Adhyaya 43

Verse 1

सुकलोवाच । एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः

ਸੁਕਲ ਬੋਲੇ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਕਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਲੁਬਧਕ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਡਟ ਗਏ।

Verse 2

महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਵਰਾਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਯੂਥ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵ੍ਯੂਹ ਰਚ ਕੇ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਪਿਲ ਵਰਣ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ੂਕਰ ਮੋਟੇ-ਪੁਸ਼ਟ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਅਸਹਿ ਤੇ ਅਜਿੱਤ—ਅਤਿ ਭੈਰਵ ਗੱਜਦਾ ਹੈ।

Verse 4

तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਵਣਾਂ ਦੀ ਛਾਂਹ ਹੇਠ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ—ਮਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਲੱਗੇ।

Verse 5

गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्

ਉਸ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਨੂ-ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਉਸ ਸੂਰਮੇ ਵਰਾਹ ਨੂੰ ਫੜੋ; ਜੋ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਓ!”

Verse 6

अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਮਸਤੀਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਸਭ ਸਜਧਜ ਕੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲ ਪਏ।

Verse 7

हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः

ਵੱਡੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਹਾਬਲ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 8

गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते

ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੇਰੂ—ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਉੱਤੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 9

सुकलोवाच । यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति

ਸੁਕਲ ਬੋਲੇ: ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਬਲ ਦਾ ਧਾਮ—ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਜਾਪਦਾ, ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਉੱਠ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨਾਨਾ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਗਿਰਿਰਾਜ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 10

योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः

ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਨਿਰਮਲ ਗੰਗਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਉੱਭਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਕੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੱਚੀਆਂ ਜਲ-ਬੂੰਦਾਂ ਛਿਟਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਧੋਏ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਤਲਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਿਰਿੰਦ੍ਰ ਅਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 11

देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਚਾਰਣਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗ-ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਵ੍ਰਿਤ—ਉਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਦਨ, ਸਰਲ, ਸ਼ਾਲ ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼-ਧਾਰੀ ਘਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 12

नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਨਾ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਛਟਾ ਨਾਲ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਵਰਨ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਲਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 13

नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀਕੇਲ ਦੇ ਵਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਪੂਗ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੁੰਨਾਗ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा

ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਚੰਪਕ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪ, ਪਹਾੜੀ ਪਾਟਲ ਦੇ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕੇਤਕੀ ਵੀ—ਅਨੇਕਾਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਪਦਮਕ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ।

Verse 15

नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः

ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ (ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਸਫ਼ਟਿਕ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 16

योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः

ਉਹ ਪਹਾੜ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗੀ-ਇੰਦਰ, ਸੰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਨਾਲ।

Verse 17

नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः

ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਏ ਸੰਗਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 18

गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः

ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ-ਧਾਰਾਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਡੋਲ ਖੜਾ; ਅਤੇ ਸ਼ਰਭਾਂ, ਸ਼ਾਰਦੂਲਾਂ (ਬਾਘਾਂ) ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 19

महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः

ਸਦਾ ਮਹਾਂ ਮੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਮਹਿਸਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਗਿਰਿਰਾਜ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 20

अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च

ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਵੀਰ ਇਖ਼ਵਾਕੁ—ਮਨੁ ਦਾ ਆਨੰਦ—ਉਸ ਸੁਭਾਰਿਆ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।

Verse 21

पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली

ਅੱਗੇ ਲੁੱਬਧਕਾ—ਵੀਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ—ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਿੱਥੇ ਬਲੀ, ਸ਼ੂਰ ਵਰਾਹ ਆਪਣੀ ਭਾਰਿਆ ਸਮੇਤ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 22

बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः

ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਵਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ, ਪੂਰਨ-ਯੁਵਕ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੁ-ਭੂਮੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।

Verse 23

सुकलोवाच । तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली

ਸੁਕਲ ਬੋਲੇ: ਤਦ ਵਰਾਹ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਪ੍ਰਿਯੇ, ਵੇਖ! ਕੋਸ਼ਲ ਦਾ ਬਲੀ ਅਧਿਪਤੀ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।”

Verse 24

मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्

ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਐਸਾ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਰਸ਼ ਦੇਵੇ।

Verse 25

अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः

ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਾ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਧਰੇ, ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ—ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸੁਦੇਵਾ ਨੂੰ ਬੋਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।

Verse 26

पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः

ਵੇਖ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਮਹਾ-ਵਰਾਹ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਟੋਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्

ਅੱਜ ਹੀ, ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਸੁਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾ-ਸ਼ੂਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਆਵੇ।

Verse 28

एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ—ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ—ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੂਕਰ ਨੂੰ ਹੰਕਾ ਕੇ ਲਿਆਓ!”

Verse 29

अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः

ਤਦ ਉਹ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮੇ—ਬਲ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਬਲ-ਤੇਜ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਪਏ।

Verse 30

कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः

ਹੁਣ ਸਭੇ ਕੋਲ (ਕੋਲੰ) ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਪਵਨ-ਵੇਗ ਨਾਲ ਧੱਕੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਵਨ-ਵਾਸੀ ਯੋਧੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।

Verse 31

नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्

ਨਾਨਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀਰ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਵਰਾਹ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 32

सुकलोवाच । पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः

ਸੁਕਲੋ ਬੋਲੇ: “ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਬਾਣ ਤੇ ਤੋਮਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਉਂ ਵਰ੍ਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਘਣੇ ਪਹਾੜੀ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਢਹਿ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਿਆ, ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਕੋਲ—ਝੁੰਡ ਦਾ ਨਾਇਕ—ਯੁੱਧ-ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ।”

Verse 33

स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਧਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘਾਰ ਦਿੰਦਾ; ਲਾਲਚੀ ਉਹ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਹੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਤੇਜ਼ ਟੱਕਰ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਵਰਗੇ ਅੰਗ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ—ਲੜਾਈ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 34

स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्

ਆਪਣੀ ਹੀ ਅਗਨਿ-ਤੇਜ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਅਗਲੇ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡੱਸ ਨਾਲ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਭੂਪਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 35

इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः

ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਥ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਦਬਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੈਭੀਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਕਰੇਸ਼ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। ਯੁੱਧ-ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨਾਲ ਸੰਗਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 36

वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵਾਰਾਹ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਫਿਰ ਸੰਗਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਡ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁੰਕਾਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਭੂਪਤੀ ਵਿਮਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਨੁ-ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्

ਸ਼ੂਕਰ ਦੇ ਅਤੁਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ—ਯਮ ਸਮਾਨ ਅਦੁੱਤੀ—ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਵਰਾਡ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫੌਰਨ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: “ਕੋਲ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ—ਤੁਰੰਤ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ!”

Verse 38

प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः

ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥ ਅਤਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੇਜੇ ਗਏ; ਸੁੰਦਰ ਬਾਣ ਤੇ ਖਡਗ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਭੂਸ਼ੁੰਡੀ ਅਤੇ ਮੁਦਗਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ्जਿਤ ਯੋਧੇ ਵੀ। ਉਥੇ ਫੰਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਲੁੱਭੜੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਜਦ ਚਲ ਪਏ, ਰੋਕਣ ਤੇ ਵੀ ਠਹਿਰਦੇ ਨਾ ਸਨ।

Verse 39

क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्

ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਉਹ ਭਯ ਦਿਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः

ਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਜੈ ਵਰਾਹ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣਾ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 41

कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्

ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਵੀਰ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਰਣਦੁರ್ಜਯ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਕਾਇ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 42

गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव

ਧੀਰ ਵੀਰ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਲਪਲਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 43

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਸੁਕਲਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਤ੍ਰੇਤਾਲੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि

ਨਰਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਸੈਨਿਕੋ! ਇੱਥੇ ਇਹਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਫੜਦੇ, ਹੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰੋ? ਉੱਥੇ ਤਿੱਖੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ—ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ!”

Verse 45

समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ—ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਤੁਰੰਤ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 46

अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਟ—ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਉਸ ਸੂਅਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ।

Verse 47

विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः

ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸੁਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿਧਿਆ; ਕਿਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘਾਤ ਲੱਗੇ, ਕਿਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਪਏ—ਇਉਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅਜਿੱਤ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸੰਗਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 48

ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः

ਤਦ ਉਹ ਕੋਲ, ਪੌਰੁਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਗਮਗ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਫਾਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਸੂਅਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।

Verse 49

करोति प्रहारं च तुंडेन वीरहयानां द्विपानां च चिच्छेद वीरः । स्वदंष्ट्राग्रभागेन तीक्ष्णेन वीरान्पदातीन्हि संपातयेद्रोषभावैः

ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ-ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਬਹਾਦੁਰ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 50

जघानास्य शुंडं गजस्यापि रुष्टो भटान्हतान्पादनखैस्तु हृष्टः

ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਤੱਕ ਨੂੰ ਚੋਟ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ।

Verse 51

ततस्ते शूकराः सर्वे लुब्धकाश्च परस्परम् । युयुधुः संगरं कृत्वा क्रोधारुणविलोचनाः

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਅਰ—ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ—ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਗ ਰਚਾ ਬੈਠੇ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 52

लुब्धकैश्च हताः कोलाः कोलैश्चापि सुलुब्धकाः । निहताः पतिता भूमौ क्षतजेनापि सारुणाः

ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੂਅਰ ਮਾਰੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸੂਅਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਖਮਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 53

जीवं त्यक्त्वा हताः कोलैर्लुब्धकाः पतिता रणे । मृताश्च शूकरास्तत्र श्वानः प्राणांश्च तत्यजुः

ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੂਅਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਸੂਅਰ ਵੀ ਮਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ।

Verse 54

यत्रयत्र मृता भूमौ पतिता मृगघातकाः । बहवः शूकरा राज्ञा खड्गपातैर्निपातिताः

ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰੇ, ਉੱਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।

Verse 55

कति नष्टा हताः कोला भीता दुर्गेषु संस्थिताः । कुंजेषु कंदरांतेषु गुहांतेषु नृपोत्तम

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸੂਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਕੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 56

लुब्धकाश्च मृताः केचिच्छिन्ना दंष्ट्राग्रसूकरैः । प्राणांस्त्यक्त्वा गताः स्वर्गं खंडशो विदलीकृताः

ਕੁਝ ਲਾਲਚੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 57

वागुराः पाशजालाश्च कुटकाः पंजरास्तथा । नाड्यश्च पतिता भूमौ यत्रतत्र समंततः

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਫਾਹੇ, ਪਿੰਜਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੰਦੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 58

एको दयितया सार्धं वाराहः परितिष्ठति । पौत्रकैः पंचसप्तभिर्युद्धार्थं बलदर्पितः

ਇੱਕ ਸੂਰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਪੋਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ—ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੂਰ—ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।

Verse 59

तमुवाच तदा कांतं शूकरं शूकरी पुनः । गच्छ कांत मयासार्द्धमेभिस्तु बालकैः सह

ਤਦੋਂ ਸੂਕਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੂਕਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਕਾਂਤ, ਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ।”

Verse 60

प्राह प्रीतो वराहस्तां विवस्तां सुप्रियामिति । क्व गच्छामि प्रभग्नोहं स्थानं नास्ति महीतले

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੁਕਤ ਹੈਂ।” (ਉਹ ਬੋਲੀ:) “ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 61

मयि नष्टे महाभागे कोलयूथं विनंक्ष्यति । द्वयोश्च सिंहयोर्मध्ये जलं पिबति शूकरः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਸੂਕਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੂਕਰ ਤਾਂ ਦੋ ਸਿੰਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

द्वयोः शूकरयोर्मध्ये सिंहो नैव पिबत्यपः । एवं शूकरजातीषु दृश्यते बलमुत्तमम्

ਦੋ ਸੂਕਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਂ ਸਿੰਹ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਕਰ-ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਬਲ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 63

तदहं नाशयाम्येव यदा भग्नो व्रजाम्यहम् । जाने धर्मं महाभागे बहुश्रेयोविधायकम्

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਾਰ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 64

कस्माल्लोभाद्भयाद्वापि युध्यमानः प्रणश्यति । रणतीर्थं परित्यज्य सस्यात्पापी न संशयः

ਜੇ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੋਭ ਜਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਣ-ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਧਰਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਾਪੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 65

निशितं शस्त्रसंव्यूहं दृष्ट्वा हर्षं प्रगच्छति । अवगाह्यामरीं सिंधुं तीर्थपारं प्रगच्छति

ਤੀਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਜੀ ਕਤਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ‘ਅਮਰੀ’ ਸਿੰਧੁ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 66

स याति वैष्णवं लोकं पुरुषांश्च समुद्धरेत् । समायांतं च तदहं कथं भग्नो व्रजामि वै

ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ—ਲੱਜਿਤ ਤੇ ਭੰਗ ਹੋਇਆ—ਉਥੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?

Verse 67

योधनं शस्त्रसंकीर्णं प्रवीरानन्ददायकम् । दृष्ट्वा प्रयाति संहृष्टस्तस्य पुण्यफलं शृणु

ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਯੁੱਧ-ਮੈਦਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸੁਣ।

Verse 68

पदेपदे महत्स्नानं भागीरथ्याः प्रजायते । रणाद्भग्नो गृहं याति यो लोभाच्च प्रिये शृणु

ਹਰ ਕਦਮ ‘ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਸੁਣ: ਜੋ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਰਣ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਯੁੱਧ-ਭਗੌੜਾ/ਹਾਰਿਆ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 69

मातृदोषं प्रकाशेत स्त्रीजातः परिकथ्यते । अत्र यज्ञाश्च तीर्थाश्च अत्र देवा महौजसः

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਯਜ્ઞ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 70

पश्यंति कौतुकं कांते मुनयः सिद्धचारणाः । त्रैलोक्यं वर्तते तत्र यत्र वीरप्रकाशनम्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੁਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਾਨੋ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

Verse 71

समराद्भग्नं प्रपश्यंति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः । शपंति निर्घृणं पापं प्रहसन्ति पुनःपुनः

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 72

दुर्गतिं दर्शयेत्तस्य धर्मराजो न संशयः । सम्मुखः समरे युद्धे स्वशिरः शोणितं पिबेत्

ਉਸ ਲਈ ਧਰਮਰਾਜ (ਯਮ) ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੁৰ্গਤੀ ਵਿਖਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜੇ, ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਰ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਵੇਗਾ।

Verse 73

अश्वमेधफलं भुंक्ते इंद्रलोकं प्रगच्छति । यदा जयति संग्रामे शत्रूञ्छूरो वरानने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

तदा प्रभुंजते लक्ष्मीं नानाभोगान्न संशयः । यदा तत्र त्यजेत्प्राणान्सम्मुखः सन्निराश्रयः

ਤਦ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ—ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਦੇਵ-ਸੰਮੁਖ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

स गच्छेत्परमं स्थानं देवकन्यां प्रभुंजते । एवं धर्मं विजानामि कथं भग्नो व्रजाम्यहम्

ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਕਨਿਆ ਦੇ ਸੰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂ?

Verse 76

अनेन समरे युद्धं करिष्ये नात्र संशयः । मनोः पुत्रेण धीरेण राज्ञा इक्ष्वाकुणा सह

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ।

Verse 77

डिंभान्गृहीत्वा याहि त्वं सुखं जीव वरानने । तस्य श्रुत्वा वचः प्राह बद्धाहं तव बंधनैः

“ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਚਲੀ ਜਾ; ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ।” ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਮੈਂ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹਾਂ।”

Verse 78

स्नेहमानरसाख्यैश्च रतिक्रीडनकैः प्रिय । पुरतस्ते सुतैः सार्द्धं प्राणांस्त्यक्ष्यामि मानद

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ! ਸਨੇਹ, ਮਾਨ ਦੇ ਘਾਵ, ਮਿੱਠੀ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਰਤੀ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ—ਹੇ ਮਾਨਦਾਤਾ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ।

Verse 79

एवमेतौ सुसंभाष्य परस्परहितैषिणौ । युद्धाय निश्चितौ भूत्वा समालोकयतो रिपून्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਚੱਜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ।

Verse 80

कोशलाधिपतिं वीरं तमिक्ष्वाकुं महामतिम्

ਉਹ ਕੋਸ਼ਲ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਉਹ ਵੀਰ ਇਖ਼ਵਾਕੁ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਸੀ।

Verse 81

यथैव मेघः परिगर्जते दिवि प्रावृट्सुकालेषु तडित्प्रकाशैः । तथैव संगर्जति कांतया समं समाह्वयेद्राजवरं खुराग्रैः

ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਗੱਜਿਆ ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਅਗਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ।

Verse 82

तं गर्जमानं ददृशे महात्मा वाराहमेकं पुरुषार्थयुक्तम् । ससार अश्वस्य जवेनयुक्तः ससम्मुखं तस्य नृवीरधीरः

ਉਸ ਗੱਜਦੇ ਇਕੱਲੇ ਵਰਾਹ ਨੂੰ—ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ-ਯੁਕਤ ਬਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਮਹਾਤਮਾ ਵੀਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਨਰ-ਵੀਰ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।