
Counsel to Sunīthā in the Vena Narrative: Boon for a Righteous Son and the Seed–Fruit Law of Karma
ਅਧਿਆਇ 35 (ਵੇਣ-ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ) ਵਿੱਚ ਰੰਭਾ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਸੁਨੀਥਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਿ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ—ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅੰਗ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਗ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਥਾ ਭਕਤੀਮਈ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ: ਤਪ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਧਰਮ-ਸਥਾਪਕ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਧਰਮ-ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦਾ ਬੀਜ–ਫਲ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਬੀਜ ਬੋਵੋਗੇ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ; ਕਾਰਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਸੁਨੀਥਾ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
Verse 1
रंभोवाच । ब्रह्मा अव्यक्तसंभूतस्तस्माज्जज्ञे प्रजापतिः । अत्रिर्नाम स धर्मात्मा तस्य पुत्रो महामनाः
ਰੰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤ੍ਰਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਮਨਾਃ, ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Verse 2
अंगो नाम अयं भद्रे नंदनं वनमागतः । इंद्रस्य संपदं दृष्ट्वा लीलातेजसमुत्तमाम्
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਅੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਪੁਰਖ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੰਪੱਤਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮ ਲੀਲਾ-ਸਮ ਤੇਜਸਵੀ ਛਟਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ—ਉਹ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 3
कृता स्पृहा अनेनापि इंद्रस्य सदृशे पदे । ईदृशो हि यदा पुत्रो मम स्याद्धर्मसंयुतः
ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਦ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਮੇਰਾ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ—ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ—ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 4
सुश्रेयो मे भवेज्जन्म यशः कीर्ति समन्वितम् । आराधितो हृषीकेशस्तपोभिर्नियमैस्तथा
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਅਤਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸਕਰ ਹੋਵੇ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀ।
Verse 5
सुप्रसन्ने हृषीकेशे वरं याचितवानयम् । इंद्रस्य सदृशं पुत्रं विष्णुतेजः पराक्रमम्
ਜਦ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਇਸ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।
Verse 6
वैष्णवं सर्वपापघ्नं देहि मे मधुसूदन । दत्तवान्स तदा पुत्रमीदृशं सर्वधारकम्
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ! ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਓਹੋ ਜਿਹਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
Verse 7
तदाप्रभृति विप्रेंद्रः पुण्यां कन्यां प्रपश्यति । यथा त्वं चारुसर्वांगी तथायं परिपश्यति
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਪੁੰਨਵਾਨ ਕੁੰਵਾਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹਰ ਅੰਗੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ।
Verse 8
एनं गच्छ वरारोहे अस्मात्पुत्रो भविष्यति । पुण्यात्मा पुण्यधर्मज्ञो विष्णुतेजः पराक्रमः
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ! ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਗਰਭੋਂ ਪੁੰਨਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ—ਪੁੰਨ-ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
Verse 9
एतत्ते सर्वमाख्यातं तथाहं पृच्छिता त्वया । अयं भर्ता भवत्यर्हो भवेदेव न संशयः
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਖ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 10
सुशंखस्यापि यः शापो वृथा सोऽपि भविष्यति । अस्माज्जाते महाभागे पुत्रे धर्मप्रचारिणि
ਸੁਸ਼ੰਖ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 11
भविष्यसि सुखी भद्रे सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । सुक्षेत्रे कृषिकारस्तु बीजं वपति तत्परः
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਂਗੀ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਚੱਜੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਕਿਸਾਨ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੀਜ ਬੋਦਾ ਹੈ।
Verse 12
स तथा भुंजते देवि यथा बीजं तथा फलम् । अन्यथा नैव जायेत तत्सर्वं सदृशं भवेत्
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ, ਤਿਵੇਂ ਫਲ—ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਬੋਏ ਕਾਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਜਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਕਾਰਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 13
अयमेष महाभागस्तपस्वी पुण्यवीर्यवान् । अस्य वीर्यात्समुत्पन्नो अस्यैवगुणसंपदा
ਇਹੀ ਮਹਾਭਾਗ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਪੁੰਨ-ਵੀਰਯ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ। ਇਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸੇ ਵਰਗੇ ਗੁਣ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
Verse 14
युक्तः पुत्रो महातेजाःसर्वदेहभृतां वरः । भविष्यति महाभाग्यो युक्तात्मा योगतत्ववित्
ਇੱਕ ਯਮ-ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ—ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਜਨਮੇਗਾ। ਉਹ ਮਹਾਭਾਗੀ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਤੱਤਵ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 15
एवं हि वाक्यं तु निशम्य बाला रंभाप्रियोक्तं शिवदायकं तत् । विचिंत्य बुद्ध्येह सुनीथया तदा तत्त्वार्थमेतत्परिसत्यमेव हि
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—ਰੰਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਗਲ ਦਾਤਾ ਸਨ—ਬਾਲਾ ਸੁਨੀਥਾ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸਚੇ ਕੀਤਾ: “ਇਸ ਦਾ ਤੱਤਵਾਰਥ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ।”
Verse 35
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने पंचत्रिंशोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਦੇ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।