Adhyaya 16

Verse 1

सुमनोवाच । अंगारसंचये मार्गे घृष्यमाणो हि नीयते । दह्यमानः स दुष्टात्मा चेष्टमानः पुनः पुनः

ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਤੜਫਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਮੁੜ।”

Verse 2

यत्रातपो महातीव्रो द्वादशादित्यतापितः । नीयते तेन मार्गेण संतप्तः सूर्यरश्मिभिः

ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤਪਸ਼—ਮਾਨੋ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ—ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰਾਹੇ ਧੱਕਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਤੇ ਸੰਤਪਤ ਹੋਇਆ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 3

पर्वतेष्वेव दुर्गेषु छायाहीनेषु दुर्मतिः । नीयते तेन मार्गेण क्षुधातृष्णाप्रपीडितः

ਉਹ ਕੁਮਤਿ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਛਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਠਿਨ ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸੇ ਰਾਹੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਤੜਫਦਾ ਹੈ।

Verse 4

स दूतैर्हन्यमानस्तु गदाखड्गैः परश्वधैः । कशाभिस्ताड्यमानस्तु निंद्यमानस्तु दूतकैः

ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਦਾ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੁ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

ततः शीतमये मार्गे वायुना सेव्यते पुनः । तेन शीतेन दुःखी स भूत्वा याति न संशयः

ਫਿਰ ਉਹ ਠੰਢ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਸ਼ੀਤ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 6

आकृष्यमाणो दूतैस्तु नानादुर्गेषु नीयते । एवं पापी स दुष्टात्मा देवब्राह्मणनिंदकः

ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਨਾਨਾ ਭਿਆਨਕ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सर्वपापसमाचारो नीयते यमकिंकरैः । यमं पश्यति दुष्टात्मा कृष्णांजनचयोपमम्

ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਮਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਕਿੰਕਰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਯਮ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਘੋਰ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तमुग्रं दारुणं भीमं भीमदूतैः समावृतम् । सर्वव्याधिसमाकीर्णं चित्रगुप्तसमन्वितम्

ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉਗਰ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੋਕ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 9

आरूढं महिषं देवं धर्मराजं द्विजोत्तम । दंष्ट्राकरालमत्युग्रं तस्यास्यं कालसंनिभम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ! ਮੈਂ ਦੇਵ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ-ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਤਿ ਉਗਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

Verse 10

पीतवासं गदाहस्तं रक्तगंधानुलेपनम् । रक्तमाल्यकृताभूषं गदाहस्तं भयंकरम्

ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਧਰੀ, ਲਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਅਨੁਲੇਪਿਤ; ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ—ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਉਹ ਅਤਿ ਭਯਾਨਕ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

Verse 11

एवंविधं महाकायं यमं पश्यति दुर्मतिः । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं सर्वधर्मबहिष्कृतम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਵਾਲੇ ਯਮ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

यमः पश्यति तं दुष्टं पापिष्ठं धर्मकंटकम् । शासयेत्तु महादुःखैः पीडाभिर्दारुमुद्गलैः

ਯਮ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ, ਅਤਿ ਪਾਪੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਡੇ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਪੀੜਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਮੁੱਗਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

यावद्युगसहस्रांतं तावत्कालं प्रपच्यते । नानाविधे च नरके पच्यते च पुनः पुनः

ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

नारकीं याति वै योनिं कृमिकोटिषु पापकृत् । अमेध्ये पच्यते नित्यं हाहाभूतो विचेतनः

ਪਾਪਕਰਤਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਰਕੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰੋੜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—“ਹਾ ਹਾ” ਕਰਦਾ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 15

मरणं च स पापात्मा एवं याति सुनिश्चितम् । एवं पापस्य संयोगं भुंक्ते चैव सु दुर्मतिः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪਾਤਮਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਉਹ ਅਤਿ ਕੁਮਤਿ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 16

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामैंद्रे सुमनोपाख्याने । पापपुण्यविवक्षानाम षोडशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਚਪੰਚਾਸ਼ਤ-ਸਹਸ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਐਂਦ੍ਰ ਭਾਗ ਦੇ ਸੁਮਨੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ, “ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ” ਨਾਮਕ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

व्याघ्रो भवति दुष्टात्मा रासभीं याति वै पुनः । मार्जार शूकरीं योनिं सर्पयोनिं तथैव च

ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਆਘ੍ਰ (ਬਾਘ) ਬਣਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਗਧੀ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਲੀ, ਸੂਅਰਣੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਪ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

नानाभेदासु सर्वासु तिर्यक्षु च पुनः पुनः । पापपक्षिषु संयाति अन्यासु महतीषु च

ਨਾਨਾ ਭੇਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਪਾਪੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

चांडाल भिल्लयोनिं च पुलिंदीं याति पापकृत् । एतत्ते सर्वमाख्यातं पापिनां जन्म चैव हि

ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਾਂਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਿੱਲ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੁਲਿੰਦੀ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮ।

Verse 20

मरणे शृणु कांत त्वं चेष्टां तेषां सुदारुणाम् । पापपुण्यसमाचारस्तवाग्रे कथितो मया

ਹੁਣ, ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੂੰ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਸੁਣ। ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਥਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 21

अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मानद

ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਜੇ ਤੂੰ ਪੁੱਛੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।