Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । तदादाय महात्माऽसौ निर्जगाम त्वरान्वितः । पितृभक्त्या तपोभिश्च सत्यार्जवबलेन सः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਉਹ ਵਸਤੂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਪਿਤਾ-ਭਕਤੀ, ਤਪੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਸਤਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸਿੱਧੇਪਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।

Verse 2

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मचरिते द्वितीयोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਨ-ਚਰਿਤ’ ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 3

धर्मशर्माणमायातं इदं वचनमब्रवीत् । कस्मात्त्वया समाहूतो धर्मशर्मन्समागतः

ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਇਆ? ਮੈਂ, ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ, ਬੁਲਾਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 4

तन्मे कथय कार्यं त्वं तत्करोमि न संशयः । धर्मशर्मोवाच । यद्यस्ति गुरुशुश्रूषा यदि निष्ठाऽचलं तपः

“ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ।” ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਬੋਲੇ: “ਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਹੈ, ਜੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਹੈ…”

Verse 5

तेन सत्येन मे धर्म वेदशर्मा स जीवतु । धर्म उवाच । दमशौचेन सत्येन तपसा तव सुव्रत

ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮ, ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਜੀਵਿਤ ਰਹੇ! ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੇਰੇ ਦਮ, ਸ਼ੌਚ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ…

Verse 6

पितृभक्त्या तव भ्राता वेदशर्मा महाभुजः । पुनरेव महात्मासौ जीवनं च लभिष्यति

ਤੇਰੀ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ, ਮਹਾਬਾਹੁ—ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 7

तपसानेन तुष्टोस्मि पितृभक्त्या महामते । वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं धर्मवित्तमैः

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਇਸ ਤਪ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ—ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ—ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਵਰ ਧਰਮ-ਵਿਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 8

एवमाकर्णितं तेन सुवाक्यं धर्मशर्मणा । वैवस्वतं महात्मानं समुवाच महायशाः

ਇਉਂ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸੁਵਾਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਪੁਰਖ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 9

देहि मे त्वचलां भक्तिं पितुः पादार्हणे पुनः । धर्मे रतिं तथा मोक्षं सुप्रसन्नो यदा मम

ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਅਚਲ ਭਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ—ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।

Verse 10

तमुवाच ततो धर्मो मत्प्रसादाद्भविष्यति । एवमुक्ते महावाक्ये वेदशर्मा तदोत्थितः

ਤਦ ਧਰਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਮਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ।” ਇਹ ਮਹਾਵਾਕ੍ਯ ਸੁਣ ਕੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 11

प्रसुप्तवन्महाप्राज्ञो धर्मशर्माणमब्रवीत् । क्व सा देवी गता भ्रातः क्व स तातो भवेदिति

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: “ਭਰਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?”

Verse 12

समासेन समाख्यातं यथा पित्रा नियोजितः । समाज्ञाय ततो हृष्टो धर्मशर्मा तमब्रवीत्

ਜਦ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 13

ममाद्यैव महाभाग शिरसा जीवितेन च । संमुखी भव वै भ्रातः कोन्यो मे त्वादृशो भुवि

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਆ, ਭਰਾ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ?

Verse 14

भ्रातरं चैवमाभाष्य उत्सुकः पितरं प्रति । गमनाय मतिं चक्रे भ्रात्रा च धर्मशर्मणा

ਇਉਂ ਭਰਾ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਭਰਾ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਸਮੇਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 15

द्वावेतौ तु गतौ तत्र पितरं हृष्टमानसौ । द्वाभ्यां तत्र समास्थाय शिवशर्माणमुत्तमम्

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਆਸਨ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।

Verse 16

धर्मशर्मा तदोवाच पितरं दीप्तिसंयुतम् । ममाद्यैव महाभाग तपसा जीवितेन च

ਤਦ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੱਕ ਨਾਲ…”

Verse 17

वेदशर्मा समानीतस्तं पुत्रं प्रगृहाण भोः । शिवशर्मा ततो हृष्टो भक्तिं विज्ञाय तस्य च

ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ।” ਤਦ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪਾਈ।

Verse 18

न किंचिदब्रवीत्तं तु पुनश्चिंतामुपेयिवान् । पुरतो विनयेनापि वर्तमानं महामतिम्

ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਹ ਪੁਰਖ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੱਥਾਪਿ।

Verse 19

विष्णुशर्माणमाभाषीद्वत्स मे वचनं कुरु । इंद्रलोकं व्रजस्वाद्य तस्मादानय चामृतम्

ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨ। ਅੱਜ ਹੀ ਇੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆ ਆ।”

Verse 20

अनया कान्तया सार्द्धं स्थातुमिच्छामि सांप्रतम् । सागराद्यत्समुत्पन्नममृतं व्याधिनाशनम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਂਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 21

साधुनेच्छति मामेषा यथैनां तु लभाम्यहम् । तथा कुरुष्व शीघ्रं त्वमन्यथान्यं प्रयास्यति

ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 22

वृद्धं ज्ञात्वावमन्येत इयं बाला सुरूपिणी । अद्य देव्यानया सार्द्धं प्रियया भुवनत्रये

ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕੋਈ ਅਵਗਿਆ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 23

निर्दोषो व्याधिनिर्मुक्तो यथा तात भवाम्यहम् । तथा कुरुष्व मे वत्स मद्भक्तोसि यदा भुवि

ਹੇ ਤਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ ਦੇ, ਹੇ ਵਤਸ—ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ।

Verse 24

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं पितुस्तस्य महात्मनः । विष्णुशर्मा तदोवाच पितरं दीप्ततेजसम्

ਇਉਂ ਆਪਣੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 25

सर्वमेतत्करिष्यामि भवतः सुखमुत्तमम् । एवमाभाष्य धर्मात्मा विष्णुशर्मा महामतिः

“ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਮਤਿ ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।

Verse 26

पितरं तं नमस्कृत्य पुनः कृत्वा प्रदक्षिणम् । बलेन महता सोपि तपसा नियमेन च

ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 27

अंतरिक्षगतश्चासीद्गच्छमानस्य धीमतः । स महावायुवेगेन ऐंद्रं संप्रतिगच्छति

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਵਨ-ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।