Adhyaya 25

Verse 1

सूत उवाच । इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ—ਜੋ ਲੀਲਾਮਈ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ? ਬਹੁਤ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 2

दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्

ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਤਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਮਲ-ਮੁਖੀ—ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: “ਇਹ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਧਾਮ ਹੈ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਕੀ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?”

Verse 3

संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः

ਪੂਰਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ, ਕਾਮ-ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮੋਹਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ—ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਥਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੇ ਆਪ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।

Verse 4

इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्

ਇਉਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਚਿਰੋਂ ਜਾਗੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ। ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 5

कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸ, ਹੇ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਵਤੀ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦੇ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਬਾਲੇ—ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ।

Verse 6

एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਮੈਂ ਰੰਭਾ ਹਾਂ; ਖੇਡ-ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਂ।”

Verse 7

सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः

ਮੈਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਉੱਤਮ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ?

Verse 8

वृत्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬਾਲੇ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅਗਨਿਦੇਵ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੈਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।”

Verse 9

सखाहं देवदेवस्य इंद्र स्यापि वरानने । ऐंद्रं पदं वरारोहे अर्धं मे भुक्तिमागतम्

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ! ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਸਖਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਐਂਦ੍ਰ ਪਦ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅੱਧਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।

Verse 10

अहं वृत्रः कथं देवि मामेवं न तु विंदसि । त्रैलोक्यं वशमायातं यस्यैव वरवर्णिनि

ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਵਰਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ।

Verse 11

अहं शरणमायातः कामाद्रक्ष वरानने । भजस्व मां विशालाक्षि कामेनाकुलितं प्रिये

ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈ; ਮੈਂ ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ।

Verse 12

रंभोवाच । वशगा हं तवैवाद्य भविष्यामि न संशयः । यं यं वदाम्यहं वीर तं तं कार्यं त्वयैव हि

ਰੰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਾਂਗੀ, ਉਹੀ ਕਾਰਜ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 13

एवमस्तु महाभागे तं तं सर्वं करोम्यहम् । एवं संबंधकं कृत्वा तया सह महाबलः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ; ਜੋ ਜੋ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਆ।

Verse 14

तस्मिन्वने महापुण्ये रेमे दानवसत्तमः । तस्या गीतेन नृत्येन हास्येन ललितेन च

ਉਸ ਮਹਾ-ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਰਮ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਹਾਸ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 15

अतिमुग्धो महादैत्यः स तस्याः सुरतेन च । तमुवाच महाभागं वृत्रं दानवसत्तमम्

ਉਹ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਅਤਿ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਦੀ ਰਤੀ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਕੇ ਵੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਭਾਗ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 16

सुरापानं कुरुष्वेह पिबस्व मधुमाधवीम् । तामुवाच विशालाक्षीं रंभां शशिनिभाननाम्

“ਇੱਥੇ ਸੁਰਾ ਪੀ; ਇਹ ਮਧੁਰ ਮਾਧਵੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਚੰਦ੍ਰ-ਮੁਖੀ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 17

पुत्रोहं ब्राह्मणस्यापि वेदवेदांगपारगः । सुरापानं कथं भद्रे करिष्यमि विनिंदितम्

ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਨਿੰਦਿਤ ਸੁਰਾ-ਪਾਨ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?

Verse 18

तया तु रंभया देव्या प्रीत्या दत्ता सुरा हठात् । तस्या दाक्षिण्यभावेन सुरापानं कृतं तदा

ਪਰ ਦੇਵੀ ਰੰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹਠ ਕਰਕੇ ਸੁਰਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਇਆਲੁਤਾ-ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਰਾ-ਪਾਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 19

अतीवमुग्धं सुरया ज्ञानभ्रष्टो यदाभवत् । तदंतरे सुरेंद्रेण वज्रेण निहतस्तदा

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਤੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧਿ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकैः पापैः स लिप्तो वृत्रहा ततः । ब्राह्मणास्तु ततः प्रोचुरिंद्र पापं कृतं त्वया

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧਕ ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ।”

Verse 21

अस्माद्वाक्यात्तु विश्वस्तो वृत्रो नाम महाबलः । हतो विश्वासभावेन एवं पापं त्वया कृतम्

ਸਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਇਆ; ਉਸੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਾਪ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 22

इंद्र उवाच । येन केनाप्युपायेन हंतव्योरिः सदैव हि । देवब्राह्मणहंतारं यज्ञानां धर्मकंटकम्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਹੈ।”

Verse 23

निहतं दानवं दुष्टं त्रैलोक्यस्यापि नायकम् । तदर्थं कुपिता यूयमेतन्न्यायस्य लक्षणम्

“ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ—ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਇਕ ਸੀ—ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਆਂ-ਬੋਧ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।”

Verse 24

विचारमेवं कर्त्तव्यं भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । पश्चात्कोपं प्रकर्त्तव्यमन्यायं मम चिंत्यताम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਨਿਆਇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੋਚੋ।

Verse 25

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वृत्रासुरवधोनाम पंचविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ-ਵਧ’ ਨਾਮਕ ਪੱਚੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

जग्मुः स्वस्थानमेवं हि निहते धर्मकंटके

ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਂਟੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।