भिद्यमानाश्च सर्वतः
ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਮਹਾਚੰਡ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਛਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 8
पतद्भिर्वज्रनिर्घोषैरुल्कापातैश्च दारुणैः । प्रदीप्तांगारवर्षेण हन्यमाना व्रजंति ते
ਗੱਜਦੇ ਵਜ੍ਰਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਉਲਕਾ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੜਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ—ਕੁੱਟੇ ਤੇ ਤੜਪਾਏ ਹੋਏ।
Verse 9
महता पांसुवर्षेण पूर्यमाणा यमं गताः । ये नराः पापकर्माणः पापं भुंजंति दारुणम्
ਮਹਾਂ ਧੂੜ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਤੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਾਪਕਰਮੀ ਨਰ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
Verse 10
एवं पापविशेषेण पापिष्ठाः पापकारकाः । नरकं प्रतिभुंजंति बहुपीडासमाकुलम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਰੀਤਾ ਕਰਕੇ, ਅਤਿ ਪਾਪੀ—ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਅਨੇਕਾਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
Verse 11
एतत्ते सर्वमाख्यातं विवेकं पुण्यपापयोः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रमनुत्तमम्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਅਨੁੱਤਮ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਆਂ?
Verse 70
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययाति । चरिते सप्ततितमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪਿਤ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ—ਸੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।