Adhyaya 34
The Vena Episode (Sunīthā’s Lament, Counsel on Fault, and the Turn toward Māyā-vidyā)
ਸੂਤ ਦੇ ਪਾਠ ਅੰਦਰ ਸੁਨੀਥਾ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ) ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹ-ਯੋਗਤਾ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ‘ਇੱਕ ਬੂੰਦ’ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪਮਾਵਾਂ—ਗੰਗਾ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਬੂੰਦ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੱਟੀ ਕਾਂਜੀ—ਦੁਆਰਾ ਧਰਮਿਕ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਭੈ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕਰਮ-ਫਲ ਮੰਨ ਕੇ ਸੁਨੀਥਾ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ (ਰੰਭਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ) ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਕ੍ਰ ਵਾਣੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਪਰਾਧ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਕਪਾਲ-ਧਾਰਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਅਸੱਤ੍ਯ—ਇਸ ਲਈ ਆਸ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਗੁਣ ਗਿਣਾ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੰਭਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ-ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਸੁਨੀਥਾ ਅਤ੍ਰੀ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਕਥਾ ਦੀ ਗਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । यथा शप्ता वने पूर्वं सुशंखेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम्
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਨੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ, ਸਖੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਵ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 2
आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच । अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वंतु सांप्रतम्
ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਸੁਨੀਥਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗੀ; ਹੇ ਸਖਿਓ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
Verse 3
मदीयरूपसंपत्ति वयः सगुणसंपदः । विलोक्य तातश्चिंतात्मा संजातो मम कारणात्
ਮੇਰੀ ਰੂਪ-ਸੰਪੱਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਚਿੱਤ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
Verse 4
देवेभ्यो दातुकामोऽसौ मुनिभ्यस्तु महायशाः । मां च हस्ते विगृह्यैव सर्वान्वाक्यमुदाहरत्
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 5
गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना । दातुकामोस्मि भद्रं वो गुणिने सुमहात्मने
ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ—ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ—ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਣੀ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵਰਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 6
मृत्योर्वाक्यं ततो देवा ऋषयः शुश्रुवुस्तदा । तमूचुर्भाषमाणं ते देवा इंद्र पुरोगमाः
ਤਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਉਹ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 7
तव कन्या गुणाढ्येयं शीलानां परमो निधिः । दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै
ਤੇਰੀ ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਕੋ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ।
Verse 8
अस्यामुत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्यात्पुमान्किल । भविता स महापापी पुण्यवंशविनाशकः
ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਉਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਪਾਪੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Verse 9
गंगातोयेन संपूर्णः कुंभ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते
ਗੰਗਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਦਾ ਘੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 10
पापस्य पापसंसर्गात्कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिंदुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत्
ਪਾਪ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੇ ਸੰਗ ਕਾਰਨ ਕੁਲ ਵੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਰਨਾਲ (ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ/ਖੱਟਾ ਦਲੀਆ) ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
Verse 11
पश्चान्नाशयते क्षीरमात्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 12
अनेनापि हि दोषेण तवेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम
“ਇਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਪਾਪ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈਂ। ਜਾ—ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਸਾ ਹੀ ਆਖਿਆ ਹੈ।”
Verse 13
देवैश्चापि सगंधर्वैरृषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ—ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੈ।
Verse 14
ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम्
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਐਸਾ ਕਰਮ ਮੈਂ ਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 15
संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम्
ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ; ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗੀ।
Verse 16
भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम्
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ-ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Verse 17
एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਨੀਥਾ—ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਧੀ—ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ।
Verse 18
सख्य ऊचुः । दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम्
ਸਖੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਸ ਦੇਹ-ਨਾਸਕ ਰਾਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ; ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਕਿਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਪ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਹੈ।”
Verse 19
जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत्
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਕਰੀ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 20
ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति
ਵੇਖੋ, ਹੇ ਭੋ! ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਦੇਵਰਾਜ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀਗਾਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਫਿਰ ਦੇਵਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 22
ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते
ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਸਮਾਨ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਪਾਲ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
Verse 23
देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत्
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 24
लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा
ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਜੀਵ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਪ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 25
गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान्
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਕਸ਼ਯ (ਘਟਾਅ) ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਕਾਰਣੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ‘ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਮੇਗਾ।
Verse 26
पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति
ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉਹ ਅਸੱਤ (ਝੂਠ) ਬੋਲਣੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 27
एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम्
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ?
Verse 28
भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲਿਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ। ਹੇ ਸੁਹਣੇ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।
Verse 29
तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
Verse 30
रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਰੂਪ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਭੂਸ਼ਣ ਹੈ। ਸ਼ੀਲ ਦੂਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਤ੍ਯ ਹੈ।
Verse 31
आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने
ਸਰਲਤਾ ਚੌਥਾ ਗੁਣ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਛੇਵਾਂ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।
Verse 32
शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल
ਹੇ ਬਾਲੇ, ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸੱਤਵਾਂ ਗੁਣ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ—ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ। ਅੱਠਵਾਂ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਵਾਂ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੇਵਾ-ਸੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਹੈ।
Verse 33
सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ! ਦਸਵਾਂ ਗੁਣ ‘ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਰਵਾਂ ‘ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ’। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਰਵਾਂ ‘ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ ਧਰਮ’—ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਨਿਸ਼ਠਾ—ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।
Verse 34
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਚੌਂਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 35
तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु
“ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਾਯ ਲੱਭਾਂਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਵਿਵੇਕੀ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰੀਂ।”
Verse 36
सूत उवाच । एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸੁਨੀਥਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਾਯ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।”
Verse 37
तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी
ਉਹ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀਆਂ—ਰੰਭਾ ਆਦਿ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ—ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੀਅਾਂ: “ਤੂੰ ਰੂਪ ਦੀ ਮਾਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।”
Verse 38
ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸੁੰਦਰ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ ਉਸ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 39
विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्
“ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਅਸੀਂ ਇਕ ਵਿਦਿਆ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਿਆਂਗੇ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਇਆ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਭਦ੍ਰਤਾ-ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।”
Verse 40
विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ—ਇਹ ਉਪਾਯ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਤਾਂ ਜੋ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਮੋਹ ਲਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ।
Verse 41
तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता
ਜਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਉਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੋਹ ਲੈ—ਹਾਂ, ਉਸੇ ਨੂੰ,” ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਓਹੀ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਉਸ ਸੁਸਿੱਧ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਥਾ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ।
Verse 42
भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਘੁੰਮਦਿਆਂ-ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਉਹ ਪਰਮ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।
Verse 43
गंगातीरे ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजः समप्रभम्
ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।
Verse 44
रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवंतं सुभाग्यदम्
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਤੁਲ—ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਮੰਮਥ; ਦੇਵ-ਸਰੂਪ, ਮਹਾਭਾਗ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਭਾਗ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ।
Verse 45
अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजः समप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम्
ਉਹ ਅਨੁਪਮ ਮਹਾਤਮਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤੇਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ; ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮਾਨ ਹੈ।
Verse 46
कामक्रोधविहीनं तमत्रिवंशविभूषणम्
ਉਸ ਨੂੰ—ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਅਤ੍ਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
Verse 47
दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रंभां सुसखीं सरागा कोयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਸਰੂਪ, ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ—ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘਣੀ ਸਖੀ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਣ ਹੈ?”