Adhyaya 55

Verse 1

विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਸਮਰ! ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਹ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਤੀ ਸੱਚ-ਸਰੂਪ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਜ ਹੈ।”

Verse 2

धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः

ਧਰਮ ਨਾਮਕ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਸਤੀ ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 3

जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्

ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ ਵਜੋਂ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪੌਰੁਸ਼ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ—ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਭਾਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੁਣੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 4

दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव

ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਲੋਂ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੁਕਰਮ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਤੂੰ ‘ਅਨੰਗ’—ਦੇਹ-ਰਹਿਤ—ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਮਰ; ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਸੱਚ ਹੈ।

Verse 5

यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹੁਣ ਉਸੇ ਤੀਖੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਨਿੰਦਿਤ ਯੋਨੀ (ਹੇਠਲੀ ਜਨਮ-ਅਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਸਾਧਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 6

ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च

ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁਰਖ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ—ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰੂਪ-ਸੌੰਦਰਯ ਦੇ ਨਾਸ ਵਾਲਾ।

Verse 7

व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्

ਚੀਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ: “ਆ, ਚਲੀਂਏ ਹੇ ਕਾਮ! ਇਸ ਸਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਪੈ।” ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤ੍ਯਵਾਨਾਂ (ਸੱਜਣਾਂ) ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਾਪਮਈ, ਅਸਹਿਣ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 8

त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र

ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਲਈ ਮੇਢੇ ਵਰਗੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ।

Verse 9

तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्

ਸਤੀ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੁਲ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਧਾਤਾ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ—ਸੂਰਜ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅਤਿ ਨਿੰਦਿਤ ਰੂਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨਸੂਯਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਜਿਆ ਸੀ।

Verse 10

निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य

ਉਸ ਨੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ—ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ—ਰੋਕ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਮਾਂਡਵ੍ਯ ਤੇ ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਆਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ।

Verse 11

अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः

ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਮਨਮਥ! ਕੀ ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?

Verse 12

सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च

ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨਾਮ ਦੀ, ਦ੍ਯੁਮਤਸੇਨ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਜੋ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਯਮ ਤੋਂ ਅਸ਼੍ਵਪਤੀ ਦੇ ਸੁਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਤੀ ਨੇ ਛੁਡਾ ਲਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰਾ! ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ।

Verse 13

अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्

ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਕੌਣ ਛੂਹੇਗਾ? ਸਮੁੰਦਰ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਹੀ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਤੈਰੇ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਰਾਗ੍ਯਵਾਨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 14

उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਨੀਤਿ-ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਕਰਧ੍ਵਜ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 15

काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्

ਕਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਧੀਰਜ, ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ ਹੀ ਲੈ ਕੇ। ਪਰ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਬਲ ਤੇ ਅਨੇਕ ਡਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 16

व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्

ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ—ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਨ-ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਨੀਵਾਂ ਪਾਇਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਹਿਣਗੇ, “ਮੈਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 17

ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰਾ ਹਾਸਾ ਉਡਾਉਣਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਮੰਮਥ ਕਾਮ ਇਕ ਨਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 18

तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ), ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਡਰਦਾ ਹੈਂ?

Verse 19

संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु

ਇਉਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਪੁਸ਼ਪ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਖੇਡ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮਾਇਆ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ।”

Verse 20

वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु

ਇਥੋਂ ਜਾ ਕੇ ਵੈਸ਼ਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਕਲਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ—ਉਹ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ, ਸਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਧਰਮ-ਵਿਦ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਮਿੱਤਰ, ਸੁਣ।

Verse 21

क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्

ਖੇਡ-ਕੂਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮ) ਨੇ ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: “ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ। ਆ, ਡੂੰਘੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਲੈ।”

Verse 22

इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु

ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਕਲਾ—ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਹਿਰਣ-ਨੇਤ੍ਰੀ—ਸਨੇਹ ਵੱਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਮਿੱਤਰ, ਸੁਣ।

Verse 23

भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्

ਹੇ ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਕੰਮ ਸਾਧ, ਜਲਦੀ ਕਰ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਅਦਭੁਤ, ਮਾਇਆ-ਮਈ ਉਪਵਨ ਵੱਲ ਜਾ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ; ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੁਰ, ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।

Verse 24

आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्

ਵੀਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਕਰੰਦ ਹੀ ਭੇਜਿਆ—ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਰਸਾਇਣ, ਮਿੱਠੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਆਦਿ ਨੂੰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਨਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਾਗ ਉਠੀ।

Verse 25

एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्

ਇਉਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਆਰੰਭੀ, ਉਸ ਮਹਾਸਤੀ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ।