Adhyaya 24

Verse 1

सूत उवाच । हतं श्रुत्वा दितिः पुत्रं सुबलं बलमेव च । रुदितं करुणं कृत्वा हा हा कष्टं भृशं मम

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਬਲ ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਰੁਣ ਰੋਣਾ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, “ਹਾਏ ਹਾਏ! ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ!”

Verse 2

एवं सुकरुणं कृत्वा बहुकालं तपस्विनी । सा गता कश्यपं कांतं तमुवाच यशस्विनी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਰੁਣਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਸ਼੍ਯਪ ਕੋਲ ਗਈ; ਅਤੇ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 3

तव पुत्रो महापाप इंद्रः सुरगणेश्वरः । सागरोपगतं दृष्ट्वा बलं मे ब्रह्मलक्षणम्

ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਗਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ—ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਲੱਛਣੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ (ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ) ਕੀਤਾ।

Verse 4

वज्रेण घातयामास संध्यामास्यंतमेव हि । एवं श्रुत्वा ततः क्रुद्धो मरीचितनयस्तदा

ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਹੀ ਘਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ।

Verse 5

क्रोधेन महताविष्टः प्रजज्वालेव वह्निना । अवलुंच्य जटामेकां शुच्यग्नौ स द्विजोत्तमः

ਤੀਬਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਦਵਿਜੋਤਮ ਇਕ ਜਟਾ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਉਖਾੜ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜ્ઞਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 6

इंद्रस्यैव वधार्थाय पुत्रमुत्पादयाम्यहम् । तस्मात्कुंडात्समुत्पन्नो हुताशनमुखादपि

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਕੁੰਡ ਤੋਂ—ਅਗਨੀਦੇਵ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਹੀ—ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 7

कृष्णांजनचयोपेतः पिंगाक्षो भीषणाकृतिः । दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो जगतां भयदायकः

ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਲਿਪਤ, ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ; ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਮੁਖ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ।

Verse 8

महाचर्वरिको घोरः खड्गचर्मधरस्तथा । सर्वांगतेजसा दीप्तो महामेघोपमो बली

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਚਰਵਰੀਕ, ਖਡਗ ਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਅੰਗ-ਅੰਗ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿੱਪਦਾ ਸੀ; ਬਲਵਾਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਮੇਘ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

Verse 9

उवाच कश्यपं विप्रमादेशो मम दीयताम् । कस्मादुत्पादितो विप्र भवता कारणं वद

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ? ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।”

Verse 10

तमहं साधयिष्यामि प्रसादात्तव सुव्रत । कश्यप उवाच । अस्या मनोरथं पुत्र पूरयस्व ममैव हि

ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਹ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ।

Verse 11

अदित्यास्त्वं महाप्राज्ञ जहि इंद्रं दुरात्मकम् । निहते देवराजे हि ऐंद्रं पदं प्रभुंक्ष्व च

ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਤੂੰ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈਂ; ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ। ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਨਿਹਤ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਐਂਦ੍ਰ ਪਦ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।

Verse 12

एवं तेन समादिष्टः कश्यपेन महात्मना । वृत्रस्तु उद्यमं चक्रे तस्येंद्रस्य वधाय च

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 13

धनुर्वेदस्य चाभ्यासं स चक्रे पौरुषान्वितः । बलं वीर्यं तथा क्षात्रं तेजो धैर्यसमन्वितम्

ਪੁਰਖਾਰਥ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਲ, ਵੀਰਯ, ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰ-ਭਾਵ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

Verse 14

दृष्ट्वा हि तस्य दैत्यस्य सहस्राक्षो भयातुरः । उपायं चिंतितं तस्य वृत्रस्यापि दुरात्मनः

ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਾਯ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।

Verse 15

वधार्थं देवदेवेन समाहूय महामुनीन् । सप्तर्षीन्प्रेषयामास वृत्रं दैत्येश्वरं प्रति

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਮਹਾਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।

Verse 16

भवंतस्तत्र गच्छंतु यत्र वृत्रः स तिष्ठति । संधिं कुर्वंतु वै तेन सार्द्धं मम मुनीश्वराः

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉਥੇ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਮੇਰੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੰਧਿ ਕਰੋ।

Verse 17

एवं तेन समादिष्टा मुनयः सप्त ते तदा । वृत्रासुरं ततः प्रोचुः सहस्राक्ष प्रचालिताः

ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸੱਤ ਮੁਨੀ ਤਦੋਂ ਇੰਦਰ (ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼) ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 18

सख्यं कर्तुं प्रयच्छेत्स क्रियतां दैत्यसत्तम । ऋषयः सप्ततत्त्वज्ञा ऊचुर्वृत्रं महाबलम्

“ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿਓ—ਇਹ ਕਰ ਲਈਏ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ!” ਇਉਂ ਤੱਤਵ-ਜਾਣੂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 19

सहस्राक्षो महाप्राज्ञो भवता सह सत्तम । मैत्रमिच्छति वै कर्तुं तत्कथं न करोषि किम्

ਹੇ ਸੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਇੰਦਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?

Verse 20

अर्धमैंद्रं पदं वीर सत्वं भुंक्ष्व सुखेन वै । वर्तंत्वर्द्धेन इंद्रस्तु असुरा देवतास्तथा

ਹੇ ਵੀਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਤੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭੋਗ। ਇੰਦਰ ਦੂਜੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲ ਜੀਵੇ; ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ।

Verse 21

सुखं वर्तंतु ते सर्वे वैरं चैव विसृज्य वै । वृत्र उवाच । यदि सत्येन देवेंद्रो मैत्रमिच्छति सत्तमः

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਰਤੋ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਇੰਦਰ, ਸਤਪੁਰਖ, ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੇ…

Verse 22

सत्यमाश्रित्य चैवाहं करिष्ये नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्

ਮੈਂ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਛਲ ਦਾ ਆਵਰਨ ਧਾਰ ਕੇ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

तदा किं क्रियते विप्रा इत्यर्थे प्रत्ययं हि किम् । ऋषयस्त्विंद्रमाचख्युरित्यर्थं प्रत्ययं वद

ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?—ਇੱਥੇ ‘ਕਿਮ’ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਰਥ ਭਾਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ, ਉਸ ਉਕਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।

Verse 24

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे वृत्र । वंचनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵੰਚਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 25

ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्

ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਬੜ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਇੰਦਰ ਧੋਖਾ ਕਰੇਗਾ।

Verse 26

ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः । इत्युवाच महाप्राज्ञ त्वामेवं स पुरंदरः

ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ੀ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਂ ਗਿਆਨੀ, ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

Verse 27

एतेन प्रत्ययेनापि सख्यं कुरु महामते । वृत्र उवाच । भवतां शिष्टमार्गेण सत्येनानेन तस्य च

ਹੇ ਮਹਾਂਮਤੀ, ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋਸਤੀ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਵ੍ਰਿਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੇ ਨੇਕ ਆਚਰਣ ਦੁਆਰਾ—ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ—ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦੁਆਰਾ ਵੀ...

Verse 28

मैत्रमेवं करिष्यामि तेन सार्द्धं द्विजोत्तमाः । वृत्रमिंद्रस्यसंस्थानं नीतं ब्राह्मणपुङ्गवैः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਸਤੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵ੍ਰਿਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 29

इन्द्रस्तमागतं दृष्ट्वा वृत्रं मित्रार्थमुद्यतः । सिंहासनात्समुत्थाय अर्घमादाय सत्वरः

ਵ੍ਰਿਤਰ ਨੂੰ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ—ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ—ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਰਘ ਭੇਟ ਲੈ ਲਈ।

Verse 30

ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम । अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਇਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭੋਗ ਕਰ; ਇਹ ਇੰਦਰ-ਸਮ ਮਹਾਨ ਰਾਜਪਦ ਹੈ।”

Verse 31

वर्तितव्यं सुखेनापि आवाभ्यां दैत्यसत्तम । एवं विश्वासयन्दैत्यं वृत्र मैत्रेण वै तदा

“ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ੍ਯ ਨੂੰ ਤਦ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਂਦਾ ਤੇ ਜਿੱਤਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 32

गतेषु तेषु विप्रेषु स्वस्थानं द्विजसत्तम । छिद्रं पश्यति दुष्टात्मा वृत्रस्यापि सदैव हि

ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਸਦਾ ਹੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ—ਕੋਈ ਮੌਕਾ—ਤੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 33

सावधानत्वमिंद्रोपि दिवारात्रौ प्रचिंतयेत् । तस्यच्छिद्रं न पश्येत वृत्रस्यापि महात्मनः

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ—ਕੋਈ ਰਾਹ—ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇਗਾ।

Verse 34

उपायं चिंतयामास तस्यैव वधहेतवे । रंभा संप्रेषिता तेन मोहयस्व महासुरम्

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ ਹੀ ਇੱਕ ਉਪਾਯ ਸੋਚਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ।”

Verse 35

येनकेनाप्युपायेन यथा हत्वा लभे सुखम् । तथा कुरुष्व कल्याणि संमोहाय सुरद्विषः

ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ! ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਲਈ ਤੂੰ ਉਹੀ ਕਰ।

Verse 36

वनं पुण्यं महादिव्यं पुण्यपादपसेवितम् । बहुवृक्षफलोपेतं मृगपक्षिसमाकुलम्

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਿਵਯ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਨ।

Verse 37

विमानमंदिरैर्दिव्यैः सर्वत्र परिशोभितम् । दिव्यगंधर्वसंगीतं भ्रमराकुलितं सदा

ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

Verse 38

कोकिलानां रुतैः पुण्यैः सर्वत्र मधुरायतैः । शिखिसारंगनादैश्च सर्वत्र सुसमाकुलम्

ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

Verse 39

दिव्यैस्तु चंदनैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतम् । वापीकुंडतडागैश्च जलपूर्णैर्मनोहरैः

ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਵਯ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨਮੋਹਕ ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 40

कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् । देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः

ਉਹ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਸੌ-ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਦੇਵ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 41

मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च । अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਉਦਿਆਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਿਆਮਾਨ ਸੀ; ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਉਤਸਵਾਂ ਤੇ ਮੰਗਲ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 42

हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः । कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्

ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦੰਡਾਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ, ਚਾਮਰਾਂ, ਕਲਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 43

वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् । एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी

ਉਹ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚਹਕਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਹਾਸ ਵਾਲੀ ਰੰਭਾ ਉਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 44

अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी । सूत उवाच । एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्

ਉਥੇ ਉਹ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਕਾਲ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 45

कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः । अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः

ਕੁਝ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਸੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।

Verse 46

देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल । स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਦੇਵਰਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਛਿਦ੍ਰ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸੀ।

Verse 47

इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः । भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਭਯ ਨਹੀਂ ਉਪਜਾਇਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਰਮ ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਸੀ।

Verse 48

सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् । चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्

ਉਹ ਸੁਹਾਵਣਾ ਕੌਤੁਕ-ਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਵੀ ਸੀ—ਅਤਿ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾਤੀ।

Verse 49

समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति । सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी

ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰੰਭਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਮਹਾਭਾਗਾ, ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਝੂਲੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 50

गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् । तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः

ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਹਲ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 51

दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्

ਝੂਲੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ—