Adhyaya 58
Bhumi KhandaAdhyaya 5844 Verses

Adhyaya 58

The Account of Sukalā: Chastity Overcomes Kāma and an Indra-like Trial

ਸੁਕਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਧਰਮਪਰਾਇਣ ਵੈਸ਼ਿਆ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਰਸ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹਵਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਰੂਪਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਲਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਅੰਦਰੋਂ ਲਿਪਤ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ। ਕਾਮ ਦੇ ਦੂਤ—ਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਆਦਿ—ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਕਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਇਕੋ ਇੱਛਾ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ “ਰਖਵਾਲਿਆਂ” ਵਜੋਂ ਸਤ੍ਯ, ਧਰਮ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ ਕਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਪਰਾਜਯ ਦੇ ਭਯ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਕਲਾ ਘਰ ਪਰਤਦੀ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਗ੍ਰਿਹ ਤੀਰਥ-ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਯਜ್ಞਾਂ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

विष्णुरुवाच । क्रीडाप्रयुक्तासु वनं प्रविष्टा वैश्यस्य भार्या सुकला सुतन्वी । ददर्श सर्वं गहनं मनोरमं तामेव पप्रच्छ सखीं सती सा

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖੇਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਕਲਾ, ਜੋ ਪਤਲੀ ਅਤੇ ਨੇਕ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 2

अरण्यमेतत्प्रवरं सुपुण्यं दिव्यं सखे कस्य मनोभिरामम् । सिद्धंसुकामैः प्रवरैः समस्तैः पप्रच्छ हर्षात्सुकला सखीं ताम्

ਹੇ ਸਖੀ! ਇਹ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨਮੋਹਕ ਬਾਗ ਕਿਸਦਾ ਹੈ? ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸੀ।

Verse 3

क्रीडोवाच । एतद्वनं दिव्यगुणैः प्रयुक्तं सिद्धस्वभावैः परिभावनेन । पुष्पाकुलं कामफलोपयुक्तं विपश्य सर्वं मकरध्वजस्य

ਕ੍ਰੀਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਮਝੋ।

Verse 4

एवं वाक्यं ततः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । समालोक्य महद्वृत्तं कामस्य च दुरात्मनः

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ; ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਸੁਭਾਵ ਕਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਜੇ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ।

Verse 5

वायुना नीयमानं तं समाघ्राति न सौरभम् । वाति वायुः स्वभावेन सौरभेण समन्वितः

ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਸੁਗੰਧ ਨਹੀਂ ਸੂੰਘਦਾ। ਵਾਯੂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਤਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 6

तद्बाणो विशतेनासां यथा तथा सुलीलया । सा गंधं नैव गृह्णाति पुष्पाणां च वरानना

ਉਸ ਦਾ ਬਾਣ ਨਾਸਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਉਹ ਨਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ।

Verse 7

न चास्वादयते सा तु सुरसान्सा महासती । स सखा कामदेवस्य रममाणो विनिर्जितः

ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤੀ ਸੁਰਸਾਂਸਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਚੱਖਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ—ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਾਥੀ—ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

लज्जितः पराङ्मुखो भूत्वा भूं पपात लवच्छदैः । फलेभ्यो हि सुपक्वेभ्यः पुष्पमंजरिसंस्कृतः

ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਸੀ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 9

लवरूपोपतद्भूमौ रसस्त्वेष तया जितः । मकरंदः सुदीनात्मा फलाद्भूमिं ततः पुनः

ਜਦ ਰਸ ਬੂੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਮਕਰੰਦ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫਲ ਤੋਂ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

Verse 10

भक्ष्यते मक्षिकाभिश्च यथामृतो रणे तथा । मक्षिकाभक्ष्यमाणस्तु प्रवाहेन प्रयाति सः

ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਮਨੁੱਖ (ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਚੱਬਣ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

मंदंमंदं प्रयात्येव तं हसंति च पक्षिणः । नानारुतैः प्रचलंति सुखमानंदनिर्भरैः

ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ; ਪੰਛੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚੁਸਤ ਫਿਰਦੇ, ਸੁਖੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।

Verse 12

प्रीत्या शकुनयस्तत्र वनमध्यनगस्थिताः । सुकलया जितो ह्येष निम्नं पंथानमाश्रितः

ਉੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਕਲਾ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਨੀਵੇਂ ਰਾਹ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

प्रीत्या समेता रतिः कामभार्या गत्वाब्रवीत्सा सुकलां विहस्य । स्वस्त्यस्तु ते स्वागतमेव भद्रे रमस्व प्रीत्या नयनाभिरामम्

ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉੱਥੇ ਗਈ ਅਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਸੁਕਲਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਭਦ੍ਰੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ—ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਇਸ ਨੇਤਰ-ਰਮਣੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ।”

Verse 14

ते रूपमिष्टममलमिंद्रस्यापि महात्मनः । यदेष्टं ते तदा ब्रूहि समानेष्ये न संशयः

ਤੇਰਾ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਰੂਪ ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਦੱਸ; ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।

Verse 15

सूत उवाच । वदंत्यौ ते स्त्रियौ दृष्ट्वा श्रुत्वोवाच सुभाषितम् । रतिं प्रतिगृहीत्वा मे गतो भर्त्ता महामतिः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ—ਮਹਾਮਤਿ—ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 16

यत्र मे तिष्ठते भर्त्ता तत्राहं पतिसंयुता । तत्र कामश्च मे प्रीतिरयं कायो निराश्रयः

ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਓਥੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਹ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ ਹੈ।

Verse 17

द्वे अप्युक्तं समाकर्ण्य रतिप्रीती विलज्जिते । व्रीडमाने गते ते द्वे यत्र कामो महाबलः

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੋਵੇਂ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸ਼ਰਮਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਓਥੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕਾਮ ਸੀ।

Verse 18

ऊचतुस्तं महावीरमिंद्रकाय समाश्रितम् । चापमाकर्षमाणं तं नेत्रलक्ष्यं महाबलम्

ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਵੀਰ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤੇ—ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ, ਨਿਗਾਹ ਹੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਡੋਲ।

Verse 19

दुर्जयेयं महाप्राज्ञ त्यज पौरुषमात्मनः । पतिकामा महाभागा पतिव्रता सदैव सा

ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਨਾਰੀ ਅਜਿੱਤ ਹੈ—ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਛੱਡ ਦੇ। ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਪਤੀ-ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 20

काम उवाच । अनया लोक्यते रूपमिंद्रस्यास्य महात्मनः । यदि देवि तदा चाहं हनिष्यामि न संशयः

ਕਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 21

अथ वेषधरो देवो महारूपः सुराधिपः । स तयानुगतस्तूर्णं परया लीलया तदा

ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਮਹਾਰੂਪ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਸ ਬਦਲ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਮ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਿਆ।

Verse 22

सर्वभोगसमाकीर्णः सर्वाभरणशोभितः । दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः

ਉਹ ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਸਭ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 23

तया रत्या समायातो यत्रास्ते पतिदेवता । प्रत्युवाच महाभागां सुकलां सत्यचारिणीम्

ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪਤਿਦੇਵਤਾ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਤਦ ਸਤਿਆਚਾਰਣੀ, ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

पूर्वं दूती समक्षं ते प्रीत्या च प्रहिता मया । कस्मान्न मन्यसे भद्रे भजंतं त्वामिहागतम्

ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਇਕ ਦੂਤੀ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਦੱਸ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਭਜਣ ਆਏ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੀ?

Verse 25

सुकलोवाच । रक्षायुक्तास्मि भद्रं ते भर्तुः पुत्रैर्महात्मभिः । एकाकिनीसहायैश्च नैव कस्य भयं मम

ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭੀ ਡਰ ਨਹੀਂ।

Verse 26

शूरैश्च पुरुषाकारैः सर्वत्र परिरक्षिता । नाति प्रस्तावये वक्तुं व्यग्रा कर्मणि तस्य च

ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਪੁਰਖ-ਸਰੂਪ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹੀ।

Verse 27

यावत्प्रस्यंदते नेत्रं तावत्कालं महामते । भवान्न लज्जते कस्माद्रममाणो मया सह

ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਅੱਖੋਂ ਅੰਸੂ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਓ ਮਹਾਮਤੇ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਿਆਂ ਲੱਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?

Verse 28

भवान्को हि समायातो निर्भयो मरणादपि । इंद्र उवाच । त्वामेवं हि प्रपश्यामि वनमध्ये समागताम्

“ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਡਰ?” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਈ।”

Verse 29

समाख्यातास्त्वया शूरा भर्तुश्च तनयाः पुनः । कथं पश्याम्यहं तावद्दर्शयस्व ममाग्रतः

ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦੇ।

Verse 30

सुकलोवाच । सनिजसकलवर्गस्याधिपत्ये निवेश्य धृतिमतिगतिबुद्ध्य्ख्यैस्तु संन्यस्य सत्यम् । अचलसकलधर्मो नित्ययुक्तो महात्मा मदनसबलधर्मात्मा सदामां जुगोप

ਸੁਕਲ ਬੋਲੇ: ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਪਰਿਵਾਰ-ਵਰਗ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਧੀਰਜ, ਮਨੋਭਾਵ, ਗਤੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੱਕ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ—ਹਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਯੋਗ-ਯੁਕਤ—ਭਾਵੇਂ ਕਾਮ ਦੇ ਉਤੇਜਨ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਸੁਭਾਵ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਤੱਥਾਪਿ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 31

मामेवं परिरक्षते दमगुणैः शौचैस्तु धर्मः सदा सत्यं पश्य समागतं मम पुरः शांतिक्षमाभ्यांयुतम् । बोधश्चातिमहाबलः पृथुयशा यो मां न मुंचेत्कदा बद्धाहं दृढबंधनैः स्वगुणजैः सांनिध्यमेवं गतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਦਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ; ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੋ—ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ਿਮਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਤ੍ਯ ਆਪ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਬੋਧ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਨਿਧਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹਾਂ।

Verse 32

रक्षायुक्ताः कृताः सर्वे सत्याद्या मम सांप्रतम् । धर्मलाभादिकाः सर्वे दमबुद्धिपराक्रमाः

ਹੁਣ ਸਤ੍ਯ ਆਦਿ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਉਹ ਸਭ ਦਮ, ਸੁਚੱਜੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 33

मामेवं हि प्ररक्षंति किं मां प्रार्थयसे बलात् । को भवान्निर्भयो भूत्वा दूत्या सार्धं समागतः

“ਉਹ ਤਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਿਉਂ ਧੱਕਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਦੂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ?”

Verse 34

सत्यं धर्मस्तथा पुण्यं ज्ञानाद्याः प्रबलास्तथा । मम भर्तुः सहायाश्च ते मां रक्षंति वेश्मनि

ਸਤ੍ਯ, ਧਰਮ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹਨ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

अहं रक्षायुता नित्यं दमशांतिपरायणा । न मां जेतुं समर्थश्च अपि साक्षाच्छचीपतिः

ਮੈਂ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤ ਦਮਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਾਂ; ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ।

Verse 36

यदि वा मन्मथो वापि समागच्छति वीर्यवान् । दंशिताहं सदा सत्यं सत्यकेनैव नान्यथा

ਜੇ ਮਦਨ (ਮਨਮਥ) ਵੀ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ—ਤਾਂ ਵੀ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸਤ੍ਯਕਾ ਦੇ ਹੀ ਡੰਸ ਨਾਲ ਦੰਸ਼ਿਤ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 37

निरर्थकास्तस्य बाणा भविष्यंति न संशयः । त्वामेवं हि हनिष्यंति धर्मादयो महाभटाः

ਉਸ ਦੇ ਬਾਣ ਨਿਸਫਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਆਦਿ ਮਹਾਬਟ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਣਗੇ।

Verse 38

दूरं गच्छ पलायत्वमत्र मा तिष्ठ सांप्रतम् । वार्यमाणो यदा तिष्ठेर्भस्मीभूतो भविष्यसि

ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੁਰੰਤ ਭੱਜ ਜਾ; ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਾ ਟਿਕ। ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇ ਤੂੰ ਠਹਿਰਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 39

भर्त्रा विना निरीक्षेत मम रूपं यदा भवान् । यथा दारु दहेदग्निस्तथा धक्ष्यामि नान्यथा

ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੱਕੇਂ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗੀ—ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।

Verse 40

एवं श्रुत्वा सहस्राक्षो मन्मथस्यापि सम्मुखम् । पश्य पौरुषमेतस्या युध्यस्व निजपौरुषैः

ਇਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ, ਮੰਮਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਵੇਖੋ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁਰਖਾਰਥ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।”

Verse 41

यथागतास्तथा सर्वे महाशापभयातुराः । स्वंस्वं स्थानं महाराज इंद्राद्याः प्रययुस्तदा

ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।

Verse 42

गतेषु तेषु सर्वेषु सुकला सा पतिव्रता । स्वगृहं पुण्यसंयुक्ता पतिध्यानेन चागता

ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੁਕਲਾ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਈ।

Verse 43

स्वगृहं पुण्यसंयुक्तं सर्वतीर्थमयं तदा । सर्वयज्ञमयं राजन्संप्राप्ता पतिदेवता

ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ।

Verse 58

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेष्टपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ਸੁਕਲਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਅਠਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।