Adhyaya 18

Verse 1

सोमशर्मोवाच । पूर्वजन्मकृतं पापं त्वयाख्यातं च मे मुने । शूद्रत्वेन तु विप्रेन्द्र मयैव परिवर्जितम्

ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

Verse 2

विप्रत्वं हि मया प्राप्तं तत्कथं द्विजसत्तम । तत्सर्वं कारणं ब्रूहि ज्ञानविज्ञानपंडित

ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ? ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੰਡਿਤ, ਇਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 3

वसिष्ठ उवाच । यत्त्वया चेष्टितं पूर्वं कर्मधर्माश्रितंद्विज । तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां यदि मन्यसे

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜ! ਤੇਰਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਆਚਰਨ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਸੁਣ।

Verse 4

ब्राह्मणः कश्चिदनघः सदाचारः सुपंडितः । विष्णुभक्तस्तु धर्मात्मा नित्यं विष्णुपरायणः

ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ—ਸਦਾਚਾਰੀ, ਮਹਾਂਪੰਡਿਤ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ।

Verse 5

यात्राव्याजेन तीर्थानां भ्रमत्येकः समेदिनीम् । अटमानः समायातस्तव गेहं महामतिः

ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕਲਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਭਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਭਟਕਦਿਆਂ-ਭਟਕਦਿਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।

Verse 6

याचितं स्थानमेकं वै वासार्थं द्विजसत्तम । तवैव भार्यया दत्तं त्वया च सह पुत्रकैः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਸਣ ਲਈ ਜੋ ਇਕ ਥਾਂ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ।

Verse 7

एयतामेयतां ब्रह्मन्सुखेन सुगृहे मम । वैष्णवं ब्राह्मणं पुण्यमित्युवाच पुनः पुनः

“ਆਓ, ਆਓ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਆ ਵੱਸੋ।” ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ: “ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 8

सुखेन स्थीयतामत्र गृहोयं तव सुव्रत । अद्य धन्योस्म्यहं पुण्यमद्य तीर्थमहं गतः

ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਟਿਕੋ; ਇਹ ਘਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ।

Verse 9

अद्य तीर्थफलं प्राप्तं तवांघ्रिद्वयदर्शनात् । गवां स्थानं वरं पुण्यं निवासाय निवेदितम्

ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਗਊਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨਿਵਾਸ ਵਾਸਤੇ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 10

अंगसंवाहनं कृत्वा पादौ चैव प्रमर्दितौ । क्षालितौ चपुनस्तोयैः स्नातः पादोदकेन हि

ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਧੋ ਕੇ—ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਰਨੋਦਕ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

सद्यो घृतं दधिक्षीरमन्नं तक्रं प्रदत्तवान् । तस्मै च ब्राह्मणायैव भवानित्थं महात्मने

ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਛਾਛ ਉਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਉਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਪੁਰਖ ਨੂੰ।

Verse 12

एवं संतोषितो विप्रस्त्वया च सह भार्यया । पुत्रैः सार्धं महाभागो वैष्णवो ज्ञानपंडितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੰਡਿਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ (ਉੱਥੇ) ਰਿਹਾ।

Verse 13

अथ प्रभाते संप्राप्ते दिने पुण्ये सुभाग्यदे । आषाढस्य तु शुद्धस्यैकादशी पापनाशनी

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਉਸ ਪੁੰਨਮਈ, ਸੁਭਾਗ੍ਯਦਾਇਕ ਦਿਨ—ਆਸ਼ਾਢ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।

Verse 14

तस्मिन्दिने सुसंप्राप्ता सर्वपातकनाशिनी । यस्यां देवो हृषीकेशो योगनिद्रां प्रगच्छति

ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਸਰਵ ਪਾਤਕ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 15

तां प्राप्य च ततो लोकास्तत्यजुर्बुद्धिपंडिताः । गृहस्य सर्वकर्माणि विष्णुध्यानरता द्विज

ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਘਰ ਦੇ ਸਭ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ।

Verse 16

उत्सवं परमं चक्रुर्गीतमंगलवादनैः । स्तुवंति ब्राह्मणाः सर्वे वेदैः स्तोत्रैः सुमंगलैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁਮੰਗਲ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 17

एवं महोत्सवं प्राप्य स च ब्राह्मणसत्तमः । तस्मिन्दिने स्थितस्तत्र संप्राप्तं समुपोषणम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹੋਤਸਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਆ ਪਿਆ।

Verse 18

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । ऐंद्रे सुमनोपाख्याने अष्टादशोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਦੇ ਐਂਦ੍ਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਸੁਮਨੋਪਾਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਪਚਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅੰਦਰ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

श्रुते तस्मिन्महापुण्ये भार्या पुत्रैस्तु प्रेरितः । संसर्गादस्य विप्रस्य व्रतमेतत्समाचर

ਉਹ ਮਹਾ-ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਅਚਰਣ ਕੀਤਾ।

Verse 20

तदाकर्ण्य महद्वाक्यं सर्वपुण्यप्रदायकम् । व्रतमेतं करिष्यामि इति निश्चितमानसः

ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਭ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ: “ਮੈਂ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 21

भार्या पुत्रैः समं गत्वा नद्यां स्नानं कृतं त्वया । हृष्टेन मनसा विप्र पूजितो मधुसूदनः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 22

सर्वोपहारैः पुण्यैश्च गंधधूपादिभिस्तथा । रात्रौ जागरणं कृत्वा नृत्यगीतादिभिस्तथा

ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ—ਪੁੰਨਮਈ ਭੇਟਾਂ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਸਮੇਤ—ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਉਤਸਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 23

ब्राह्मणस्य प्रसंगेन नद्यां स्नानं पुनः कृतम् । पूजितो देवदेवेशः पुष्पधूपादिमंगलैः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਮੰਗਲਮਈ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 24

भक्त्या प्रणम्य गोविंदं स्नापयित्वा पुनः पुनः । निर्वापं तादृशं दत्तं ब्राह्मणाय महात्मने

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਵਾਪ (ਭੋਗ-ਅਰਪਣ) ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 25

भक्त्या प्रणम्य तं विप्रं दत्ता तस्मै सुदक्षिणा । कृतवान्पारणं विप्र पुत्रैर्भार्यादिभिः समम्

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਾਰਣ (ਵ੍ਰਤ-ਸਮਾਪਤੀ ਭੋਜਨ) ਕੀਤਾ।

Verse 26

प्रेषितो भक्तिपूर्वेण सद्भावेन त्वयैव सः । एवं व्रतं समाचीर्णं त्वया वै द्विजसत्तम

ਉਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਤੂੰ, ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮ, ਵਿਧੀਵਤ ਪਾਲਿਆ ਹੈ।

Verse 27

संगत्या ब्राह्मणस्यैव विष्णोश्चैव प्रसादतः । भवान्ब्राह्मणतां प्राप्तः सत्यधर्मसमन्वितः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹੋ, ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ।

Verse 28

तस्य व्रतस्य भावेन त्वया प्राप्तं महत्कुलम् । भूसुराणां महाप्राज्ञं सत्यधर्मसमाविलम्

ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ—ਦੇਵਤੁਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ।

Verse 29

तस्मै तु ब्राह्मणायैव वैष्णवाय महात्मने । श्रद्धया सत्यभावेन दत्तमन्नं सुसंस्कृतम्

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ—ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੀ—ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਸੰਸਕਾਰਿਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅੰਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।

Verse 30

तस्य दानस्य भावेन मिष्टान्नमुपतिष्ठति । महामोहैः प्रमुग्धो हि तृष्णया व्यापितं मनः

ਉਸ ਦਾਨ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਅੰਨ ਆਪ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮਹਾ ਮੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

पूर्वजन्मनि ते विप्र अर्थमेव प्रसंचितम् । न दत्तं ब्राह्मणेभ्यो हि दीनेष्वन्येषु वै त्वया

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਧਨ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਭੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

Verse 32

दारेषु पुत्रलोभेन म्रियमाणेन वै तदा । तस्य पापस्य भावेन दारिद्रं त्वामुपाविशत्

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਵ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਤੈਨੂੰ ਆ ਘੇਰੀ।

Verse 33

पुत्रलोभं परित्यज्य स्नेहं त्यक्त्वा प्रदूरतः । अपुत्रवान्भवाञ्जातस्तस्य पापस्य वै फलम्

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਨਿਸੰਤਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।

Verse 34

सुपुत्रं च कुलं विप्र धनधान्यवरस्त्रियः । सुजन्ममरणं चैव सुभोगाः सुखमेव च

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, (ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਰੂਪ) ਸੁਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ, ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ, ਉੱਤਮ ਪਤਨੀਆਂ; ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ, ਸੁਖਦ ਭੋਗ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

राज्यं स्वर्गश्च मोक्षश्च यद्यद्दुर्लभमेव च । प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णोश्चैव महात्मनः

ਰਾਜਪਦ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 36

तस्मादाराध्य गोविन्दं नारायणमनामयम् । प्राप्स्यसि त्वं परं स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम्

ਇਸ ਲਈ ਗੋਵਿੰਦ—ਨਾਰਾਇਣ, ਨਿਰਾਮਯ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਪਰਮ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਪਦ ਹੈ।

Verse 37

सुपुत्र त्वं धनं धान्यं सुभोगान्सुखमेव च । पूर्वजन्मकृतं सर्वं यत्त्वया परिचेष्टितम्

ਸੁਪੁੱਤਰ, ਧਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਸੁਖਦ ਭੋਗ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਯਤਨ ਕਰ ਕੇ ਲੱਭਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ।

Verse 38

तन्मया कथितं विप्र तवाग्रे परिनिष्ठितम् । एवं ज्ञात्वा महाभाग नारायणपरो भव

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਨਾਰਾਇਣ-ਪਰਾਯਣ ਹੋ ਜਾ।

Verse 39

ब्रह्मात्मजेनापि महानुभावः स विप्रवर्यः परिबोधितो हि । हर्षेणयुक्तः स महानुभावो भक्त्या वसिष्ठं प्रणिपत्य तत्र

ਉਹ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਵਿਪ੍ਰਵਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਨਿਵਿਆ।

Verse 40

आमंत्र्य विप्रं स जगाम गेहं तां प्राप्य भार्यां सुमनां प्रहर्षः । सर्वं हि वृत्तं ममपूर्वचेष्टितं तेनैव विप्रेण तव प्रसादात्

ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਘਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਮਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ—ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਉਸੇ ਵਿਪ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ।

Verse 41

भद्रे वसिष्ठेन विकाशनीतमद्यैव मोहं परिनाशितं मे । आराधयिष्ये मधुसूदनं हि यास्यामि मोक्षं परमं पदं तत्

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮੋਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਮੋਖਸ਼—ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 42

आकर्ण्य वाक्यं परमं महांतं सुमंगलं मंगलदायकं हि । हर्षेण युक्ता तमुवाच कांतं पुण्योसि विप्रेण विबोधितोऽसि

ਉਹ ਪਰਮ, ਮਹਾਨ, ਸੁਮੰਗਲ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: “ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਬੋਧ ਕਰਾਇਆ ਹੈ।”