Adhyaya 51

Verse 1

ब्राह्मण्युवाच । गते तस्मिन्दुराचारे गोभिले पापचेतसि । पद्मावती रुरोदाथ दुःखेन महतान्विता

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪਾਪ-ਚਿੱਤ ਗੋਭਿਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਪਦਮਾਵਤੀ ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਰੋ ਪਈ।

Verse 2

तस्यास्तु रुदितं श्रुत्वा सख्यः सर्वा द्विजोत्तम । पप्रच्छुस्तां राजकन्यां ताः सर्वाश्च वराननाः

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਸ ਦਾ ਰੋਣਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ—ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ—ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 3

कस्माद्रोदिषि भद्रं ते कथयस्व हि चेष्टितम् । क्व गतोऽसौ महाराजो माथुराधिपतिस्तव

ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ—ਦੱਸ ਕਿ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ। ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰਾ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ?

Verse 4

येन त्वं हि समाहूता प्रियेत्युक्त्वा वदस्व नः । ता उवाच सुदुःखेन रोदमाना पुनः पुनः

ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਿਯੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।

Verse 5

तया आवेदितं सर्वं यज्जातं दोषसंभवम् । ताभिर्नीता पितुर्गेहं वेपमाना सुदुःखिता

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ—ਜੋ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਖੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਸੀ।

Verse 6

मातुः समक्षं तस्यास्तु आचचक्षुस्तदा स्त्रियः । समाकर्ण्य ततो देवी गता सा भर्तृमंदिरम्

ਮਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ-ਸੁਭਾਵੀ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 7

भर्तारं श्रावयामास सुतावृत्तांतमेव हि । समाकर्ण्य ततो राजा महादुःखी अजायत

ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

यानाच्छादनकं दत्वा परिवारसमन्विताम् । मथुरां प्रेषयामास गता सा प्रियमंदिरम्

ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਢੱਕਣ ਦੇ ਕੇ, ਸੇਵਕ-ਸੰਗਤ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 9

सुतादोषं समाच्छाद्य पितामाता द्विजोत्तम । उग्रसेनस्तु धर्मात्मा पद्मावतीं समागताम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ! ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਧੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਆਈ ਹੋਈ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।

Verse 10

स दृष्ट्वा मुमुदे चाशु उवाचेदं वचः पुनः । त्वया विना न शक्तोस्मि जीवितुं हि वरानने

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।”

Verse 11

बहुप्रभासि मे प्रीता गुणशीलैस्तु सर्वदा । भक्त्या सत्येन ते कांते पतिदैवत्यकैर्गुणैः

ਹੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੁਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ; ਭਕਤੀ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਹੇ ਕਾਂਤੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ।

Verse 12

समाभाष्य प्रियां भार्यां पद्मावतीं नरेश्वरः । तया सार्धं स वै रेमे उग्रसेनो नृपोत्तमः

ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ—ਰਾਜਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਸਕ—ਉਸ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 13

ववृधे दारुणो गर्भः सर्वलोकभयप्रदः । पद्मावती विजानाति तस्य गर्भस्य कारणम्

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਗਰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ; ਪਰ ਪਦਮਾਵਤੀ ਉਸ ਗਰਭ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ।

Verse 14

स्वोदरे वर्द्धमानस्य चिंतयंती दिवानिशम् । अनेन किमु जातेन लोकनाशकरेण वै

ਆਪਣੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ: “ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?”

Verse 15

अनेनापि न मे कार्यं दुष्टपुत्रेण सांप्रतम् । औषधीं पृच्छते सा तु गर्भपातस्य सर्वतः

ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ; ਉਹ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।

Verse 16

नारी महौषधीं सा हि विंदंती च दिने दिने । गर्भस्य पातनायैव उपाया बहुशः कृताः

ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਮਹੌਸ਼ਧੀਆਂ ਲੱਭਦੀ ਰਹੀ; ਗਰਭ ਪਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਅਨੇਕ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 17

ववृधे दारुणो गर्भः सर्वलोकभयंकरः । तामुवाच ततो गर्भः पद्मावतीं च मातरम्

ਭਿਆਨਕ ਗਰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਤਦ ਗਰਭ ਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 18

कस्मात्त्वं व्यथसे मातरौषधीभिर्दिनेदिने । पुण्येन वर्द्धते चायुः पापेनाल्पं तु जीवितम्

ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਦਿਨੋਦਿਨ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਵਿਹਲਦੀ ਹੈਂ? ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਆਯੁ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

आत्मकर्मविपाकेन जीवंति च म्रियंति च । आमगर्भाः प्रयांत्यन्ये अपक्वास्तु महीतले

ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਪਾਕ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਕਈ ਅਧਪੱਕੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਅਪਕਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 20

जातमात्रा म्रियंतेऽन्ये कति ते यौवनान्विताः । बाला वृद्धाश्च तरुणा आयुषोवशतां गताः

ਕਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਯੌਵਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨੇ ਘੱਟ ਹਨ। ਬਾਲ, ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਤਰੁਣ—ਸਭ ਆਯੁ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 21

सर्वे कर्मविपाकेन जीवंति च म्रियंति च । ओषध्यो मंत्रदेवाश्च निमित्ताः स्युर्न संशयः

ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਕਾਰਨ ਜਿਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ; ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਕੇਵਲ ਨਿਮਿਤ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 22

मामेव हि न जानासि भवती यादृशो ह्यहम् । दृष्टः श्रुतस्त्वया पूर्वं कालनेमिर्महाबलः

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।

Verse 23

दानवानां महावीर्यस्त्रैलोक्यस्य भयप्रदः । देवासुरे महायुद्धे हतोहं विष्णुना पुरा

ਮੈਂ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 24

साधयितुं च तद्वैरमागतोऽस्मि तवोदरम् । साहसं च श्रमं मातर्मा कुरुष्व दिन दिने

ਅਤੇ ਉਸ ਵੈਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਠੋਰ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਸਹਾਰੋ।

Verse 25

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठ मातरं विरराम सः । मातोद्यमं परित्यज्य महादुःखादभूत्तदा

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 26

दशाब्दाश्च गता यावत्तावद्वृद्धिमवाप्तवान् । पश्चाज्जज्ञे महातेजाः कंसोभूत्स महाबलः

ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕংস ਜਨਮਿਆ—ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ।

Verse 27

येन संत्रासिता लोकास्त्रैलोक्यस्य निवासिनः । यो हतो वासुदेवेन गतो मोक्षं न संशयः

ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਜਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 28

एवं श्रुतं मया कांत भविष्यं तु भविष्यति । पुराणेष्वेव सर्वेषु निश्चितं कथितं तव

ਇਉਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ; ਜੋ ਹੋਣਾ ਨਿਯਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 29

पितृगेहेस्थिता कन्या नाशमेवं प्रयाति सा । गृहावासाय मे कांत कन्या मोहं न कारयेत्

ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਘਰ-ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਧੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 30

इमां दुष्टां महापापां परित्यज्य स्थिरो भव । प्राप्तव्यं तु महापापं दुःखं दारुणमेव च

ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ, ਮਹਾਪਾਪਣ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੁ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਤੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਵੇਗਾ।

Verse 31

लोके श्रेयःकरं कांत तद्भुंक्ष्व त्वं मया सह । शूकर्युवाच । एतद्वाक्यं सुमंत्रं तु श्रुत्वा स हि द्विजोत्तमः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਭੋਗ ਕਰ; ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਸ਼ੂਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ…

Verse 32

त्यागे मतिं चकारासौ समाहूता ह्यहं तदा । सकलं वस्त्रशृंगारं मम दत्तं शुभे शृणु

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ; ਸੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ—ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।

Verse 33

तवैव दुर्नयैर्विप्रः शिवशर्मा द्विजोत्तमः । गतो वै मतिमान्दुष्टे कुलदुष्टप्रचारिणि

ਤੇਰੇ ਹੀ ਕੁਚਾਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟੇ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੂਰ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 34

यत्र ते तिष्ठते भर्ता तत्र गच्छ न संशयः । तव यद्रोचते स्थानं यथादिष्टं तथा कुरु

ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਥਾਂ ਤੈਨੂੰ ਭਾਂਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਓਹੀ ਕਰ।

Verse 35

एवमुक्त्वा महाभागे पितृमातृकुटुंबकैः । परित्यक्ता गता शीघ्रं निर्लज्जाहं वरानने

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕੁਟੁੰਬ ਵੱਲੋਂ ਮੈਂ ਤਿਆਗੀ ਗਈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 36

न लभाम्यहमेवापि वासस्थानं सुखं शुभे । भर्त्सयंति च मां लोकाः पुंश्चलीयं समागता

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ ਨਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਠਿਕਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ‘ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਧਿਕਕਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 37

अटमाना गता देशात्कुलमानेन वर्जिता । देशे गुर्जरके पुण्ये सौराष्ट्रे शिवमंदिरे

ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਦੇਸ ਛੱਡ ਗਈ, ਕੁਲ-ਅਹੰਕਾਰ ਕਾਰਨ ਤਿਆਗੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਭੂਮੀ ਗੁੱਜਰ ਦੇਸ ਦੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 38

वनस्थलेति विख्यातं नगरं वृद्धिसंकुलम् । अतीव पीडिता देवि क्षुधयाहं तदा शृणु

ਵਨਸਥਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਧੇ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਸੀ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ।

Verse 39

कर्परं हि करे गृह्य भिक्षार्थमुपचक्रमे । गृहिणां द्वारदेशेषु प्रविशामि सुदुःखिता

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਟੋਰਾ ਫੜ ਕੇ ਮੈਂ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਈ; ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।

Verse 40

मम रूपं विपश्यंति लोकाः कुत्संति भामिनि । न ददंते च मे भिक्षां पापा चेयं समागता

ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਘਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭਿੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ—ਇਹ ਪਾਪੀ ਭਾਗ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।

Verse 41

एवं दुःखसमाहारा दारिद्र्यपरिपीडिता । अटंत्या च मया दृष्टं गृहमेकमनुत्तमम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮੈਂ ਭਟਕਦੀ ਫਿਰਦੀ ਇੱਕ ਅਤੁੱਲ ਘਰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 42

तुंगप्राकारसंवेष्टं वेदशालासमन्वितम् । वेदध्वनिसमाकीर्णं बहुविप्रसमाकुलम्

ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਪਰਕੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਵੇਦ-ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 43

धनधान्यसमाकीर्णं दासीदासैरलंकृतम् । प्रविवेश गृहं रम्यं लक्ष्मीमुदितमेव तत्

ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ—ਸਚਮੁੱਚ ਉਹ ਨਿਵਾਸ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 44

तद्गृहं सर्वतोभद्रं तस्यैव शिवशर्मणः । भिक्षां देहीत्युवाचाथ सुदेवा दुःखपीडिता

ਫਿਰ ਉਹ ਉਸੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸਰਬਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਘਰ ਆਈ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੁਦੇਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਿੱਖਿਆ ਦਿਓ।”

Verse 45

शिवशर्माथ शुश्राव भिक्षाशब्दं द्विजोत्तमः । मंगलां नाम वै भार्यां लक्ष्मीरूपां वराननाम्

ਤਦ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਭਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਗਲਾ ਸੀ—ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।

Verse 46

तां हसन्प्राह धर्मात्मा शिवशर्मा महामतिः । इयं हि दुर्बला प्राप्ता भिक्षार्थं द्वारमागता

ਹੱਸਦਿਆਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਮਤਿ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਨਾਰੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਸਾਡੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।”

Verse 47

समाहूय प्रिये चैनां देहि त्वं भोजनं शुभे । कृपया परयाविष्टा ज्ञात्वा मां तु समागताम्

“ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲੈ ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ। ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਪਰਮ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਇਹ ਕਰ।”

Verse 48

प्रोवाच मंगला कांतं दास्यामि प्रिय भोजनम् । एवमुक्त्वा च भर्तारं मंगला मंगलान्विता

ਮੰਗਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਪ੍ਰਿਯ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਮਨਪਸੰਦ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਾਂਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੰਗਲਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਗਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ।

Verse 49

पुनर्मां भोजयामास मिष्टान्नेन सुदुर्बलाम् । मामुवाच स धर्मात्मा शिवशर्मा महामुनिः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ—ਅਤਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਮਿੱਠੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ। ਤਦ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 50

का त्वमत्र समायाता कस्य वा भ्रमसे जगत् । केन कार्येण सर्वत्र कथयस्व ममाग्रतः

“ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ? ਜਾਂ ਕਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਹੈਂ? ਹਰ ਥਾਂ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ।”

Verse 51

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । एकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ਸੁਕਲਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 52

व्रीडयाधोमुखीजाता दृष्टो भर्ता यदा मया । मंगला चारुसर्वांगी भर्तारमिदमब्रवीत्

ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੁਖ ਥੱਲੇ ਝੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਮੰਗਲਾ—ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਰਬੰਗ ਸੁਹਾਵਣੀ—ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 53

का चेयं हि समाचक्ष्व त्वां दृष्ट्वा हि विलज्जति । कथयस्व प्रसादेन का च एषा भविष्यति

ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਹੋ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?