Adhyaya 26

Verse 1

सूत उवाच । तं पुत्रं निहतं श्रुत्वा सा दितिर्दुःखपीडिता । पुत्रशोकेन तेनैव संदग्धा द्विजसत्तमाः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਤੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 2

पुनरूचे महात्मानं कश्यपं मुनिपुंगवम् । इंद्रस्यापि सुदुष्टस्य वधार्थं द्विजसत्तम

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ।

Verse 3

ब्रह्मतेजोमयं तीव्रं दुःसहं सर्वदैवतैः । पुत्रैकं दीयतां कांत सुप्रियाहं यदा विभो

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤਪਤ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਅਸਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਵੀਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਤਿ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ।

Verse 4

कश्यप उवाच । निहतौ बलवृत्रौ च मम पुत्रौ महाबलौ । अघमाश्रित्य देवेन इंद्रेणापि दुरात्मना

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ—ਬਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ—ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਾਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।

Verse 5

तस्यैव च वधार्थाय पुत्रमेकं ददाम्यहम् । वर्षाणां तु शतैकं त्वं शुचिर्भव यशस्विनि

ਉਸੇ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅਤੇ ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ! ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੀਂ।

Verse 6

एवमुक्त्वा स योगींद्रो हस्तं शिरसि वै तदा । दत्त्वादित्या सहैवासौ गतो मेरुं तपोवनम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ। ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 7

तपस्तताप सा देवी तपोवननिवासिनी । शुचिष्मती सदा भूत्वा पुत्रार्था द्विजसत्तम

ਉਹ ਦੇਵੀ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ ਤਪ ਤਪਦੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮ! ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣੀ ਰਹੀ।

Verse 8

ततो देवः सहस्राक्षो ज्ञात्वा उद्यममेव च । दित्याश्चैव महाभाग अंतरप्रेक्षकोऽभवत्

ਤਦੋਂ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਦੇਵ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਉੱਦਮ ਜਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।

Verse 9

पंचविंशाब्दिको भूत्वा देवराड्दैवतोपमः । ब्राह्मणस्य च रूपेण तस्याश्चांतिकमागतः

ਪਚੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਤੇਜ ਵਾਲਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 10

स तां प्रणम्य धर्मात्मा मातरं तपसान्विताम् । तयोक्तस्तु सहस्राक्षो भवान्को द्विजसत्तम

ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਤਪਸਿਆ-ਯੁਕਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ?”

Verse 11

तामुवाच सहस्राक्षः पुत्रोऽहं तव शोभने । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च धर्मं जानामि भामिनि

ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ।”

Verse 12

तपसस्तव साहाय्यं करिष्ये नात्र संशयः । शुश्रूषति स तां देवीं मातरं तपसान्विताम्

“ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਪਸਿਆ-ਸੰਪੰਨ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 13

तमिंद्रं सा न जानाति आगतं दुष्टकारिणम् । धर्मपुत्रं विजानाति शुश्रूषंतं दिने दिने

ਉਹ ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

अंगं संवाहयेद्देव्याः पादौ प्रक्षालयेत्ततः । पत्रं मूलं फलं तत्र वल्कलाजिनमेव च

ਦੇਵੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਮਲਿਸ਼ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਪੱਤੇ, ਜੜਾਂ, ਫਲ, ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 15

ददात्येवं स धर्मात्मा तस्यै दित्यै सदैव हि । भक्त्या संतोषिता तस्य संतुष्टा तमभाषत

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁਰਖ ਸਦਾ ਹੀ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।

Verse 16

पुत्रे जाते महापुण्ये इंद्रे च निहते सति । कुरु राज्यं महाभाग पुत्रेण मम दैवकम्

ਜਦੋਂ ਮਹਾਪੁਣੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਭਾਗ੍ਯ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਝਿਆ ਹੈ।

Verse 17

एवमस्तु महाभागे ते प्रसादाद्भविष्यति । तस्याश्चैवांतरं प्रेप्सुरभवत्पाकशासनः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ; ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੌਕਾ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਘੜੀ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।

Verse 18

ऊने वर्षशते चास्या ददर्शांतरमच्युतः । अकृत्वा पादयोः शौचं दितिः शयनमाविशत्

ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਅਚਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਨੇ ਉਸਦੇ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮੀ ਦੇਖੀ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ।

Verse 19

शय्यांते सा शिरः कृत्वा मुक्तकेशातिविह्वला । निद्रामाहारयामास तस्याः कुक्षिं प्रविश्य ह

ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੌਂ ਗਈ - ਅਤੇ (ਇੰਦਰ) ਉਸਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 20

वज्रपाणिस्ततो गर्भं सप्तधा तं न्यकृंतत । वज्रेण तीक्ष्णधारेण रुरोद उदरे स्थितः

ਫਿਰ ਵਜਰਾਪਾਣੀ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਵਜਰਾ ਨਾਲ ਉਸ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਉਹ ਬੱਚਾ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।

Verse 21

स गर्भस्तत्र विप्रेंद्रा इंद्रहस्तगतेन वै । रोदमानं महागर्भं तमुवाच पुनः पुनः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਭਰੂਣ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ।

Verse 22

शतक्रतुर्महातेजा मा रोदीरित्यभाषत । सप्तधा कृतवाञ्छक्रस्तं गर्भं दितिजं पुनः

ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ), ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰੋ ਨਾ।" ਫਿਰ ਸ਼ੱਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਭਰੂਣ) ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

एकैकं सप्तधा च्छित्त्वा रुदमानं स देवराट् । एवं वै मरुतो जातास्ते तु देवा महौजसः

ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਰ ਕੇ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੇ ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰੁਤ ਜਨਮੇ—ਉਹ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਦੇਵਤਾ।

Verse 24

यथा इंद्रेण ते प्रोक्ता बभूवुर्नामभिस्ततः । अतिवीर्य महाकायास्तीव्र तेजः पराक्रमाः

ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਅਗੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਅਤਿ-ਵੀਰਯ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਕਾਯ, ਤੀਖੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼ਾਲੀ।

Verse 25

एकोना वै बभूवुस्ते पंचाशन्मरुतस्ततः । मरुतो नाम ते ख्याता इंद्रमेव समाश्रिताः

ਫਿਰ ਉਹ ਉਨੰਜਾ ਹੋ ਗਏ—ਪਚਾਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੱਟ ਮਰੁਤ। ‘ਮਰੁਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।

Verse 26

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे मरुदुत्पत्तिर्नाम षड्विंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਮਰੁਤ ਉਤਪੱਤੀ’ ਨਾਮਕ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

क्रमशस्तानि राज्यानि पृथुपूर्वाणि तानि वै । स देवः पुरुषः कृष्णः सर्वव्यापी जगद्गुरुः

ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰਾਜ੍ਯ—ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਰੰਭ—ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਉਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰੁਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ: ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਜਗਤ-ਗੁਰੂ।

Verse 28

तपोजिष्णुर्महातेजाः सर्व एकः प्रजापतिः । पर्जन्यः पावकः पुण्यः सर्वात्मा सर्व एव हि

ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ। ਉਹ ਪਰਜਨ੍ਯ (ਵਰਖਾ-ਦਾਤਾ), ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ), ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।

Verse 29

तस्य सर्वमिदं पुण्यं जगत्स्थावरजंगमम् । भूतसर्गमिमं सम्यग्जानतो द्विजसत्तम

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਸਰਬਥਾ ਪੁੰਨਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 30

नावृत्तिभयमस्तीह परलोकभयं कुतः । इमां सृष्टिं महापुण्यां सर्वपापहरां शुभाम्

ਇੱਥੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕੋਈ ਭਯ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਮਹਾਪੁੰਨਮਈ, ਸ਼ੁਭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਿਧਾਨ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 31

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । स हि धन्यश्च पुण्यश्च स हि सत्यसमन्वितः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਹ ਧੰਨ ਹੈ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ; ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 32

यः शृणोति इमां सृष्टिं स याति परमां गतिम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

ਜੋ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।