Adhyaya 57
Bhumi KhandaAdhyaya 5739 Verses

Adhyaya 57

The Tale of Sukalā: Illusion, Desire, and the Testing of a Chaste Wife (within the Vena Cycle)

ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਦੇ ਵੇਣ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸੁਕਲਾ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ-ਕਾਮ ਦੀ ਪਰਖ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ (ਭੂਮੀ) ਖੇਡ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੀ-ਸਮਾਨ ਵੇਸ਼ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਕਲਾ ਸੱਚ-ਆਧਾਰਿਤ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ “ਭਾਗ੍ਯ” ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ; ਤਿਆਗ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲਾਪ-ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਥਾ ਨੰਦਨ-ਸਮਾਨ ਚਮਕਦਾਰ ਵਨ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆ ਸੁਕਲਾ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਾਮ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਰੂਪ-ਛਵੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਸੁਮਾਯੁਧ ਕਾਮ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਉੱਤੇ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚਲਾ ਨੈਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

विष्णुरुवाच । क्रीडा सतीरूप धरा प्रभूत्वा गेहं गता चारु पतिव्रतायाः । तामागतां सत्यस्वरूपयुक्ता सा सादरं वाक्यमुवाच धन्या

ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਾਸਤੇ ਸਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਹ ਧੰਨ ਨਾਰੀ—ਸੱਤ੍ਯ-ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 2

वाक्यैः सुपुण्यैः परिपूजिता सा उवाच क्रीडा सुकलां विहस्य । मायानुगं विश्वविमोहनं सती प्रत्युत्तरं सत्यप्रमेयुक्तम्

ਉਸ ਦੇ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰੀੜਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਸੁਕਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਤੀ ਨੇ—ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਅਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ—ਸੱਤ੍ਯ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

ममापि भर्ता प्रबलो गुणज्ञो धीरः सविद्यो महिमाप्रयुक्तः । त्यक्त्वा गतः पापतरांसुपुण्यो मामेव नाथः शृणु पुण्यकीर्तिः

ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਬਲਵਾਨ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਹੇ ਨਾਥ, ਸੁਣੋ—ਹੇ ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ—ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਸੀ।

Verse 4

वाक्यैस्तु पुण्यैरबलास्वभावादाकर्ण्य सर्वं सुकला समुक्तम् । संशुद्धभावां च विचिंत्य चाह कस्माद्गतः सुंदरि तेऽद्य नाथः

ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ—ਪੁੰਨਮਈ ਬਚਨ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ—ਉਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ (ਉਸ ਨੇ) ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਨਾਥ ਕਿਉਂ ਚਲਾ ਗਿਆ?”

Verse 5

विहाय ते रूपमतीव सत्यमाचक्ष्व सर्वं भवती सुभर्तुः । ध्यानोपयुक्ता सकलं करोति सखीस्वरूपा गृहमागता मे

ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਰਤਾ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਸਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈਂ।

Verse 6

क्रीडा बभाषे शृणु सत्यमेतं चरित्रभावं मम भर्त्तुरस्य । अहं प्रिये यस्य सदैव युक्ता यमिच्छते तं प्रतिसांत्वयामि

ਕ੍ਰੀਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ—ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਐਸਾ ਹੈ ਕਿ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।”

Verse 7

कर्तुः सुपुण्यं वचनं सुभर्तुर्ध्यानोपयुक्ता सकलं करोमि । एकांतशीला सगुणानुरूपा शुश्रूषयैकस्तमिहैव देवि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਾ—ਮੇਰੇ ਸੁਭਰਤਾ ਪਤੀ—ਦਾ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਕਾਂਤਵਾਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 8

मम पूर्व विपाकोऽयं संप्रत्येव प्रवर्तते । यतस्त्यक्त्वा गतो भर्त्ता मामेवं मंदभागिनीम्

ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੂਰਬਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਾਕ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਫਲ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਮੈਨੂੰ, ਇਸ ਮੰਦ-ਭਾਗਣੀ ਨੂੰ, ਤਿਆਗ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 9

सखे न धारये जीवं स्वकीय कायमेव च । पत्याहीनाः कथं नार्यः सुजीवंति च निर्घृणाः

ਹੇ ਸਖੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਇਹ ਸਰੀਰ। ਪਤੀ-ਹੀਣੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ? ਵਿਧੀ ਕਿੰਨੀ ਨਿਰਦਈ ਹੈ!

Verse 10

रूपशृंगारसौभाग्यं सुखं संपच्च नान्यथा । नारीणां हि महाभागो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

ਰੂਪ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ, ਸੁਭਾਗ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤਾ—ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਮਹਾ-ਭਾਗ ਮੰਨ ਕੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 11

तया सर्वं समाकर्ण्य यदुक्तं क्रीडया तदा । सत्यभावं विदित्वा सा मेने संभाषितं तदा

ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਭਾਵ ਜਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਤਦੋਂ ਹੀ ਸੱਚੀ ਵਾਣੀ ਮੰਨ ਲਿਆ।

Verse 12

विश्वस्ता सा महाभागा सुकला पतिदेवता । तामुवाच पुनः सर्वमात्मचेष्टानुगं वचः

ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੀ, ਭਾਗਵਾਨ ਸੁਕਲਾ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਿਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ—ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਨ।

Verse 13

समासेन समाख्यातं पूर्ववृत्तांतमात्मनः । यथा भर्ता गतो यात्रां पुण्यसाधनतत्परः

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰਤਾਂਤ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹੀ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 14

आत्मदुःखं सुसत्यं च तप एव मनस्विनि । बोधिता क्रीडया सा तु समाश्वास्य पतिव्रता

“ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ, ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ—ਇਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਮਨ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ) ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਸਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।”

Verse 15

सूत उवाच । एकदा तु तया प्रोक्तं क्रीडया सुकलां प्रति । सखे पश्य वनं सौम्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸੁਕਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸਖੀ, ਵੇਖ ਇਹ ਸੁਹਣਾ ਜੰਗਲ—ਦਿਵ੍ਯ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।”

Verse 16

तत्र तीर्थं परं पुण्यमस्ति पातकनाशनम् । नानावल्लीवितानैश्च सुपुष्पैः परिशोभितम्

ਉੱਥੇ ਇਕ ਪਰਮ ਪੁੰਨਮਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਛੱਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 17

आवाभ्यामपि गंतव्यं पुण्यहेतोर्वरानने । समाकर्ण्य तया सार्द्धं सुकला मायया तदा

“ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਪੁੰਨ ਦੇ ਹੇਤੂ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਕਲਾ ਤਦ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈ।

Verse 18

प्रविवेश वनं दिव्यं नंदनोपममेव सा । सर्वर्तुकुसुमोपेतं कोकिलाशतनादितम्

ਉਹ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ਜੋ ਨੰਦਨ-ਵਨ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ; ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।

Verse 19

गीयमानं सुमधुरैर्नादैर्मधुकरैरपि । कूजद्भिः पक्षिभिः पुण्यैः पुण्यध्वनिसमाकुलम्

ਉਹ ਵਨ ਅਤਿ ਮਧੁਰ ਨਾਦਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਕਰ ਭੌਰੇ ਵੀ ਗਾ ਰਹੇ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ ਨਾਲ, ਪੁੰਨਮਈ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 20

चंदनादिकवृक्षैश्च सौरभैश्च विराजितम् । सर्वभोगैः सुसंपूर्णं माधव्या माधवेन वै

ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਉਹ ਵਨ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ; ਸਭ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਸੀ—ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਾਧਵੀ ਮਾਧਵ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ।

Verse 21

रचितं मोहनायैव सुकलायाश्च कारणात् । तया सार्धं प्रविष्टा सा तद्वनं सर्वभावनम्

ਉਹ ਵਨ ਕੇਵਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਕਲਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਸਰਵ-ਭਾਵਨ, ਸਰਵ-ਮਨੋਹਰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 22

ददर्श सौख्यदं पुण्यं मायाभावं न विंदति । वीक्षमाणा वनं दिव्यं तया सह जनेश्वर

ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੁੰਨਮਈ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਮਾਇਆ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ। ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 23

शक्रोपि चाभ्ययात्तत्र देवमूर्तिविराजितः । तया दूत्या समं प्राप्तः कामस्तत्र समागतः

ਉੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਦੇਵ-ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਮਿਲਿਆ।

Verse 24

सर्वभोगपतिर्भूत्वा कामलीलासमाकुलः । काममाह समाभाष्य एषा सा सुकुला गता

ਸਾਰੇ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਕਾਮ-ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੁਕੁਲਾ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।”

Verse 25

प्रहरस्व महाभाग क्रीडायाः पुरतः स्थिताम् । मायां कृत्वा समानीता क्रीडया तव संनिधौ

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਕ੍ਰੀਡਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜੋ ਖੜੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ। ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ ਕ੍ਰੀਡਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲਿਆ ਆਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

पौरुषं दर्शयाद्यैव यद्यस्ति कुरु निश्चितम् । काम उवाच । आत्मरूपं दर्शयस्व चतुरं लीलयान्वितम्

ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪੌਰੁਸ਼ ਵਿਖਾ—ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਕੇ ਕਰ ਵਿਖਾ। ਕਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ—ਚਤੁਰ, ਅਤੇ ਲੀਲਾ-ਰਸ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।”

Verse 27

येनाहं प्रहराम्येतां पंचबाणैः सहस्रदृक् । इंद्र उवाच । क्वास्ते ते पौरुषं मूढ येन लोकं विडंबसे

“ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਾਂ,” ਹਜ਼ਾਰ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਪੌਰੁਸ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 28

ममाधारपरोभूत्वा योद्धुमिच्छसि सांप्रतम् । काम उवाच । तेनापि देवदेवेन महादेवेन शूलिना

ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ...

Verse 29

पूर्वमेव हृतं रूपं ममकायो न विद्यते । इच्छाम्यहं यदा नारीं हंतुं शृणुष्व सांप्रतम्

ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।

Verse 30

पुंसां कायं समाश्रित्य आत्मरूपं प्रदर्शये । पुमांसं वा सहस्राक्ष नार्याः कार्यं समाश्रये

ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਹੇ ਸਹਸਰਾਕਸ਼ (ਇੰਦਰ), ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਲਈ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 31

पूर्वदृष्टा यदा नारी तामेव परिचिंतयेत् । चिंत्यमानस्य पुंसस्तु नार्यारूपं पुनःपुनः

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

अदृष्टं तु समाश्रित्य पुंसमुन्मादयाम्यहम् । तथाप्युन्मादयाम्येवं नारीरूपं न संशयः

ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਕਿਸਮਤ) ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 33

संस्मरणात्स्मरो नाम मम जातं सुरेश्वर । तां दृष्ट्वा तादृशोरंग वस्तुरूपं समाश्रये

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ‘ਸਮਰ’ (ਕਾਮਨਾ) ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਸੱਪ-ਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਸਤ੍ਯ ਵਸਤੂ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 34

आत्मतेजः प्रकाशेन बाध्यबाधकतां व्रजेत् । नारीरूपं समाश्रित्य धीरं पुरुषं प्रमोहयेत्

ਆਪਣੇ ਅੰਤਰ-ਤੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਬੰਧਨ-ਕਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਨਾਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 35

पुरुषं तु समाश्रित्य भावयामि सुयोषितम् । रूपहीनोस्मि हे इंद्र अस्मद्रूपं समाश्रयेत्

ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਸੁਯੋਸ਼ਿਤਾ—ਸੁਚਰਿਤ ਨਾਰੀ—ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ! ਮੈਂ ਰੂਪ-ਹੀਨ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇ।

Verse 36

तवरूपं समाश्रित्य तां साधये यथेप्सिताम् । एवमुक्त्वा स देवेंद्रं कायं तस्य महात्मनः

“ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜ ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਿਤ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਿਧ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 37

सखासौ माधवस्यापि समाश्रित्य सुमायुधः

ਉਹ ਸੁਮਾਯੁਧ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ,

Verse 38

तामेव हंतुं कुसुमायुधोपि साध्वीं सुपुण्यां कृकलस्य भार्याम् । समुत्सुकस्तिष्ठति बाणलक्षं तस्याश्च कायं नयनैर्विलोक्य

ਕਰਿਕਲ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ (ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ) ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 57

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਧੀਨ ਸੁਕਲਾ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਮਕ ਸਤਵੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।