Adhyaya 37

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । एवं वेनस्य चैवासीत्सृष्टिरेव महात्मनः । धर्माचारं परित्यज्य कथं पापमतिर्भवेत्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੇਨ ਦੀ ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੁਭਾਵ ਸੀ, ਤਾਂ ਧਰਮਾਚਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਿਆ?”

Verse 2

सूत उवाच । ज्ञानविज्ञानसंपन्ना मुनयस्तत्त्ववेदिनः । शुभाशुभं वदंत्येवं तन्न स्यादिह चान्यथा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਜ਼੍ਞਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਤੱਤ੍ਵ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਮੁਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਰਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

Verse 3

तप्यमानेन तेनापि सुशंखेन महात्मना । दत्तः शापः कथं विप्रा न यथावच्च जायते

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਯਥਾਵਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਲਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ?

Verse 4

वेनस्य पातकाचारं सर्वमेव वदाम्यहम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे प्रजापाले महात्मनि

ਵੇਨ ਦੇ ਪਾਪਮਈ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 5

पुरुषः कश्चिदायातश्छद्म लिंगधरस्तदा । नग्नरूपोवमहाकायःवशिरोमुंडो महाप्रभः

ਤਦ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਆਇਆ, ਝੂਠੇ ਸੰਨਿਆਸੀ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰੇ ਹੋਏ; ਨਗਨ-ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ।

Verse 6

मार्जनीं शिखिपत्राणां कक्षायां स हि धारयन् । गृहीतं पानपात्रं तु नालिकेरमयं करे

ਉਹ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰ-ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਝਾੜੂ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ ਧਾਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਖੋਲ ਦਾ ਬਣਿਆ ਪਾਨ-ਪਾਤ੍ਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 7

पठमानो ह्यसच्छास्त्रं वेदधर्मविदूषकम् । यत्र वेनो महाराजस्तत्रायातस्त्वरान्वितः

ਉਹ ਵੇਦਿਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲਾ ਝੂਠਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਵੇਨ ਸੀ ਉੱਥੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 8

सभायां तस्य वेनस्य प्रविवेश स पापवान् । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं वेनः प्रश्नं तदाकरोत्

ਉਹ ਪਾਪੀ ਪੁਰਖ ਵੇਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵੇਨ ਨੇ ਤਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 9

भवान्को हि समायात ईदृग्रूपधरो मम । सभायां वर्तमानस्य पुरः कस्मात्समागतः

ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਐਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਜਦ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈਂ?

Verse 10

को वेषः किं नु ते नाम को धर्मः कर्म ते वद । को वेदस्ते क आचारः किं तपः का प्रभावना

ਤੇਰਾ ਵੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸ: ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀ ਹਨ? ਤੇਰਾ ਵੇਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਆਚਾਰ ਕੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?

Verse 11

किं ज्ञानं कः प्रभावस्ते किं सत्यं धर्मलक्षणम् । तत्त्वं सर्वं समाचक्ष्व ममाग्रे सत्यमेव च

ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਸਤ੍ਯ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੱਤ੍ਵ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲ।

Verse 12

श्रुत्वा वेनस्य तद्वाक्यं पापो वाक्यमुदाहरत् । पातक उवाच । करोष्येवं वृथा राज्यं महामूढो न संशयः

ਵੇਨ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਰਾਜ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਰੇਂਗਾ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈਂ।”

Verse 13

अहं धर्मस्य सर्वस्वमहं पूज्यतमोसुरैः । अहं ज्ञानमहं सत्यमहं धाता सनातनः

ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰਬਸ੍ਵ ਹਾਂ; ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਭੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਤ੍ਯ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਨਾਤਨ ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਹਾਂ।

Verse 14

अहं धर्मं अहं मोक्षः सर्वदेवमयो ह्यहम् । ब्रह्मदेहात्समुद्भूतः सत्यसंधोऽस्मि नान्यथा

ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੋਖਸ਼ ਹਾਂ; ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਮੈਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਸਤ੍ਯ-ਸੰਧ ਹਾਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 15

जिनरूपं विजानीहि सत्यधर्मकलेवरम् । मामेव हि प्रधावंति योगिनो ज्ञानतत्पराः

ਜਿਨ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣੋ—ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਲੇਵਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਗਿਆਨ-ਪਰਾਇਣ ਯੋਗੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਪਾਸ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।

Verse 16

वेन उवाच । तवैव कीदृशं कर्म किं ते दर्शनमेव च । किमाचारो वदस्वैहि इत्युक्तं तेन भूभुजा

ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ (ਸਿਧਾਂਤ) ਕੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਆਚਾਰ ਕੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 17

पातक उवाच । अर्हंतो देवता यत्र निर्ग्रंथो दृश्यते गुरुः । दया चैव परो धर्मस्तत्र मोक्षः प्रदृश्यते

ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿੱਥੇ ਅਰਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦਇਆ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।”

Verse 18

दर्शनेस्मिन्न संदेह आचारान्प्रवदाम्यहम् । यजनं याजनं नास्ति वेदाध्ययनमेव च

ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਯਜਨ ਹੈ, ਨਾ ਯਾਜਨ—ਕੇਵਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 19

नास्ति संध्या तपो दानं स्वधास्वाहाविवर्जितम् । हव्यकव्यादिकं नास्ति नैव यज्ञादिका क्रिया

‘ਸਵਧਾ’ ਤੇ ‘ਸਵਾਹਾ’ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਦਾਨ। ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਵ੍ਯ-ਕਵ੍ਯ ਆਦਿ ਭੇਟ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਆਦਿਕ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ।

Verse 20

पितॄणां तर्पणं नास्ति नातिथिर्वैश्वदेविकम् । क्षपणस्य वरा पूजा अर्हतो ध्यानमुत्तमम्

ਕਸ਼ਪਣ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ, ਨਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ। ਉਸ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਾਧਨਾ ਅਰਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੈ।

Verse 21

अयं धर्मसमाचारो जैनमार्गे प्रदृश्यते । एतत्ते सर्वमाख्यातं निजधर्मस्यलक्षणम्

ਇਹ ਧਰਮ-ਆਚਾਰ ਜੈਨ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਸੁਣਾਏ ਹਨ।

Verse 22

वेन उवाच । वेदप्रोक्तो यथा धर्मो यत्र यज्ञादिकाः क्रियाः । पितॄणां तर्पणं श्राद्धं वैश्वदेवं न दृश्यते

ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।”

Verse 23

न दानं तप एवास्ति क्वास्ते धर्मस्य लक्षणम् । वद सत्यं ममाग्रे तु दयाधर्मं च कीदृशम्

ਜੇ ਨਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਬੋਲ—ਇਹ ਦਇਆ-ਧਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?

Verse 24

पातक उवाच । पंचतत्त्वप्रवृद्धोयं प्राणिनां काय एव च । आत्मा वायुस्वरूपोयं तेषां नास्ति प्रसंगता

ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਤੇ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਆਤਮਾ ਵਾਯੁ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਤੇ ਦੇਹ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਗ ਨਹੀਂ।

Verse 25

यथा जलेषु भूतानामपिसंगमवेहि तत् । जायते बुद्बुदाकारं तद्वद्भूतसमागमः

ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਰਗਾ ਆਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਛਣਭੰਗੁਰ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਿਹੀ ਹੈ।

Verse 26

पृथ्वीभावो रजःस्थस्तु चापस्तत्रैव संस्थिताः । ज्योतिस्तत्र प्रदृश्येत सुवायुर्वर्तते त्रिषु

ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਤੱਤ ਰਜੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਾਂ (ਜਲ) ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਓਥੇ ਹੀ ਜੋਤਿ (ਅਗਨੀ) ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਵਾਯੁ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 27

आकाशमावृणोत्पश्चाद्बुद्बुदत्वं प्रजायते । अप्सुमध्ये प्रभात्येव सुतेजो वर्तुलं वरम्

ਫਿਰ ਉਹ ਫੈਲ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਲਬੁਲਾ-ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਲਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸੁਤੇਜ, ਉੱਤਮ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 28

क्षणमात्रं प्रदृश्येत क्षणान्नैव च दृश्यते । तद्वद्भूतसमायोगः सर्वत्र परिदृश्यते

ਇਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਦਿਸਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਤ-ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਰ ਥਾਂ ਨਾਸਵੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

अंतकाले प्रयात्यात्मा पंच पंचसु यांति ते । मोहमुग्धास्ततो मर्त्या वर्तंते च परस्परम्

ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਰਤਭੂਤ ਜੀਵ ਫਿਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 30

श्राद्धं कुर्वंति मोहेन क्षयाहे पितृतर्पणम् । क्वास्ते मृतः समश्नाति कीदृशोऽसौ नृपोत्तम

ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਲੋਕ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ‘ਖ਼ਯ-ਦਿਨ’ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਭੋਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ?

Verse 31

किं ज्ञानं कीदृशं कायं केन दृष्टं वदस्व नः । मिष्टान्नं भोजयित्वा च तृप्ता यांति च ब्राह्मणाः

ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਗਿਆਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 32

कस्य श्राद्धं प्रदीयेत सा तु श्रद्धा निरर्थिका । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि वेदानां कर्म दारुणम्

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਐਸੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤਾਂ ਨਿਰਰਥਕ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਹਾਂਗਾ—ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਰਮ-ਧਰਮ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।

Verse 33

यदातिथिर्गृहे याति महोक्षं पचते द्विजः । अजं वा राजराजेंद्र अतिथिं परिभोजयेत्

ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਥੀ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹੋਖ੍ਸ਼ (ਭੈਂਸ) ਪਕਾਵੇ—ਅਥਵਾ ਬਕਰਾ, ਹੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 34

अश्वमेधमखे अश्वं गोमेधे वृषमेव च । नरमेधे नरं राजन्वाजपेये तथा ह्यजान्

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਸ਼੍ਵ (ਘੋੜਾ) ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੋਮੇਧ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਬੈਲ); ਨਰਮੇਧ ਵਿੱਚ ਨਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਾਜਪੇਯ ਵਿੱਚ ਭੀ ਅਜਾਂ (ਬਕਰੇ) ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 35

राजसूये महाराज प्राणिनां घातनं बहु । पुंडरीके गजं हन्याद्गजमेधेऽथ कुंजरम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਡਰੀਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਜਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕੁੰਜਰ (ਹਾਥੀ) ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

सौत्रामण्यां पशुं मेध्यं मेषमेव प्रदृश्यते । नानारूपेषु सर्वेषु श्रूयतां नृपनंदन

ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਧ੍ਯ (ਸ਼ੁੱਧ) ਪਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਕੇਵਲ ਮੇਸ਼ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਨੰਦਨ।

Verse 37

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ਇਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੰਚਪੰਚਾਸ਼ਤ-ਸਹਸ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨ’ ਨਾਮਕ ਸੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

ज्ञेयं तदन्नमुच्छिष्टं क्रियते भूरिभोजनम् । अत्यंतदोषहीनांस्तान्हिंसंति यन्महामखे

ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਉਹ ਅੰਨ ‘ਉੱਛਿਸ਼ਟ/ਅਸ਼ੁੱਧ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਤਿ-ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮਹਾ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਿੰਸਾ ਪਹੁੰਚਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

तत्र किं दृश्यते धर्मः किं फलं तत्र भूपते । पशूनां मारणं यत्र निर्दिष्टं वेदपंडितैः

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ-ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਉੱਥੋਂ ਉਪਜ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 40

तस्माद्विनष्टधर्मं च न पुण्यं मोक्षदायकम् । दयां विना हि यो धर्मः स धर्मो विफलायते

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਪੁੰਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਇਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਧਰਮ—ਉਹ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

जीवानां पालनं यत्र तत्र धर्मो न संशयः । स्वाहाकारः स्वधाकारस्तपः सत्यं नृपोत्तम

ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ, ‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤ੍ਤਮ—ਇਹ ਵੀ ਧਰਮ ਹਨ।

Verse 42

दयाहीनं चापलं स्यान्नास्ति धर्मस्तु तत्र हि । एते वेदा न वेदाः स्युर्दया यत्र न विद्यते

ਜਿੱਥੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਚੰਚਲਤਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉੱਥੇ ਵੇਦ ਵੀ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

Verse 43

दयादानपरो नित्यं जीवमेव प्ररक्षयेत् । चांडालोऽप्यथ शूद्रो वा स वै ब्राह्मण उच्यते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਦਇਆ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

ब्राह्मणो निर्दयो यो वै पशुघातपरायणः । स वै सुनिर्दयः पापी कठिनः क्रूरचेतनः

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਾਲਮ, ਪਾਪੀ, ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 45

वंचकैः कथितो वेदो यो वेदो ज्ञानवर्जितः । यत्र ज्ञानं भवेन्नित्यं तत्र वेदः प्रतिष्ठति

ਜਿਸ ਨੂੰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ 'ਵੇਦ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੇਦ ਜੋ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਸਲ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਈ ਗਿਆਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੇਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

Verse 46

दयाहीनेषु वेदेषु विप्रेषु च महामते । नास्ति सत्यं क्रिया तत्र वेदविप्रेषु वै तदा

ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ! ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਇਆ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਰਿਆ।

Verse 47

वेदा न वेदा राजेंद्र ब्राह्मणाः सत्यवर्जिताः । दानस्यापि फलं नास्ति तस्माद्दानं न दीयते

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਚ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੇਦ, ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਦੋਂ ਦਾਨ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ (ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ) ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 48

यथा श्राद्धस्य वै चिह्नं तथा दानस्य लक्षणम् । जिनस्यापि च यद्धर्मं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚੇ ਦਾਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਨ ਨੇ ਜੋ ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 49

तवाग्रेऽहं प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । आदौ दया प्रकर्तव्या शांतभूतेन चेतसा

ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਦਇਆ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 50

आराधयेद्धृदा देवं जिनं येन चराचरम् । मनसा शुद्धभावेन जिनमेकं प्रपूजयेत्

ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਜਿਨ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇਕ ਜਿਨ ਦੀ ਹੀ ਭਕਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 51

नमस्कारः प्रकर्तव्यस्तस्य देवस्य नान्यथा । मातापित्रोस्तु वै पादौ कदा नैव प्रवंदयेत्

ਉਸੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ, ਨਮਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 52

अन्येषामपि का वार्ता श्रूयतां राजसत्तम । वेन उवाच । एते विप्राश्च आचार्या गंगाद्याः सरितस्तथा

“ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।” ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।”

Verse 53

वदंति पुण्यतीर्थानि बहुपुण्यप्रदानि च । तत्किं वदस्व सत्यं मे यदि धर्ममिहेच्छसि

ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੰਨ-ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ—ਉਹ ਕੀ ਹੈ—ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।

Verse 54

पातक उवाच । आकाशाद्वै महाराज मेघा वर्षंति वै जलम् । भूमौ हि पर्वतेष्वेवं सर्वत्र पतिते जलम्

ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬੱਦਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਲ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਲ ਜਦੋਂ ਹਰ ਥਾਂ—ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ—ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ (ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 55

स आप्लाव्य ततस्तिष्ठेद्दयां सर्वत्र भावयेत् । नद्यः पापप्रवाहास्तु तासु तीर्थं श्रुतं कथम्

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਨਦੀਆਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਹਨ—ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤੀਰਥ’ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 56

जलाशया महाराज तडागाः सागरास्तथा । पृथिव्याधारकाश्चैव गिरयो अश्मराशयः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਲਾਸ਼ਯ—ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ—ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ—ਇਹ ਸਭ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ।

Verse 57

नास्त्येतेषु च वै तीर्थं जलैर्जलदमुत्तमम् । स्नाने यदा महत्पुण्यं कस्मान्मत्स्येषु वै नहि

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੀਰਥ ਜਲ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ; ਜਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ (ਉਹੀ ਪੁੰਨ)?

Verse 58

दृष्टा स्नानेन वै सिद्धिर्मीनाः शुद्ध्यंति नान्यथा । यत्र जिनस्तत्र तीर्थं तत्र धर्मः सनातनः

ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੱਛੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਜਿਨ ਹਨ, ਓਥੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਓਥੇ ਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 59

तपोदानादिकं सर्वं पुण्यं तत्र प्रतिष्ठितम्

ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਓਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 60

एको जिनः सर्वमयो नृपेंद्र नास्त्येव धर्मं परमं हि तीर्थम् । अयं तु लाभः परमस्तु तस्माद्ध्य्यास्व नित्यं सुसुखो भविष्यसि

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੇਂਦ੍ਰ! ਇਕੱਲਾ ਜਿਨ ਹੀ ਸਰਵਮਯ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਪਰਮ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹੀ ਪਰਮ ਲਾਭ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਧਿਆਨ ਕਰ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 61

विनिंद्य धर्मं सकलं सवेदं दानं सपुण्यं परयज्ञरूपम् । पापस्वभावैर्बहुबोधितो नृपस्त्वंगस्य पुत्रो भुवि तेन पापिना

ਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੂਹ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨਮਯ ਤੇ ਪਰਮ ਯਜ੍ਞ-ਸਰੂਪ ਹੈ—ਤਿਰਸਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਬਣ ਗਿਆ।