Adhyaya 67

Verse 1

। ययातिरुवाच । अस्मद्भाग्यप्रसंगेन भवतो दर्शनं मम । संजातं शक्रसंवाह एतच्छ्रेयो ममातुलम्

ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸੁਖਦ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਭਾ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤੁਲ ਕਲਿਆਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 2

मानवा मर्त्यलोके च पापं कुर्वंति दारुणम् । तेषां कर्मविपाकं च मातले वद सांप्रतम्

ਮਨੁੱਖ ਮਰਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਤਲੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪੱਕਣ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

Verse 3

मातलिरुवाच । श्रूयतामभिधास्यामि पापाचारस्य लक्षणम् । श्रुते सति महज्ज्ञानमत्रलोके प्रजायते

ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਪਾਪਾਚਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੁਣਿਆਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 4

वेदनिंदां प्रकुर्वंति ब्रह्माचारस्य कुत्सनम् । महापातकमेवापि ज्ञातव्यं ज्ञानपंडितैः

ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਤਕ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਜਾਣਨ।

Verse 5

साधूनामपि सर्वेषां यः पीडां हि समाचरेत् । महापातकमेवापि प्रायश्चित्ते न हि व्रजेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਧਰਮੀ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਪਾਤਕ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

Verse 6

कुलाचारं परित्यज्य अन्याचारं व्रजंति च । एतच्च पातकं घोरं कथितं कृत्यवेदिभिः

ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲੋਕ ਹੋਰ (ਅਨੁਚਿਤ) ਆਚਾਰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਰਤਵ੍ਯ-ਵੇਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੋਰ ਪਾਤਕ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 7

मातापित्रोश्च यो निंदां ताडनं भगिनीषु च । पितृस्वसृनिंदनं च तदेव पातकं ध्रुवम्

ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪ ਹੈ।

Verse 8

संप्राप्ते श्राद्धकालेपि पंचक्रोशांतरेस्थितम् । जामातरं परित्यज्य तथा च दुहितुः सुतम्

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਵੀ, ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਜਾਮਾਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

स्वसारं चैव स्वस्रीयं परित्यज्य प्रवर्तते । कामात्क्रोधाद्भयाद्वापि अन्यं भोजयते यदा

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਭੈ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਤ ਆਚਰਨ ਹੈ।

Verse 10

पितरो नैव भुंजंति देवाश्चैव न भुंजते । एतच्च पातकं तस्य पितृघातसमं कृतम्

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਪਾਪ ਉਸ ਲਈ ਪਿਤ੍ਰਘਾਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 11

दानकालेपि संप्राप्ते आगते ब्राह्मणे किल । भूरिदानं परित्यज्य कतिभ्यो हि प्रदीयते

ਦਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 12

एकस्मै दीयते दानमन्येभ्योपि न दीयते । एतच्च पातकं घोरं दानभ्रंशकरं स्मृतम्

ਜੇ ਦਾਨ ਇਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਘੋਰ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 13

यजमानगृहे सेवा संस्थितान्ब्राह्मणान्निजान् । परित्यज्य हि यद्दानं न दानस्य च लक्षणम्

ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਨਹੀਂ—ਦਾਨ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੀ ਨਹੀਂ।

Verse 14

समाश्रितं हि यं विप्रं धर्माचारसमन्वितम् । सर्वोपायैः सुपुष्येत्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮਾਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ।

Verse 15

न गणयेन्मूर्खं विद्वांसं पोष्यो विप्रः सदा भवेत् । सर्वैः पुण्यैः समायुक्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਸਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪੁੰਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

तं समभ्यर्च्य विद्वांसं प्राप्तं विप्रं सदार्हयेत् । तं हि त्यक्त्वा ददेद्दानमन्यस्मै ब्राह्मणाय वै

ਆਏ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।

Verse 17

दत्तं हुतं भवेत्तस्य निष्फलं नात्र संशयः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चापि चतुर्थकः

ਉਸ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਅਤੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਵਨ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 18

पुण्यकालेषु सर्वेषु संश्रितं पूजयेद्द्विजम् । मूर्खं वापि हि विद्वांसं तस्य पुण्यफलं शृणु

ਸਭ ਪੁੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

Verse 19

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं तस्य प्रजायते । कस्माद्धिकारणाद्राजञ्छक्यं प्राप्य न कारयेत्

ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਵਾਏ ਨਾ?

Verse 20

अन्यो विप्रः समायातस्तत्कालं श्राद्धकर्मणि । उभौ तौ पूजयेत्तत्र भोजनाच्छादनैस्ततः

ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਕਰਮ ਦੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੇ।

Verse 21

तांबूलदक्षिणाभिश्च पितरस्तस्य हर्षिताः । श्राद्धभुक्ताय दातव्यं सदा दानं च दक्षिणा

ਤਾਂਬੂਲ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਆਦਿ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 22

न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੋਗ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਗੋਹਤਿਆ ਆਦਿ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 23

निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम

ਨਿਰਧਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸ ਏਕ ਪਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਪੂਜੇ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋੱਤਮ, ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ ਜਿਹਾ ਅਸ਼ੁਭ ਯੋਗ ਆ ਪਏ, ਅਤੇ ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ।

Verse 24

अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪਰਪੱਖ ਦੇ ਕ੍ਸ਼ਯਾਹ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਤਿਥੀ) ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਦ੍ਵਿਜ ਵਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 25

यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਰਿਤ੍ਵਿਜ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਦਾਨ-ਅਰਪਣ ਲਈ ਸਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 26

अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਵਿਜ਼੍ਞਾਤ (ਅਣਜਾਣ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ) ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਯੁਕਤ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਲ ਤਿੰਨ ਪੁਰਖਾਂ ਤੱਕ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 27

आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्

ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਦਾ ਆਚਾਰ ਵੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸੱਦਾ ਦੇਵੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਲ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿਪ੍ਰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਵਿਜ਼੍ਞਾਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम

ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਦਾਨ-ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਿਮਿੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਯੋਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ, ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ ਵੀ ਅਪੂਰਵ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 30

अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु

ਜੇ ਪਾਪੀ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪర్వਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧ ਸੇਵਾ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 31

आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः

ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧ ਸੰਪੰਨ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪਿਤਰ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

Verse 32

शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਹਿਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੋਂ ਪਿਤਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः

ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਜੋ ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਪਾਪੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ—ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।

Verse 34

ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः

ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਦਾਇਕ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪਾਪ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੋ।

Verse 35

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा

ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਰਿ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 36

आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा

ਜੋ ਆਚਾਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਰਤਾਰ ਹਨ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤ ਵੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 37

वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਣਵ (ਪੁਰਾਣ), ਹਰਿਵੰਸ਼, ਮਤਸ੍ਯ, ਕੂਰਮ ਜਾਂ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्

ਉਸ (ਵੈਸ਼ਣਵ ਗਿਆਨ) ਰਾਹੀਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 39

देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗ੍ਰੰਥ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਮਲਾਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 40

असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च

ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਾਂਦੇ ਜਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਅਨੁਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 41

विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च

ਲੋਭ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕੁਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੇਡ-ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च

ਹਰੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਤੇ ਨਿਰਾਪਦ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 43

अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्

ਜੋ ਆਪ ਅਸ਼ੁਚਿ ਹੋ ਕੇ ਅਸ਼ੁਚਿ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः

ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੇ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਮਨੋਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਰਹੇ—ਉਹ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।

Verse 45

नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च

ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਢੰਗ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਰਤੱਬ ਸਾਧਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्

ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਅਸਹਾਇ ਵੇਲੇ, ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 47

पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश

ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਾਪ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਵੱਸੇਗਾ ਜਿੰਨਾ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।

Verse 48

पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्

ਜੋ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਤਕ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਰਕ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 49

भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਗਿਆ ਕਰੇ—ਇਹ ਪਾਪ ਗੁਰੂ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾਨ ਅਪਰਾਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 50

ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵਾਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः

ਕ੍ਰੋਧ, ਦ੍ਵੈਸ਼, ਭਯ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ—ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਮ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ (ਬ੍ਰਹਮਘਨ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਨਿਰਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕਹੇ, “ਕੁਝ ਨਹੀਂ,” ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੈ।

Verse 53

यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੇ ਉਦਾਸੀਨ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਤੇਜ ਕਰੇ ਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 54

मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः

ਜੋ ਝੂਠੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਡੰਕਾ ਪੀਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਤਪ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 56

पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः

ਜੋ ਚੁਗਲਖੋਰ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 57

देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲਵੇ—ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦਾਨ ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 58

द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्

ਦੁਇਜ (ਦਵਿਜ) ਦਾ ਧਨ ਚੁਰਾਉਣਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਨਿਆਸ ਵਜੋਂ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਣੋ; ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 59

अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्

ਜੋ ਅਗ્નਿਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮਹਾਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्

ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਭੱਖ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਘੋਰ ਪਾਪ ਹਨ।

Verse 61

गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु

ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣਾ—ਇਹ ਘੋਰ ਪਾਪ ਹਨ, ਜੋ ਮਦਿਰਾਪਾਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 62

दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च

ਨਿਰਬਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਛੀਨ ਲੈਣਾ, ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਚੁਰਾਉਣਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਚਾਂਦੀ, ਕੱਪੜੇ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵੀ ਚੁਰਾਉਣਾ (ਘੋਰ ਪਾਪ ਹੈ)।

Verse 63

चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्

ਚੰਦਨ, ਅਗਰੂ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ—ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖਵਾਏ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲੈਣਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 64

कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

ਵਿਆਹ ਯੋਗ ਧੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ (ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਫਰਜ਼ ਹਨ)।

Verse 65

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਘੋਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ - ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਜ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 66

महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्

ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਮਹਾਂਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਪਾਤਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਉਪਪਾਤਕ' (ਛੋਟਾ ਪਾਪ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्

ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ - ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਥੇ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ (ਦੋਸ਼) ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਪਾਤਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 68

द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਚੁਰਾਉਣਾ, ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸਾ, ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਅਕਿਰਤਘਣਤਾ - (ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਦੋਸ਼ ਹਨ)।

Verse 69

अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्

ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਆਸਕਤੀ, ਕੰਜੂਸੀ, ਛਲ ਅਤੇ ਈਰਖਾ; ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਤੀ-ਸੁਭਾਅ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 70

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

‘ਪਰਿਵਿੱਤੀ’ ਉਹ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ; ‘ਪਰਿਵੇੱਤਾ’ ਉਹ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵੇ; ਅਤੇ ‘ਉਹ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ’—ਉਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਇਸਤ੍ਰੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ (ਪਰਿਵਿੱਤੀ ਤੇ ਪਰਿਵੇੱਤਾ) ਲਈ ਹੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ (ਵਿਆਹ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤੀ (ਯਾਜਨ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।

Verse 71

पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्

ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤਿਆਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤਿਆਗ—ਇਹ ਹਾਲ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्

ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦਾ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਵਧ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਤੇ ਪੁੰਨ-ਉਦਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ—ਇਹ ਮਹਾਪਾਪ ਹਨ।

Verse 73

यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च

ਜੋ ਕੋਈ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 74

कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः

ਹਲ ਜੋਤ ਕੇ, ਅਨਾਜ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਚੁਰਾ ਕੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀ; ਅਯਾਜ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜ્ઞ ਕਰਵਾਉਣਾ; ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਭੂਮੀ, ਵਿਹਾਰ-ਉਦਿਆਨ, ਤਲਾਬ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਕ੍ਰਯ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਮ ਹਨ।

Verse 75

तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता

ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ, ਉਪਵਾਸ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਸੁਕਰਮਾਂ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

Verse 76

स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਵਧਰਮ ਵੇਚ ਦੇਵੇ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਚਾਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੇ ਛਿਦਰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰੇ—

Verse 77

परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन

ਜੋ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਚੁੱਕੇ—ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਐਸੇ ਲੋਕ ਗੋਹੱਤਿਆਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।

Verse 78

यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः

ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇ, ਪਰ ਗਾਂ ਚੁਰਾਏ ਤੇ ਗਾਂ ਵੇਚੇ; ਜੋ ਨੌਕਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਨਿਰਦਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਵਸ਼ ਕਰੇ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।

Verse 79

मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः

ਜੋ ਝੂਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਾਇਆਵੀ, ਚੰਚਲ ਤੇ ਛਲਕਪਟੀ ਦੁਰਜਨ ਹੈ।

Verse 80

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्

ਜੋ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਬਾਲਕਾਂ, ਬੁੱਢਿਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼, ਰੋਗੀ-ਆਤੁਰਾਂ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ—ਭੁੱਖੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 81

ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

ਪਰ ਜੋ ਆਪ ਸੁਆਦਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ—ਉਹ ‘ਪ੍ਰਿਥਕਪਾਕੀ’ ਜਾਣੇ ਜਾਣ; ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਨਿੰਦਿਤ ਹਨ।

Verse 82

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਯਮ-ਧਰਮ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਦਿਰਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇੱਥੇ ਨਿੰਦਿਤ ਹਨ।

Verse 83

ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः

ਅਤੇ ਜੋ ਖ਼ਸਰੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ ਗਾਂ ਦੀ ਵੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਗੋਘਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਰਕਗਾਮੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 84

सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्

ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਚੌਪਾਇਆں (ਗਾਂ-ਬੈਲ ਆਦਿ) ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ-ਵਿਗਾੜਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟੇ—ਉਹ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧੀ ਨਿੰਦਿਤ ਹਨ।

Verse 85

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਆਲਸ ਨਾਲ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਨਿੰਦਿਤ ਹਨ।

Verse 86

दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च

ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਗੁੰਮ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਭਾਲਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਅਤਿ ਭਾਰ ਲਾ ਕੇ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢੋਆ ਚੁਕਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 87

सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्

ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਕਰਮ ਭੋਗਦੇ ਹਨ—ਉਹ (ਫਲਸਰੂਪ) ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ: ਅੰਗ-ਭੰਗ, ਜਖ਼ਮ ਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ।

Verse 88

न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च

ਜੋ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਨਰਕ-ਗਾਮੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਬੈਲਾਂ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਤੱਕ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 89

बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਂ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਗੋ-ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੜਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਸ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

Verse 90

ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्

ਜੋ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਅਪਾਹਜ, ਦਰੀਦ੍ਰ, ਬਾਲਕ, ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 91

नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः

ਜੋ ਮੂਰਖ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਕਰੀਆਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਸਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ (ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲੀ) ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ।

Verse 92

शूद्रो विप्रस्य क्षत्रस्य य आचारेण वर्तते । शिल्पिनः कारवो वैद्यास्तथा देवलका नराः

ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਨਿਯਤ ਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰੀਗਰ, ਹਥਕਰਘੇ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ ਅਤੇ ਦੇਵਾਲਕ—ਜੋ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 93

भृतकामात्यकर्माणः सर्वे निरयगामिनः । यश्चोदितमतिक्रम्य स्वेच्छया आहरेत्करम्

ਜੋ ਭਾੜੇ ਦੇ ਏਜੰਟ ਤੇ ਅਮਾਤ੍ਯ (ਅਧਿਕਾਰੀ) ਲਾਲਚੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਨਰਕਗਾਮੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਨਿਯਤ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਉਲੰਘ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰ ਵਸੂਲ ਕਰੇ।

Verse 94

नरकेषु स पच्येत यश्च दंडं वृथा नयेत् । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते

ਜੋ ਬਿਨਾ ਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਅਰਥ ਦੰਡ ਲਗਾਵੇ, ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 95

यस्य राज्ञः प्रजा राज्ये पच्यते नरकेषु सः । ये द्विजाः प्रतिगृह्णंति नृपस्य पापवर्तिनः

ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਤਪਦੀ—ਤੜਫਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਉਸੇ ਦੰਡ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਦਵਿਜ ਪਾਪੀ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 96

प्रयांति तेपि घोरेषु नरकेषु न संशयः । पारदारिकचौराणां यत्पापं पार्थिवस्य च

ਉਹ ਭੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਘੋਰ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀਗਾਮੀ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਢੋਹਦੇ ਹਨ।

Verse 97

भवत्यरक्षतो घोरो राज्ञस्तस्य परिग्रहः । अचौरं चौरवद्यश्च चौरं चाचौरवत्पुनः

ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਕਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਭਿਆਨਕ ਅਪਰਾਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੋਰ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਚੋਰ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 98

अविचार्य नृपः कुर्यात्सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । घृततैलान्नपानादि मधुमांस सुरासवम्

ਜੇ ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘੀ, ਤੇਲ, ਅੰਨ-ਪਾਨ ਆਦਿ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ ਤੇ ਮਦਿਰਾ-ਆਸਵ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ।

Verse 99

गुडेक्षुक्षीरशाकादि दधिमूलफलानि च । तृणकाष्ठं पुष्पपत्रं कांस्यभाजनमेव च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੜ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਦੁੱਧ, ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀ ਆਦਿ; ਦਹੀਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ; ਘਾਹ ਤੇ ਲੱਕੜੀ; ਫੁੱਲ ਤੇ ਪੱਤੇ; ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 100

उपानच्छत्रकटक शिबिकामासनं मृदु । ताम्रं सीसं त्रपुकांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्

ਨਰਮ ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀਆਂ, ਕੜੇ, ਪਾਲਕੀ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਆਸਨ; ਤਾਂਬਾ, ਸੀਸਾ, ਟਿਨ, ਕਾਂਸੀ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਆਦਿ ਜਲ-ਜਨਿਤ ਵਸਤੂਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 101

वादित्रं वेणुवंशाद्यं गृहोपस्करणानि च । ऊर्णाकार्पासकौशेय रंगपद्मोद्भवानि च

ਬਾਂਸ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣੇ ਵਾਜੇ-ਗਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦਯ; ਘਰ ਦੇ ਉਪਕਰਣ; ਅਤੇ ਉਨ, ਕਪਾਹ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ; ਰੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਦਾਰਥ ਵੀ।

Verse 102

तूलं सूक्ष्माणिवस्त्राणि ये लोभेन हरंति च । एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च

ਜੋ ਲੋਭ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰੂਈ ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਕੱਪੜੇ ਚੁਰਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ—

Verse 103

नरकेषु द्रुतं गच्छेदपहृत्याल्पकान्यपि । यद्वा तद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम्

ਜੋ ਕੋਈ—even ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ—ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਰਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿਤਨਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 104

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । बह्वल्पकाद्यपि तथा परस्य ममताकृतम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟੀ, ਪਰਾਈ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ‘ਮੇਰੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਹੜਪਣਾ ਵੀ ਓਹੀ ਪਾਪ ਹੈ।

Verse 105

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्

ਚੋਰੀ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਐਸੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜੀਵ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 106

शरीरघातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात् । यमलोकं व्रजंत्येते शरीरस्था यमाज्ञया

ਦੇਹ ਨੂੰ ਡਾਹੁਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜੀਵ ਯਮਲੋਕ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 107

यमदूतैर्महाघोरैर्नीयमानाः सुदुःखिताः । देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनियतात्मनाम्

ਯਮ ਦੇ ਮਹਾਘੋਰ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਸੀਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਦੇਵ, ਤਿਰਯਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਧਰਮ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ।

Verse 108

धर्मराजः स्मृतः शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः । विनयाचारयुक्तानां प्रमादान्मलिनात्मनाम्

ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਕ ਤੇ ਦੰਡਦਾਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਤਿ ਘੋਰ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਮਾਦ ਕਰਕੇ ਮਲਿਨ-ਚਿੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਵਿਨਯ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਸਣ।

Verse 109

प्रायश्चित्तैर्गुरुः शास्ता न च तैरीक्ष्यते यमः । पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम्

ਇਹੋ ਜਿਹਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਹੀ ਸ਼ਾਸਕ ਤੇ ਦੰਡਦਾਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਯਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਸਜ਼ਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦਾ—ਪਰਸਤ੍ਰੀਗਾਮੀ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਅਨਿਆਇਕ ਵਪਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 110

नृपतिः शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां च धर्मराट् । तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਸਮਰਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 111

नाभुक्तस्यान्यथा नाशः कल्पकोटिशतैरपि । यः करोति स्वयं कर्म कारयेद्वानुमोदयेत्

ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਕਰੋੜਾਂ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਆਪ ਕਰੇ, ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 112

कायेन मनसा वाचा तस्य चाधोगतिः फलम् । इति संक्षेपतः प्रोक्ताः पापभेदास्त्रिधाधुना

ਦੇਹ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ—ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਅਧੋਗਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਨੀਵੀਂ ਯੋਨੀ ਵੱਲ ਪਤਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੇ ਭੇਦ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 113

कथ्यंते गतयश्चित्रा नराणां पापकर्मणाम् । एतत्ते नृपते धर्म फलं प्रोक्तं सुविस्तरात्

ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤੇ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 114

अन्यत्किंते प्रवक्ष्यामि तन्मे ब्रूहि नरोत्तम । अधर्मस्य फलं प्रोक्तं धर्मस्यापि वदाम्यहम्

ਹੋਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਸੁਣਾਵਾਂ? ਦੱਸ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ। ਅਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਮੈਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 115

इत्युक्त्वा मातलिस्तत्र राजानं सर्ववत्सलम् । तस्मिन्धर्मप्रसंगेन इत्याख्यातं महात्मना

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਧਰਮ-ਚਰਚਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।